Khai thác kết nối Tân Cương - Trung Á: Cơ hội và thách thức cho doanh nghiệp Hong Kong

Li Lifan, nghiên cứu viên tại Học viện Khoa học Xã hội Thượng Hải, nhận định các sản phẩm công nghệ cao được thiết kế tại Hong Kong có thể được sản xuất tại Tân Cương rồi xuất khẩu sang Trung Á, đồng thời đề xuất các hiệp hội thương mại ở Hong Kong nên cân nhắc mở văn phòng tại các thành phố gần biên giới như Khorgos nhằm thúc đẩy quan hệ hợp tác kinh doanh. Ngoài ra, người dân gốc Kazakh tại các khu vực lân cận điểm này có thể hỗ trợ các công ty Hong Kong trong giao tiếp với đối tác địa phương.

Đồng thời, Hong Kong có thể giúp doanh nghiệp Tân Cương và Trung Á mở rộng sang thị trường Đông Nam Á, vốn hiện vẫn phụ thuộc vào cảng Lianyungang ở tỉnh Giang Tô, Trung Quốc, để xuất khẩu sang các quốc gia như Nhật Bản và Hàn Quốc. Theo Li, Hong Kong là một cửa ngõ thuận lợi để các mặt hàng từ Tân Cương và Trung Á tiếp cận khu vực Đông Nam Á rộng lớn, đồng thời cung cấp thêm cơ hội về nguồn vốn, dịch vụ trọng tài và pháp lý hỗ trợ cho các tranh chấp thương mại.

Lau Siu-kai, cố vấn tại Viện nghiên cứu Trung Quốc và Ma Cao thuộc Hiệp hội Hong Kong - Macau, cho rằng Hong Kong có vị trí chiến lược để trở thành bệ phóng cho các doanh nghiệp Tân Cương tìm kiếm thị trường thay thế, nhất là khi các nước phương Tây áp dụng các biện pháp trừng phạt do những cáo buộc liên quan đến khu vực này. Ông nhấn mạnh sự phát triển nhanh chóng của kinh tế Tân Cương, một phần trong sáng kiến Vành Đai và Con Đường, và sự cống hiến của Hong Kong trong việc hỗ trợ các doanh nghiệp đại lục toàn cầu hóa là nền tảng để thúc đẩy hợp tác song phương.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp Hong Kong vẫn gặp nhiều thách thức trong việc mở rộng liên kết với Tân Cương. Đạo luật ngăn chặn lao động cưỡng bức người Uygur (Uygur Forced Labour Prevention Act), có hiệu lực từ năm 2022, cấm nhập khẩu các sản phẩm sản xuất hoàn toàn hoặc một phần tại Tân Cương trừ khi chứng minh chuỗi cung ứng không có các hoạt động cưỡng bức. Do đó, một số công ty như Esquel Group, một doanh nghiệp dệt may tại Hong Kong và các công ty con tại đại lục, đã bị liệt vào danh sách đen do nguồn nguyên liệu bông tại Tân Cương.

Một người có kinh nghiệm lâu năm trong ngành dệt may Hong Kong, giấu tên, cho biết các doanh nghiệp khác hầu như khó lòng mở rộng kinh doanh ở Tân Cương vì lo ngại chi phí cao và các rủi ro do trừng phạt. Ông cũng lưu ý bông tại khu vực này ít được ưa chuộng trên thị trường quốc tế, khi các công ty may mặc toàn cầu chuyển hướng sang bông nhập khẩu từ Pakistan và Ấn Độ để tránh rắc rối pháp lý.

Gary Ng, kinh tế trưởng tại Natixis Công ty Quản lý Đầu tư, cho biết các sản phẩm bông và thực phẩm của Tân Cương đã bị biến thành vấn đề chính trị, khiến doanh nghiệp phải cố gắng hạn chế nguy cơ bị nhắm tới. Ông đề xuất Hong Kong nên tập trung hỗ trợ xuất khẩu sản phẩm Tân Cương tới các thị trường có nhu cầu, đồng thời đẩy mạnh phát triển ngành du lịch của vùng này.

Báo South China Morning Post trong chuyến thăm mới đây đến Tân Cương đã ghi nhận các nỗ lực của ngành công nghiệp bông địa phương nhằm cải thiện hình ảnh và minh bạch nguồn nguyên liệu. Chủ một trang trại bông rộng 113 ha tại thành phố Shihezi, ông Zhao Xin, chia sẻ rằng nhiều quy trình đã được cơ giới hóa và tự động hóa, giảm đáng kể nhu cầu về lao động thủ công và loại bỏ hoàn toàn khả năng sử dụng lao động cưỡng bức.

Ông Zhao đã chỉ ra việc áp dụng công nghệ tưới nhỏ giọt sử dụng dây ống nhỏ được lắp đặt dưới lớp nhựa mỏng nhằm giữ ẩm và nhiệt độ thích hợp cho cây trồng, đồng thời sử dụng vệ tinh để tăng độ chính xác trong gieo hạt và thu hoạch. Điều này giúp tiết kiệm nhân công và nâng cao năng suất một cách đáng kể.

Tại nhà máy Shihezi Baifeng Cotton Industry, công suất lao động cũng đã giảm từ 900 xuống còn khoảng 250 người, người lao động tập trung vào giám sát và bảo trì máy móc. Nhà máy này tọa lạc trong khu công nghiệp dệt may Shihezi rộng 180 ha, nơi hiện đã có 17 doanh nghiệp hoạt động sau chưa đầy hai năm đi vào vận hành. Công nghệ nhuộm không sử dụng nước từ Esquel cũng được ứng dụng tại đây nhằm giải quyết vấn đề ô nhiễm và hạn chế sử dụng nguồn nước quý hiếm.

Liu Zhen, tổng giám đốc công ty Shihezi Jingyi Technology, liên doanh của Esquel với một công ty địa phương, cho biết họ đang thúc đẩy các công nghệ xanh và bền vững nhằm phát triển ngành dệt an toàn với môi trường hơn tại Tân Cương.

Hong Kong ngày càng đẩy mạnh kết nối với Tân Cương, ví dụ như hãng hàng không Cathay Pacific đã khai trương các chuyến bay thẳng đến Urumqi, thủ phủ vùng này, trong năm ngoái, góp phần tạo thuận lợi cho giao thương và du lịch.