Mạng lưới tuyển mộ công dân Mỹ Latin tham gia chiến tranh Nga-Ukraina lan rộng

Gần đây, nhiều quốc gia tại Mỹ Latin như Cuba, Colombia, Perú, Bolivia, Panamá và El Salvador được xác định là mục tiêu của các mạng lưới tuyển mộ công dân để chiến đấu trong lực lượng Nga. Các tổ chức này tận dụng tình trạng thất nghiệp, công việc không chính thức và thu nhập thấp để thu hút người dân với các lời hứa hấp dẫn như việc làm ổn định, chi phí đi lại miễn phí và mức thu nhập vượt trội so với thị trường nội địa.

Những đối tượng bị nhắm tới thường là thanh niên, cựu binh, hoặc người đang gặp khó khăn tài chính. Họ được liên lạc qua mạng xã hội, người quen hoặc qua các đại lý du lịch và môi giới có liên quan đến quân sự. Ban đầu, các lời đề nghị việc làm bao gồm các vị trí trong nhà máy, xây dựng, an ninh, vận tải hay hỗ trợ kỹ thuật nhưng khi đến Nga, nhiều trường hợp phát hiện hợp đồng thực chất liên quan đến phục vụ trong quân đội và có thể bị điều động đến mặt trận.

Cuba và Colombia được xác định là trung tâm chính của hoạt động tuyển mộ này ở Mỹ Latin, theo một báo cáo công bố bởi nhật báo El País (Tây Ban Nha) dựa trên kết quả điều tra của Liên đoàn Quốc tế về Nhân quyền và các tổ chức liên quan. Hai quốc gia này đóng góp phần lớn số công dân Mỹ Latin đã đến Nga để gia nhập lực lượng, dù một số tự nguyện, số khác bị lừa dối.

Tại Colombia, số lượng lớn cựu quân nhân có kinh nghiệm chiến đấu trở thành mục tiêu hấp dẫn cho các mạng lưới. Họ được hứa hẹn mức lương cao hơn thị trường địa phương, đồng thời kỹ năng quân sự của họ được tận dụng. Ngoài ra, các lời mời cũng được phát tán qua các nền tảng như Facebook và TikTok mà không làm rõ khả năng phải đến chiến trường.

Ở Cuba, khó khăn về kinh tế và lương thấp làm lan rộng các đề nghị đi Nga làm việc. Các mạng lưới tung hê hợp đồng lao động như cơ hội tăng thu nhập và đi lại, đồng thời có lợi ích di cư; tuy nhiên, một số người dân tố cáo họ không biết rõ những điều kiện thật sự của hợp đồng quân sự mà họ ký.

Tháng 7 năm 2026, Bolivia chính thức gia nhập danh sách các quốc gia mở cuộc điều tra tuyển mộ gọi công dân tham chiến. Bộ Ngoại giao Bolivia cho biết hiện có 26 công dân bị liên hệ với quân đội Nga, trong đó 20 người còn trong hợp đồng, 4 bị thương, 1 tử vong và 1 đã được hồi hương.

Cơ quan công tố Bolivia đã tiến hành điều tra nghi vấn buôn người nhằm tuyển quân chiến tranh, xác định ít nhất 16 nạn nhân chính yếu là nam giới từ vùng nông thôn với những lời mời làm việc trên trang trại, xây dựng hoặc các công việc dân sự khác. Một số người ký hợp đồng bằng tiếng Nga sau đó được chuyển qua các tuyến đường trung gian qua Brazil và Thổ Nhĩ Kỳ. Ba nghi phạm đã bị bắt tạm giam do liên quan đến mạng lưới tuyển mộ.

Bộ Ngoại giao Panama xác nhận ít nhất 15 công dân nước này có liên quan tới cuộc xung đột Nga - Ukraina, con số này tăng so với 7 trường hợp ban đầu được biết đến. Từ tháng 11 năm 2025, họ đã nhận thông tin và đang làm việc với phía Nga để xác định tình trạng và vị trí của công dân Panama.

Có ghi nhận một trường hợp người Panama tử vong, dù danh tính không được tiết lộ, gia đình đã được liên hệ và từ chối việc đi Nga mà chọn đưa thi thể về nước. Tuy nhiên, nguồn thông tin từ các nhân chứng tại Nga cho biết có thể có nhiều người Panama thiệt mạng hoặc mất tích. Cựu giám đốc Dịch vụ Biên phòng Panama, Oriel Ortega thông tin có ít nhất 2 trường hợp công dân từ tỉnh Chiriquí thiệt mạng hoặc mất tích.

Song song với đó, Bộ Công tố Panama tiếp nhận một tố cáo về việc tuyển mộ gian dối, trong đó có trường hợp Javier Duncan mất tích gần 8 tháng qua. Gia đình đã trình báo vụ việc. Oriel Ortega nhận xét rằng kinh nghiệm quân sự của một số công dân trở thành điểm hấp dẫn của mạng lưới tuyển mộ, họ được hứa trả lương từ 2.000 đến 3.000 USD mỗi tháng ở các vùng liên quan tới cuộc chiến tranh.

Tại El Salvador, tình hình tương tự khi người dân bị tiếp cận qua các lời mời việc làm và được chuyển tới Nga qua các đường dây quốc tế do các trung gian đứng ra tổ chức. Một công ty Colombia bị nghi ngờ liên quan trong việc tổ chức các chuyến đi, tuy nhiên đại diện công ty khẳng định chỉ cung cấp dịch vụ du lịch và sẵn sàng hợp tác điều tra.

Người thân của các công dân El Salvador báo mất liên lạc, một số có thông tin đã phải trải qua huấn luyện quân sự hoặc bị điều động làm nhiệm vụ gần khu vực chiến tranh tại Ukraina.

Đài Deutsche Welle ghi nhận sự hoạt động của một mạng lưới lôi kéo công dân Peru bằng các lời hứa việc làm với mức lương cao và chi trả chi phí đi lại. Tuy nhiên, khi đến Nga, nhiều người gặp phải việc bị giữ hộ chiếu, ký hợp đồng viết bằng tiếng Nga và buộc phải tuân theo những điều kiện không được trình bày rõ trước đó.

Liên lạc chủ yếu diễn ra qua các nền tảng mạng xã hội như Instagram, Telegram, tập trung vào nhóm tuổi trẻ, người thất nghiệp, cựu binh và những người có hoàn cảnh khó khăn tài chính. Công việc được hứa hẹn là bảo vệ, nấu ăn, vận tải hay các công việc dân sự khác.

Trường hợp Peru cho thấy rõ nguyên nhân sâu xa là sự kết hợp của thất nghiệp cao, công việc không chính thức và mức lương thấp, khiến những đề nghị với mức lương vài nghìn USD trở nên khó từ chối, ngay cả khi hợp đồng không minh bạch.

Thông tin bài viết được tổng hợp từ nhiều báo chí và tổ chức quốc tế, bao gồm EFE, El País và Deutsche Welle.