Ấn Độ cho biết Hiệp ước Nước Indus sẽ cần được xem xét lại và không còn hiệu lực như hiện tại

Vào ngày 20/7/2026, một quan chức cấp cao Ấn Độ tiết lộ rằng Hiệp ước Nước Indus (Indus Waters Treaty - IWT), được ký kết năm 1960, sẽ không tiếp tục hoạt động theo hình thức hiện tại mà cần trải qua quá trình xem xét và đàm phán lại. Ông này cho biết, các điều kiện hiện nay đã thay đổi do những diễn biến trên thực tế, đặc biệt là sự tiếp tục hỗ trợ khủng bố qua biên giới từ phía Pakistan khiến Ấn Độ không thể bị buộc phải duy trì hiệp ước trong tình trạng hiện nay.

Quan chức này cũng làm rõ rằng việc Ấn Độ không tuân thủ IWT sẽ không tạo tiền lệ cho dự án đập Brahmaputra của Trung Quốc, vì hai nước chưa từng ký bất kỳ hiệp ước nào liên quan đến sông Brahmaputra.

Quan chức Ấn Độ cho biết, sau vụ tấn công khủng bố tại Pahalgam ngày 20/4/2025, nước này đã tạm đình chỉ Hiệp ước Nước Indus, trong khi Pakistan vẫn không thay đổi chính sách hỗ trợ các nhóm khủng bố. Điều này đã tạo ra một "bộ hoàn cảnh" buộc Ấn Độ phải đưa hiệp ước vào trạng thái chờ hoạt động. Ông cho rằng hành động của Pakistan có thể coi là vi phạm hiệp ước vì phần mở đầu của IWT được ký kết dựa trên thiện chí giữa hai bên, nhưng Pakistan đã làm tổn hại nghiêm trọng điều này.

Quan chức Ấn Độ cũng nhấn mạnh quyền pháp lý của nước này trong việc chấm dứt hiệp ước, nếu xét về lợi ích quốc gia, mặc dù quyết định chính thức vẫn chưa được đưa ra.

Bên cạnh yếu tố chính trị, Ấn Độ cũng cho rằng Hiệp ước Nước Indus hiện tại không phù hợp do tác động của biến đổi khí hậu, làm giảm lượng nước trong các con sông phía Đông thuộc hệ thống Indus. Ngoài ra, ông chỉ trích Pakistan không đầu tư xây dựng cơ sở lưu trữ nước trong suốt 76 năm qua, dẫn đến gần một nửa lượng nước chảy vào Pakistan theo hiệp ước chảy thẳng ra biển.

Khi được hỏi về khả năng Ấn Độ tạm đình chỉ IWT sẽ tạo tiền lệ cho Trung Quốc xử lý dự án đập trên sông Brahmaputra, quan chức này bác bỏ, nhấn mạnh rằng Ấn Độ và Trung Quốc không có hiệp ước song phương nào về quản lý sông này. Dù vậy, quan chức cũng thừa nhận rằng việc hợp tác quản lý các con sông xuyên biên giới giữa hai nước "không phải là một trải nghiệm trọn vẹn".

Hiện Ấn Độ và Trung Quốc có một cơ chế chuyên gia về các con sông xuyên biên giới, trong đó Trung Quốc phải cung cấp dữ liệu về lưu lượng sông cho Ấn Độ. Tuy nhiên, vị quan chức cho biết các tình huống và bối cảnh của hai trường hợp này hoàn toàn khác biệt.

Các quan chức Ấn Độ tiết lộ một số dự án thủy điện quan trọng đang được triển khai như Sawalkote, Pakal Dul, Ratle, Kiru, Kwar và Dulhasti. Những dự án này dự kiến được hoàn thành và đưa vào vận hành trong vòng 5 năm tới, với tổng công suất phát điện khoảng 5.300 megawatt. Trong đó, Kiru và Pakal Dul được kỳ vọng sẽ hoàn thành vào cuối năm nay.

Điều này cho thấy Ấn Độ đang tập trung phát triển các công trình thủy điện nhằm thúc đẩy nguồn năng lượng nội địa, đồng thời đánh dấu bước chuyển đổi quan trọng trong quan hệ liên quan việc sử dụng nguồn nước thuộc Hiệp ước Nước Indus.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.