Solastalgia: Tâm trạng không yên khi nhìn thấy nơi chốn thân yêu biến đổi

Nhà thơ và ca sĩ Joaquín Sabina từng nói rằng không nên quay lại những nơi mà ta đã hạnh phúc. Dù điều đó có phần đúng, trải qua thời gian, việc trở lại những không gian quen thuộc lại mang nhiều tầng nghĩa mới, đặc biệt khi ta thấy chúng đã thay đổi đến mức không nhận ra. Trường hợp của tác giả với thành phố Paris là minh chứng cụ thể. Sau bốn năm sống ở đây, tác giả trở lại dự một hội nghị tại Sorbonne và dành thời gian lang thang quanh khu Pigalle để tìm lại những ký ức xưa như cảnh hai ly rượu trên bàn hay quán cà phê thân quen từng là chốn hẹn hò dưới mưa.

Tuy nhiên, nhiều dấu ấn quen thuộc đã biến mất hoặc biến đổi không ngờ. Những bậc thang từng là nơi uống rượu nay được sơn mới, quán cà phê thân thuộc lại trở thành phòng tập gym mở rộng cả khu phố. Cảm giác bất an và ngỡ ngàng trước sự thay đổi này chính là solastalgia, một thuật ngữ mô tả sự cảm thấy mất mát khi không còn nhận ra môi trường sống quen thuộc.

Cảm giác tương tự cũng xuất hiện ở các địa phương khác trên thế giới. Fátima, một người sống ở miền nam tỉnh Alicante, Tây Ban Nha, kể lại những lần cô trở lại bãi biển hoang sơ mà trước đây cùng gia đình như Robinson Crusoe. Giờ đây khu vực đó đã bị tàn phá bởi các máy đào và mất đi nhiều cây thông, tượng trưng cho sự thương tổn về môi trường và thay đổi không thể chối cãi.