Súng bắn đạn chì là gì và vì sao chúng gây nguy hiểm nghiêm trọng?

Súng bắn đạn chì thuộc nhóm thiết bị kiểm soát đám đông không gây tử vong được các lực lượng cảnh sát và quân đội trên thế giới sử dụng phổ biến cùng các biện pháp khác như hơi cay, vòi rồng, bình xịt hơi cay và súng điện taser. Loại súng này được thiết kế nhằm gây thương tích đủ đau đớn để ngăn chặn người biểu tình nhưng không gây tử vong ngay lập tức.

Trong bối cảnh Ấn Độ sau cuộc bất ổn tại Kashmir năm 2010, khi có đến 112 người biểu tình thiệt mạng do nổ súng của cảnh sát, chính phủ thời điểm đó quyết định triển khai súng bắn đạn chì với mục tiêu giảm thiểu thương vong.

Đạn chì trong súng thường là hàng trăm viên nhỏ làm từ chì, có thể có hình dạng tròn giống bi cầu hoặc không đều. Khi bắn, các viên đạn này được phát tán rộng có thể đến vài trăm mét tùy loại súng và cỡ đạn. Trường hợp bắn gần, đạn có thể gây sát thương nghiêm trọng, thậm chí tử vong nếu trúng các vùng nhạy cảm như mắt hoặc các mô mềm.

Chính điều này đã khiến nhiều vụ thương tích nghiêm trọng xảy ra, như trường hợp một cô gái 14 tuổi ở Srinagar mất thị lực cả hai mắt do bị trúng đạn chì cách đây vài năm.

Được sản xuất tại nhà máy vũ khí Ordinance Factory, Ishapore, súng đạn chì chính thức được áp dụng trong các lực lượng cảnh sát Jammu & Kashmir và Trung đoàn Dự bị Trung ương (CRPF) từ tháng 8 năm 2010, với khoảng 600 khẩu trong biên chế.

Ban đầu loại đạn được sử dụng có kích cỡ 4/5. Sau khi những vụ bạo lực năm 2010 khiến hơn 110 người tử vong, loại đạn này được thay thế bằng loại cỡ 8/9 được xem là ít gây chết người hơn. Trong 2,5 năm gần đây, loại cỡ 8/9 tiếp tục được sử dụng đa phần ở thung lũng Kashmir và một số vùng có tình trạng cực đoan cánh tả ở Ấn Độ.

Trong cuộc biểu tình mới đây, việc sử dụng súng bắn đạn chì vẫn gây ra nhiều thương tích nặng, kể cả cho trẻ em 12 tuổi. Bộ trưởng Nội vụ Ấn Độ Rajnath Singh đã cam kết sẽ xem xét lại việc sử dụng loại vũ khí này sau phản ánh trực tiếp tại Quốc hội.

Năm 2016, lực lượng CRPF ghi nhận 1022 cán bộ bị thương. Trong đó 956 người đau thương vì ném đá trong các cuộc bất ổn từ ngày 8 đến 16/7 tại Kashmir. Số còn lại bị thương do ném đá và các vụ nổ lựu đạn trong phần đầu năm. Đây cho thấy tính chất phức tạp trong việc duy trì trật tự cũng như những tổn thất cả về người của lực lượng an ninh.

Hiện các cơ quan chức năng đang cân nhắc các giải pháp thay thế hiệu quả hơn và giảm thiểu tác động đến dân thường so với súng bắn đạn chì vốn vẫn được xem là một công cụ kiểm soát đám đông hiện đại nhưng đầy tranh cãi.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.