Di sản đau thương của cộng đồng Do Thái Sarajevo

Nhà văn đoạt giải Nobel Ivo Andrić từng viết trong một bài khảo cứu năm 1954 về nghĩa trang Do Thái ở Sarajevo rằng các nghĩa trang cũng có thể "chết", ám chỉ sự tàn lụi của cộng đồng Do Thái địa phương. Trước Chiến tranh Thế giới thứ hai, Sarajevo có khoảng 12.000 người Do Thái, nhưng phần lớn trong số họ đã không sống sót qua cuộc chiến tranh và cuộc chiếm đóng của Đức Quốc xã và các đồng minh Croatia từ 1941 đến 1945, bị giết hại ở các trại tập trung như Auschwitz, Bergen-Belsen và Jasenovac do người Croatia điều hành. Những người Do Thái lưu vong từ Tây Ban Nha thế kỷ 15 đã đến Sarajevo và lập cộng đồng suốt nhiều thế kỷ, nói tiếng Ladino và duy trì truyền thống riêng trong điều kiện khó khăn và kỳ thị từ các cộng đồng khác.<\/p>

Nghĩa trang Do Thái thành phố, với các ngôi mộ xuống cấp, ký tự Hebrew và Arabic từ thời Đế quốc Ottoman còn mờ dần, là minh chứng lịch sử cho sự tồn tại của cộng đồng này. Từ năm 1966, nơi đây không còn là nơi chôn cất, và sự bảo trì gần như không được thực hiện, để lại nhiều phần đất hoang vu, sự suy tàn rõ ràng qua thế hệ.<\/p>

Nghĩa trang và chiến tranh Bosnia

Trong cuộc bao vây Sarajevo kéo dài 1.425 ngày từ 1992 đến 1996, do lực lượng Serbia của tướng Ratko Mladić chỉ huy, nghĩa trang Do Thái nằm ở vị trí chiến lược cao trên sườn đồi và trở thành căn cứ kiểm soát của quân đội Serbia. Các tay súng bắn tỉa từ đây nhắm vào thành phố phía dưới, khiến cuộc sống ở Sarajevo trở nên cực kỳ nguy hiểm khi không có điện, nước máy và nhiều người dân bị thiệt mạng. Tổ chức Liên Hợp Quốc sau này xác nhận nhiều tội ác chiến tranh, trong đó có việc bắn bừa bãi vào dân thường.<\/p>