Lý do vì sao việc xóa bỏ 'giá vé đô la' ở Nepal có thể khiến người dân địa phương khó tiếp cận chuyến bay nội địa hơn

Chính sách giá vé hai tầng và bối cảnh ở Nepal

Ở Nepal, hệ thống giá vé máy bay nội địa áp dụng hai mức khác nhau tùy vào đối tượng hành khách và phương thức thanh toán. Du khách nước ngoài phải trả tiền vé bằng đô la Mỹ, thường cao gấp 2 đến 3 lần so với giá vé dành cho người dân Nepal trả bằng đồng nội tệ, mức chênh lệch này còn biến động tùy tuyến đường và mùa vụ.

Ra mắt từ thập niên 1970, chính sách ‘giá vé đô la’ bắt đầu từ thời hãng hàng không Nhà nước Royal Nepal Airlines áp dụng cho các chuyến bay lên vùng núi, nổi tiếng với cảnh đẹp như dãy Himalaya và đỉnh Everest. Sau khi ngành hàng không được mở cửa cho tư nhân vào đầu những năm 1990, các hãng bay tư nhân tiếp tục sử dụng hệ thống giá này trên toàn bộ tuyến đường nội địa.

Kế hoạch xóa bỏ và lý do dừng tiến độ

Trong tháng 4 vừa qua, Bộ trưởng Văn hóa, Du lịch và Hàng không Dân dụng Khadak Raj Paudel cam kết sẽ bãi bỏ chính sách ‘giá vé đô la’ nhằm hạ giá vé cho du khách nước ngoài, qua đó thúc đẩy ngành du lịch phát triển và hỗ trợ cộng đồng người Nepal định cư nước ngoài cũng đang phải chịu mức giá cao hơn.

Kế hoạch này dự kiến bắt đầu thực hiện tại các tỉnh Karnali và Sudurpaschim ở phía Tây Bắc Nepal, vùng đất có nhiều điểm du lịch kém phát triển như hồ Rara, hồ Shey Phoksundo và Vườn quốc gia Khaptad, rồi mới triển khai toàn quốc. Tuy nhiên, do khủng hoảng nhiên liệu liên quan đến căng thẳng Iran - Mỹ cùng các yếu tố kinh tế khác, quá trình này đã bị trì hoãn và Bộ Du lịch hiện chưa có cuộc thảo luận tiếp theo nào về vấn đề.

Tranh luận xung quanh việc xóa bỏ ‘giá vé đô la’

Nhiều bên tham gia ngành hàng không và du lịch bày tỏ quan ngại về tính khả thi của việc bãi bỏ chính sách này. Theo ông Murali Dhar Joshi, Thư ký Tổng hợp Hiệp hội các Nhà khai thác Hàng không Nepal, nếu chỉ nhìn từ góc độ thu hút khách du lịch, việc giảm giá vé là tích cực, nhưng xét về phương diện kinh tế và vận hành ngành hàng không, đây là điều không bền vững.

Giá vé cao mà du khách nước ngoài phải trả thực tế là chi phí vận hành thực tế của các chuyến bay phục vụ các sân bay có đường băng ngắn, đòi hỏi kỹ thuật cất cánh và hạ cánh đặc biệt như ở Lukla, cũng như những tuyến chính như Pokhara. Doanh thu thu được bằng đô la giúp các hãng bay bù đắp phần chi phí này, qua đó duy trì được mức giá thấp hơn cho người dân Nepal.

Ông Joshi nhấn mạnh: “Doanh thu từ vé đô la giúp chúng tôi hỗ trợ người dân nội địa, nhưng có hiểu lầm rằng người dân được đặc quyền đặc lợi, điều đó không chính xác.”

Quan điểm từ các nhà quản lý và chuyên gia du lịch

Ông Mani Raj Lamichhane, Giám đốc cấp cao tại Hội đồng Du lịch Nepal, chia sẻ việc bãi bỏ giá vé đô la là “không thực tế” và cho biết nhiều quốc gia phát triển du lịch khác như Maldives cũng áp dụng mô hình giá vé tương tự. Ông từng tham gia hội đồng chuyên gia phản đối mô hình một giá vé đồng nhất khi cựu Bộ trưởng Du lịch Yogesh Bhattarai đề xuất giải pháp này năm 2019.

Ở quốc gia có thu nhập trung bình thấp như Nepal, với mức lương tối thiểu hàng tháng khoảng 19.550 rupee (tương đương 125 USD), giá vé thấp cho người dân mở ra khả năng tiếp cận phương tiện di chuyển thiết yếu, đặc biệt tại các vùng núi xa xôi hoặc nơi đường bộ khó khăn.

Việc duy trì giá vé hợp lý giúp người dân dễ dàng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe, đào tạo, việc làm cùng các nhu cầu sinh hoạt quan trọng khác ở các thành phố lớn.

Ý kiến từ người nước ngoài và doanh nghiệp du lịch Nepal

Madushika Lansakara, một người làm việc tại Nepal trong bốn năm qua đến từ Sri Lanka, thừa nhận cô có cảm nhận khá đa chiều về chính sách vé đô la, nhưng không ngạc nhiên khi khách nước ngoài trả nhiều hơn người địa phương. Ở Sri Lanka, khách du lịch cũng phải chi trả cao hơn ở nhiều điểm tham quan.

Cô cũng cho rằng: “Sức mua của du khách nước ngoài cao hơn người dân địa phương, và thu nhập của họ cũng tốt hơn. Nếu mức giá cao hơn góp phần giúp người dân Nepal đi lại thuận tiện hơn, tôi không ngại trả thêm.”

Tuy nhiên, một số doanh nghiệp du lịch lại cho rằng giá vé đô la đang ngăn cản khách nước ngoài khám phá nhiều điểm du lịch ít người biết đến ở Nepal. Một trong những đơn kiện liên quan đã được đệ trình lên Tòa án Tối cao năm nay, yêu cầu hủy bỏ chính sách này.

Ví dụ như chuyến bay tới Dhangadhi, cửa ngõ đến khu cắm trại Api Base Camp ở Sudurpaschim, khiến du khách nước ngoài phải trả gần 450 USD trong khi người Nepal chỉ mất khoảng 20.000 rupee.

Thách thức và rủi ro nếu bỏ hệ thống giá vé hai tầng

Có ý kiến đề xuất giữ nguyên giá vé đô la cho các chuyến bay đến vùng núi có sân bay STOL (cất cánh và hạ cánh ngắn), nhưng bỏ với những tuyến bay thông thường. Tuy nhiên, theo các nhà vận hành hàng không, biện pháp này không khả thi về mặt tài chính và kỹ thuật.

Ông Rupesh Joshi, Giám đốc marketing và bán hàng tại hãng bay nội địa Buddha Air, cho biết giá vé đô la là nguồn ngoại tệ quan trọng của Nepal dùng để nhập khẩu các mặt hàng thiết yếu. Trong bối cảnh thị trường nội địa bị co lại gần 40% do chi phí nhiên liệu tăng cao làm tăng giá vé, việc loại bỏ giá vé đô la sẽ kéo ngành hàng không rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng.

Ông Joshi cũng cảnh báo: “Các hãng bay phải trả nợ, bảo dưỡng và bảo hiểm bằng ngoại tệ, nên mô hình vé đồng nhất sẽ khiến vé máy bay với người dân Nepal trở nên rất đắt đỏ.”

Bên cạnh đó, ông đặt câu hỏi về việc nếu bãi bỏ giá vé đô la cho hàng không, liệu chính phủ có kế hoạch tương tự cho các khách sạn hay khu di sản Unesco vốn cũng áp dụng mức giá khác biệt cho dân địa phương và khách nước ngoài hay không.

Điều này cho thấy việc thay đổi hệ thống giá vé sẽ là một thách thức phức tạp, ảnh hưởng tới nhiều mặt của ngành du lịch và kinh tế Nepal.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.