Indonesia phân loại văn hóa LGBTQ là mối đe dọa an ninh quốc gia gây tranh cãi

Bắt nguồn từ việc một điều khoản trong Nghị định Tổng chính sách Quốc phòng Quốc gia của Indonesia ký tháng 10/2024 quy định "phổ biến văn hóa LGBTQ" là một trong các mối đe dọa phi quân sự gây ra ít chú ý ban đầu nhưng đã nhanh chóng trở thành tâm điểm tranh luận. Các mối đe dọa khác trong nghị định gồm tội phạm buôn bán lậu, tội phạm tài nguyên thiên nhiên, khủng bố, chủ nghĩa vô thần và chủ nghĩa cực đoan.

Dòng sự kiện được khơi mào khi một bài đăng kỷ niệm Tháng Tự hào (Pride Month) của tạp chí sinh viên tại Đại học Indonesia tháng 6/2025 gây tranh luận căng thẳng trên mạng xã hội vì phản bác là không phù hợp với chuẩn mực xã hội và tôn giáo địa phương. Hơn nữa, Hội đồng Ulama Indonesia (MUI) cũng đề xuất dự luật hình sự hóa các hành vi liên quan LGBTQ, lấy cớ ngăn chặn sự phổ biến và cổ xúy văn hóa này.

Các phương tiện truyền thông quốc gia như Antara, Kumparan và Tempo đồng loạt khai thác vụ việc, tạo làn sóng tranh luận xã hội lớn. Một số quan chức cấp cao của chính phủ Indonesia cũng tham gia trả lời, nhấn mạnh xã hội chưa sẵn sàng công nhận cộng đồng này nhưng vẫn cam kết bảo vệ quyền cơ bản công dân.

Điều khoản nêu trên không chỉ liên quan đến hành vi tình dục mà còn đặt "phổ biến văn hóa LGBTQ" vào khung mối đe dọa an ninh phi quân sự, gây tranh cãi về tính thích hợp của một văn bản chính sách quốc phòng đối với những vấn đề về xu hướng tính dục và nhận dạng giới.

Các chuyên gia pháp lý cho rằng nghị định tổng thể thường chỉ đề cập tới các nguy cơ truyền thống như quân sự nhưng Indonesia phân loại các mối đe dọa thành quân sự, phi quân sự và lai, mở rộng phạm vi nhận diện an ninh. Việc đưa LGBTQ vào đây đồng nghĩa với việc nhà nước sẽ dành sự chú ý và nguồn lực nhất định cho vấn đề này dưới góc độ an ninh quốc gia.

Phó chủ tịch Hội đồng Ulama Indonesia Muhammad Cholil Nafis khẳng định cần luật hình sự để ngăn chặn các hoạt động mà ông cho là "lệch lạc" như tổ chức tiệc dành cho người cùng giới tính, coi sự phạt là cần thiết để xã hội nhận thức rõ ràng về vấn đề.

Tuy nhiên theo luật pháp Indonesia hiện hành, xu hướng tính dục và quan hệ đồng thuận cùng giới không bị cấm trừ khu vực tỉnh Aceh áp dụng luật hình sự Hồi giáo. Nghị định không thể dùng làm cơ sở để tuyên bố tội phạm mới hoặc áp dụng hình phạt trừ khi luật pháp cao hơn cho phép.

Bộ trưởng Nhân quyền Indonesia Natalius Pigai nhấn mạnh dù xã hội chưa sẵn sàng công nhận chính thức cộng đồng LGBTQ nhưng nhà nước vẫn có nghĩa vụ bảo vệ quyền được giáo dục, lao động và dịch vụ y tế của họ mà không phân biệt, kỳ thị. Ông cũng cho biết một số quyền có thể bị hạn chế nếu đụng chạm các lợi ích lớn hơn như tính toàn vẹn quốc gia hoặc đạo đức công cộng.

Người nghiên cứu Indonesia của Human Rights Watch, Andreas Harsono, cảnh báo nghị định có thể làm gia tăng định kiến, thậm chí kích động lời nói thù ghét nhằm vào cộng đồng LGBTQ vốn đã chịu nhiều xúc phạm và hạn chế trong nhiều năm qua. Tổ chức LGBTQ Arus Pelangi ghi nhận gần 100 vụ bạo lực nhằm vào họ trong vòng hai năm qua.

Nhiều chuyên gia cảnh báo nghị định có thể dẫn tới các chính sách hạn chế hơn tại các trường đại học và cơ quan nhà nước như cấm tuyển dụng người bị cho là LGBT, củng cố sự kỳ thị và làm suy yếu quyền công dân bình đẳng.

Chuyên gia về an ninh Tangguh Chairil (Đại học Binus) lưu ý khái niệm "mối đe dọa phi quân sự" trong chính sách quốc gia hiện rất rộng nên dễ bị sử dụng để kiểm soát những vấn đề xã hội đa dạng. Việc coi văn hóa LGBTQ là mối đe dọa có thể khiến vấn đề được ưu tiên giải quyết như một nguy cơ an ninh.

Phó thủ tướng Indonesia Yusril Ihza Mahendra xác nhận "mối đe dọa phi quân sự" dùng để chỉ các rủi ro ảnh hưởng đến sức bền quốc gia về mặt văn hóa xã hội, bao gồm các giá trị và chuẩn mực chung. Nhà nước xem việc tuyên truyền, vận động hành lang LGBTQ là đe dọa làm thay đổi các giá trị văn hóa quốc gia và đạo đức.

Người lời khuyên pháp lý Asfinawati lưu ý rằng phạm vi của nghị định có giới hạn nhất định và không thể mâu thuẫn với luật pháp cấp cao hơn như Hiến pháp. Do đó, quy định này không thể trở thành căn cứ pháp lý để hình sự hóa các hành vi liên quan LGBTQ trừ khi có luật liên quan cụ thể.

Mặc dù một số quan chức giữ quan điểm nhấn mạnh tôn trọng quyền công dân, các cộng đồng LGBTQ và chuyên gia nhân quyền cho rằng việc coi LGBTQ là mối đe dọa có thể tạo tiền lệ xấu làm gia tăng phân biệt và bạo lực, khiến cộng đồng thêm lo lắng và bị đẩy ra rìa xã hội.

Người phát ngôn Arus Pelangi cảnh báo chính sách này gây tác động sâu sắc cả trong đời sống thường nhật và trên mạng xã hội, khi nhiều người chọn cách rút lui khỏi các hoạt động công cộng để tự bảo vệ mình. Một số trường đại học cũng đã có các quy định hạn chế quyền của sinh viên LGBTQ trong thời gian gần đây.

Tổng hợp trong bối cảnh phức tạp này, những diễn biến xung quanh Nghị định số 111/2025 và việc đưa văn hóa LGBTQ vào danh sách rủi ro an ninh phi quân sự đã làm nóng cuộc tranh luận về mối quan hệ giữa chính sách quốc gia và quyền của cộng đồng LGBTQ tại Indonesia.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.