Trung Quốc đưa Đại học Bách khoa Wroclaw vào danh sách kiểm soát xuất khẩu hàng hóa hai mục đích

Ngày 19/5, Bộ Thương mại Trung Quốc công bố bổ sung 14 thực thể tại Liên minh châu Âu vào danh sách kiểm soát xuất khẩu hàng hóa hai mục đích, trong đó có Đại học Bách khoa Wroclaw (PWr) của Ba Lan. Đây là một động thái chưa từng có khi một trường đại học được xếp cùng với các công ty lĩnh vực quốc phòng trong danh sách hạn chế xuất khẩu của Trung Quốc trên thị trường châu Âu.

Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết việc bổ sung này là phản ứng trước các biện pháp trừng phạt mà Liên minh châu Âu vừa áp dụng đối với 14 công ty tại Trung Quốc đại lục và Hong Kong, cáo buộc các doanh nghiệp này có liên hệ với Nga. Các biện pháp của Trung Quốc có hiệu lực ngay lập tức và nhằm ngăn chặn việc xuất khẩu các sản phẩm và công nghệ dùng cho cả dân sự và quân sự sang những thực thể nằm trong danh sách.

Đại học Bách khoa Wroclaw là một trong những trường kỹ thuật hàng đầu Ba Lan, xếp thứ tư trong bảng xếp hạng đại học năm 2026 tại nước này. Trường đang tham gia hai dự án tài trợ bởi Quỹ Quốc phòng châu Âu với tổng ngân sách gần 11 triệu euro (tương đương 12,9 triệu USD).

Dự án U-Harrier có mục tiêu phát triển một loại máy bay không người lái quân sự có khả năng mang tải trọng khoảng 300 kg và hoạt động trong môi trường có xung đột. Nghiên cứu này còn đề cập đến các giải pháp bảo vệ chống balo, chống nhiễu điện từ và theo dõi trạng thái hoạt động thời gian thực. Trong khi đó, dự án Dialog-AI do Airbus Defence and Space dẫn đầu thử nghiệm ứng dụng trí tuệ nhân tạo sinh tạo, các mô hình ngôn ngữ lớn và hệ thống đối thoại trong hoạt động quân sự.

Đại học này cũng từng tham gia nhiều nghiên cứu phòng thủ khác như bảo vệ các hệ thống điện tử quân sự khỏi xung vi ba công suất cao và phát triển thiết bị điện từ xung có khả năng phá nhiễu radar, hệ thống liên lạc và dẫn đường. Phần lớn các nghiên cứu này được tài trợ bởi Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Quốc gia Ba Lan và hoàn thành trong giai đoạn 2020-2023.

Bên cạnh các dự án quốc phòng, PWr duy trì hợp tác nghiên cứu khoa học với các trường đại học Trung Quốc. Tháng 12 năm ngoái, trường thông báo hợp tác với Đại học Giao thông Thượng Hải nghiên cứu giao diện của chất bán dẫn giữa các vật liệu hai chiều với silicon, germanium và gallium nitride. Dự án này nhận gần 2 triệu zlotys (khoảng 550.000 USD) từ chương trình tài trợ chung Sheng do Trung tâm Khoa học Quốc gia Ba Lan và Quỹ Khoa học Tự nhiên Quốc gia Trung Quốc điều hành.

Mục tiêu của dự án là phát triển các thiết bị nano điện tử mới nhưng theo đánh giá là nghiên cứu cơ bản không có ứng dụng quân sự công khai. Tuy nhiên, các hạn chế mới từ Trung Quốc có thể gây khó khăn cho nguồn cung nguyên liệu thử nghiệm, wafer mẫu, laser và linh kiện chất bán dẫn cũng như việc chuyển giao mẫu nghiên cứu giữa PWr và các đối tác Trung Quốc. Những tổ chức Trung Quốc có thể tạm ngưng hợp tác do lo ngại tuân thủ các quy định mới.

PWr còn có quan hệ nghiên cứu với Vigo Photonics, một nhà sản xuất cảm biến hồng ngoại Ba Lan cũng vừa được đưa vào danh sách kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc. Hai bên cùng phát triển laser xung cực kỳ ổn định với bước sóng trải dài từ gần hồng ngoại đến hồng ngoại xa, sản phẩm được sử dụng trong các hệ thống cảnh báo tên lửa, vũ khí dẫn đường và các hệ thống chống nhiễu hồng ngoại.

Bên cạnh đó, danh sách của Trung Quốc còn nhắm đến các công ty tên tuổi châu Âu khác như Rheinmetall (Đức), Lafert (Ý) và Cavok UAS (Pháp). Tổng cộng, danh sách kiểm soát xuất khẩu mới này có mặt của ba thực thể từ Đức và Pháp, hai từ Ý và Ba Lan, và một thực thể từ Hà Lan, Cộng hòa Czech, Bulgaria và Litva.

Những biện pháp này cấm xuất khẩu các mặt hàng dùng cho cả mục đích dân sự lẫn quân sự, bao gồm một số nguyên tố đất hiếm, cũng như cấm bên thứ ba cung cấp hàng hóa nguồn gốc Trung Quốc cho các thực thể trong danh sách.

Trước đó, ngày 18/5, Liên minh châu Âu đã bổ sung 51 thực thể vào danh sách kiểm soát xuất khẩu trong khuôn khổ gói trừng phạt mới nhằm vào Nga do cuộc xung đột tại Ukraine. Trong danh sách này có các công ty từ Trung Quốc đại lục, Hong Kong, Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Kyrgyzstan và Kazakhstan bị cáo buộc hỗ trợ ngành công nghiệp quân sự của Moscow.

Tuy Đại học Bách khoa Wroclaw chưa nhận được thông báo chính thức từ phía Trung Quốc về việc bị đưa vào danh sách, trường cho biết cần xác minh thêm thông tin trước khi bình luận.

Động thái của Trung Quốc đánh dấu một bước mới trong căng thẳng kinh tế và an ninh giữa phương Tây và Bắc Kinh, khi các trường đại học kỹ thuật cũng có thể nằm trong tầm ngắm của các lệnh trừng phạt quốc tế do mối liên hệ về nghiên cứu công nghệ cao và quốc phòng.

Phía PWr khẳng định việc chưa nhận được thông báo chính thức khiến họ cần thêm thời gian để kiểm chứng và sẽ tiếp tục theo dõi diễn biến.