Chính sách mới của chính phủ Mỹ thúc đẩy nghiên cứu khoa học cá nhân

Chính phủ Mỹ đang chuẩn bị chuyển đổi cách thức hỗ trợ tài chính cho nghiên cứu khoa học, từ việc tập trung vào các viện đại học hàng đầu như Harvard, Stanford và MIT sang thẳng tay tài trợ cho các cá nhân nhà khoa học. Sáng kiến này nhằm tận dụng tối đa khả năng sáng tạo tư nhân và đẩy nhanh tiến trình nghiên cứu, đặc biệt trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng phát triển.

Kế hoạch này được đưa ra trong một bản ghi nhớ do chính quyền Trump gửi tới các cơ quan liên bang, kèm theo báo cáo "Science: A New Golden Age" được công bố bởi Michael Kratsios, trợ lý tổng thống và giám đốc Văn phòng Khoa học và Công nghệ Nhà Trắng (OSTP). Báo cáo đã đề ra nhiều nguyên tắc giúp định hướng khoảng ngân sách nghiên cứu và phát triển (R&D) liên bang trị giá 200 tỷ USD mỗi năm trong suốt nhiệm kỳ thứ hai của tổng thống Donald Trump.

Động cơ đẩy mạnh nghiên cứu cá nhân nhằm cạnh tranh với Trung Quốc

OSTP nhấn mạnh rằng các nhà khoa học cá nhân có thể thúc đẩy các phát hiện công nghệ nhanh hơn và hiệu quả hơn để giúp Mỹ giành lợi thế so với Trung Quốc trong cuộc đua công nghệ. Ông Kratsios cho biết: "Tiến bộ khoa học của Mỹ đã là trái tim của thế kỷ 20. Sau Thế chiến II, chúng ta đã tái thiết các tổ chức khoa học để thích nghi với thay đổi của thời đại, và bây giờ chúng ta phải làm điều đó lần nữa. Báo cáo này đặt nền tảng chính sách để giải phóng năng lực các nhà khoa học Mỹ, hồi sinh những sứ mệnh khoa học đầy tham vọng và định vị Mỹ dẫn đầu cuộc cách mạng khoa học dựa trên AI của thế kỷ 21".

Việc chuyển hướng này có thể tạo ra áp lực đối với các trường đại học truyền thống vốn chủ yếu dựa vào nguồn ngân sách liên bang. Theo đó, các chương trình tài trợ cá nhân như học bổng cao học của National Science Foundation và các giải thưởng dành cho nhà khoa học sáng tạo của National Institutes of Health được xem là mẫu mực. Ngoài ra, dự thảo quy định mới từ Văn phòng Quản lý và Ngân sách đặt quyền kiểm soát tài trợ nghiên cứu vào tay các quan chức chính trị, nhằm đảm bảo ngân sách nghiên cứu phù hợp với ưu tiên hành chính của chính quyền Trump.

Thách thức đối với các viện đại học lớn

Báo Wall Street Journal nhận định sự thay đổi này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến các viện đại học lớn phụ thuộc nhiều vào kinh phí liên bang cho nghiên cứu. Các cơ quan R&D liên bang được yêu cầu trình kế hoạch hành động trong vòng 90 ngày để triển khai các hướng dẫn ưu tiên mới, đồng thời tích hợp chỉ đạo ngân sách trong đề xuất ngân sách năm tài chính 2028 gửi lên Văn phòng Quản lý và Ngân sách.

Bốn trụ cột chính trong báo cáo thúc đẩy R&D của Mỹ

Báo cáo "Science: A New Golden Age" trình bày bốn khuyến nghị trọng tâm nhằm phát triển nghiên cứu và đổi mới tại Mỹ:

  • Hồi sinh lĩnh vực Khoa học và Công nghệ Mỹ: Tập trung hỗ trợ nhà khoa học cá nhân thay vì các tổ chức lớn, đa dạng hóa cơ chế tài trợ ra khỏi quy trình đánh giá chậm chạp theo đồng thuận, thành lập các tổ chức nghiên cứu nhanh nhạy như X-Labs, mở rộng các đơn vị tương tự ARPA, và thiết lập các đơn vị "metascience" để cải tiến liên tục.
  • Đảm bảo vị thế dẫn đầu Mỹ trong công nghệ then chốt và mới nổi: Ưu tiên các sáng kiến khoa học có mục tiêu quốc gia, hợp tác giữa chính phủ, doanh nghiệp, học viện và tổ chức từ thiện với các dự án đầy tham vọng như Genesis Mission nhằm nhân đôi năng suất nghiên cứu bằng AI; Quantum Computer for Application Development and Discovery Science (QC-ADDS); trình diễn năng lượng phản ứng nhiệt hạch thương mại vào giữa những năm 2030; trở lại mặt trăng và phát triển cơ sở hạ tầng trên đó; và các công nghệ bán dẫn thế hệ mới.
  • Khai mở kỷ nguyên vàng mới dựa trên AI cho khoa học: Chính phủ liên bang sẽ tài trợ đầy đủ cho Genesis Mission như sáng kiến quốc gia hàng đầu về AI cho khoa học nhằm tăng tốc khám phá; phát triển mô hình nền tảng khoa học chuyên ngành và các bộ dữ liệu có giá trị cao; đầu tư cho hạ tầng xác minh dựa trên AI và phòng thí nghiệm tự động; bắt đầu chuyển đổi sang các tổ chức khoa học có nền tảng AI phù hợp với thời đại nghiên cứu hỗ trợ bởi máy móc.
  • Đảm bảo khoa học và công nghệ nâng cao chất lượng cuộc sống người dân Mỹ: Các cơ quan liên bang cần tích hợp đào tạo kỹ thuật thực tế và học nghề vào giáo dục STEM; mở rộng cơ hội nghề nghiệp khoa học cho người thợ lành nghề; xây dựng các cụm đổi mới sáng tạo vùng gắn kết nghiên cứu với sản xuất tiên tiến; và đảm bảo lợi ích kinh tế từ phát hiện khoa học lan tỏa đến mọi khu vực và cộng đồng.

Những định hướng này cho thấy chính quyền Trump đang tập trung tạo ra môi trường năng động hơn cho nhà khoa học cá nhân, đổi mới công nghệ, và kết nối chặt chẽ hơn giữa nghiên cứu khoa học với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội nước Mỹ.

Những điều bổ ích từ bài viết

  • Chính phủ Mỹ chuyển hướng ưu tiên tài trợ trực tiếp cho nhà khoa học cá nhân thay vì các viện đại học lớn như Harvard, MIT, Stanford.
  • Báo cáo "Science: A New Golden Age" đề xuất tăng cường vai trò nhà khoa học cá nhân và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực AI để cạnh tranh với Trung Quốc.
  • Bốn trụ cột chính trong báo cáo gồm hồi sinh lĩnh vực khoa học, duy trì vị thế công nghệ, phát triển AI cho khoa học và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân Mỹ.
  • Việc thay đổi chính sách có thể ảnh hưởng tiêu cực đến các trường đại học truyền thống phụ thuộc nguồn ngân sách liên bang cho nghiên cứu.
  • Chính quyền Trump đặt mục tiêu nâng cao năng lực nghiên cứu cá nhân, thiết lập các tổ chức nghiên cứu linh hoạt và thúc đẩy liên kết nghiên cứu với sản xuất tiên tiến.

Đăng ký bản tin QMVN

Nhận tin tổng hợp mỗi sáng - chỉ những bài đáng đọc, không spam.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.