Cá nhỏ sa mạc độc nhất Australia thoát khỏi nguy cơ tuyệt chủng trong gang tấc

Loài cá nhỏ mang tên red-fin blue-eye chỉ được tìm thấy tại hệ thống suối phun artesian gần Aramac, vùng Tây Queensland, Australia đang sống trong tình trạng nguy cấp. Đây là loài cá ngọt nước cực kỳ quý hiếm, nằm trong danh sách nguy cấp với số lượng giảm sút nghiêm trọng trong những năm gần đây.

Sarah Butler, một tình nguyện viên, đang nỗ lực dùng những chiếc muỗng nhựa cũ từ chai sữa để cứu hộ từng con cá nhỏ. Bà cho biết mỗi cá thể red-fin blue-eye bắt được đều bị thương tích bởi cá gambusia, một loài cá xâm lấn đến từ Bắc Mỹ được đưa vào Australia từ những năm 1920 nhằm kiểm soát muỗi nhưng đã phát tán ngoài tầm kiểm soát.

Ông Dean Gilligan, nhà sinh thái học cá thuộc tổ chức Bush Heritage, cho biết cá gambusia ăn trứng và cá con của loài red-fin blue-eye, khiến dân số loài cá này liên tục suy giảm. Các đàn cá native này có thể tuyệt chủng chỉ trong vòng 6 đến 18 tháng sau khi cá gambusia xâm nhập.

Đợt lũ lụt diễn ra đầu năm nay đã làm xáo trộn hệ sinh thái tại Edgbaston Reserve, một vùng bảo tồn cũ thuộc Aramac, khiến cá gambusia xâm nhập và chiếm lĩnh hầu hết các suối phun trong khu vực. Chỉ còn vài suối phun nhỏ chưa bị ảnh hưởng và chỉ một suối ở Edgbaston còn duy trì được quần thể cá này.

Kể từ khi được phát hiện chính thức vào năm 1990 trong bảy suối phun tại Edgbaston Station, loài cá red-fin blue-eye đã được chăm sóc qua các chương trình nhân giống và bảo tồn. Tuy nhiên, các đợt tấn công của cá gambusia đã làm số lượng cá giảm mạnh chỉ còn sót lại vài trăm cá thể sống trong suối phun duy nhất còn giữ được sự an toàn.

Đợt lũ lớn gần đây nhất đã dội nước lên mức cao kỷ lục trong 15 năm qua tại khu bảo tồn, làm cho hàng rào bao quanh các suối phun chỉ cao nửa mét tỏ ra không còn đủ chắn sóng lũ và cá gambusia đã xâm nhập vào một số suối khác, gây ra sự sụt giảm nghiêm trọng về số lượng cá native, theo ông Steve Baines, tình nguyện viên cứu hộ cá.

Ông Gilligan đang phối hợp với Nhóm Phục hồi loài red-fin blue-eye quốc gia và các cơ quan chính phủ Queensland cùng Australia để phát triển các biện pháp ngăn chặn hiệu quả hơn việc xâm nhập của cá gambusia vào các suối phun. Ông thừa nhận chiến lược rào chắn cao 50 cm trước đây không thể duy trì hiệu quả lâu dài khi đối mặt với những hiện tượng lũ lụt ngày càng mạnh.

Trong khi các nhà bảo tồn và tình nguyện viên như bà Butler đang gấp rút ứng cứu từng cá thể, thì những nỗ lực toàn diện hơn nhằm bảo vệ quần thể cá sa mạc quý giá này vẫn đang là thách thức lớn cần giải quyết trong tương lai gần.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.