Cộng đồng chịu hạn Chile phục hồi nước sinh hoạt nhờ tái tạo đất và rừng

Đảo Chiloe nằm ở Chile nổi tiếng với lượng mưa lớn, khu vực Ancud nơi cộng đồng Catruman sinh sống nhận khoảng 87 inch mưa mỗi năm. Tuy nhiên, nguồn nước sinh hoạt tại đây từng đối mặt tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng. Nguyên nhân không phải do thiếu mưa tổng cộng mà do mùa mưa tập trung chủ yếu vào mùa đông, trong khi thời gian mùa hè ngày càng khô hạn kéo dài. Suối nhỏ tại đây có thể ngừng chảy đến bốn tháng trong mùa khô.

Trước khi dự án khởi động, hơn 60% hộ gia đình phụ thuộc một phần nước từ xe chở, trong khi 37% phải hoàn toàn dựa vào nguồn này trong ít nhất sáu tháng mỗi năm. Mức cung cấp trung bình chỉ khoảng 2,4 gallon (9,1 lít) nước cho mỗi người mỗi ngày, không đủ đáp ứng nhu cầu thiết yếu như uống, nấu ăn, rửa, chăm sóc vật nuôi và tưới rau.

Để cải thiện tình hình, cộng đồng quyết định phục hồi toàn bộ lưu vực nước - khu vực đất nơi nước mưa được hấp thụ và chảy vào các con suối, sông. Việc giữ gìn sức khỏe đất đai giúp nước thấm sâu và chảy đều quanh năm. Người dân phối hợp cùng các nhà khoa học tiến hành đo vẽ 36 microcatchment - khu vực nhỏ thu nước mưa. Họ xác định được một con suối chảy quanh năm và phối hợp với các chủ đất thượng nguồn để bảo vệ nguồn nước này.

Hơn 500 cây bản địa như ulmo, coihue, canelo, luma và arrayan được trồng quanh vùng đất bị tổn thương và khe suối cũ. Bên cạnh đó là các mương thấm nước nhỏ trên sườn đồi được đào nhằm làm chậm dòng chảy nước mưa, giúp nước ngấm sâu vào đất, tăng cường trữ nước ngầm và duy trì dòng suối mùa khô.

Khi nguồn nước được bảo vệ, cộng đồng xây dựng mạng lưới nước sử dụng trọng lực. Nước được thu lại qua điểm lấy nước, lọc sạch trước khi lưu trữ vào bể chứa khoảng 6.600 gallon. Từ đây, nước tự chảy theo ống dẫn xuống các hộ gia đình mà không cần dùng bơm điện, giúp giảm chi phí điện năng và bảo trì, rất thích hợp với môi trường nông thôn nhỏ.

Ngay cả trong những tháng mùa hè khô hạn nhất, dòng suối cung cấp khoảng 6,3 gallon nước mỗi phút, tương đương hơn 9.100 gallon mỗi ngày. Nhu cầu trung bình của 14 hộ gia đình và trung tâm cộng đồng là hơn 2.600 gallon, đảm bảo vẫn còn lượng nước dư dả cho hệ sinh thái vùng lân cận.

Dự án còn xây dựng một vùng đất ngập nước nhân tạo bên trên nguồn lấy nước, tại khu vực có một hộ gia đình và cơ sở sản xuất pho mát nhỏ. Vùng này sử dụng thực vật và vi sinh vật tự nhiên để xử lý nước thải sinh hoạt, giữ gìn chất lượng nước. Sau xử lý, nước có thể được tái sử dụng cho tưới tiêu hoặc thấm an toàn vào đất thay vì chảy ngược vào nguồn nước sinh hoạt.

Như vậy, dự án không chỉ nâng cao lượng nước sẵn có mà còn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ chất lượng, tránh ô nhiễm nguồn nước bởi chất thải sinh hoạt hay hoạt động chăn nuôi.

Phần lớn công tác thi công được người dân thực hiện trong các buổi lao động chung gọi là 'mingas'. Họ cũng được đào tạo để bảo trì hệ thống đường ống, các bộ lọc và khu vực phục hồi tự nhiên. Một tổ chức cộng đồng đã được thành lập nhằm thu phí, tổ chức sửa chữa cũng như phối hợp với chính quyền và chủ đất khi cần thiết.

Người đứng đầu cộng đồng Galicia Mansilla cho biết dự án đã tạo ra sự khác biệt lớn: "Trước đây, chúng tôi sống trong sự bất an. Giờ thì chúng tôi có một hệ thống hoạt động ổn định."

Việc phục hồi đất và bảo vệ nguồn nước kết hợp vận hành hệ thống do cộng đồng quản lý không chỉ cải thiện điều kiện sống tại Catruman mà còn trở thành mô hình tham khảo cho các vùng nông thôn khác đang gặp tình trạng thiếu nước tương tự. Phương pháp này nhấn mạnh việc ưu tiên bảo vệ nguồn cung cấp nước trước khi xây dựng các công trình hạ tầng thiết yếu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.