SA Thừa Nhận Chính Sách Năng Lượng Mới Đẩy Chi Phí Điện Lên Người Dân

Chính phủ Nam Úc (South Australia) vừa công bố chương trình năng lượng mới mang tên Firm Energy Reliability Mechanism (FERM), bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/7, đang gây tăng chi phí điện cho các hộ gia đình tại bang. Theo thông tin từ ABC News, chương trình này sẽ thu gần 44 triệu USD từ người dùng điện Nam Úc trong năm tài chính 2026-27.

Mục tiêu chính của FERM là tăng cường nguồn cung điện trong những thời điểm quan trọng nhằm hạn chế sự tăng giá đột biến trên thị trường bán buôn điện năng. Chính phủ cho biết chương trình nhằm đảm bảo có thêm điện vào lưới khi cần thiết để kiềm chế chi phí tăng cao, qua đó giúp bảo vệ người tiêu dùng khỏi biến động giá điện lớn.

Dù trên hóa đơn điện của người tiêu dùng không có mục ghi rõ chi phí FERM, khoản tiền này được thu hồi thông qua ElectraNet và SA Power Networks, nằm trong phần chi phí mạng lưới điện. Ước tính mỗi hộ gia đình sẽ đóng khoảng 23 USD trong suốt 12 tháng do tác động của chương trình, khoản chi phí này được các nhà bán lẻ điện chuyển tiếp cho người tiêu dùng.

Bộ trưởng Năng lượng Tom Koutsantonis công nhận rằng FERM đã khiến hóa đơn điện tăng trong năm tài chính này nhưng khẳng định nếu không có chương trình này, giá điện sẽ còn tăng mạnh hơn nữa. Ông nhấn mạnh FERM giúp giữ mức giá mặc định tham chiếu không bị đội lên cao quá mức.

Theo Australian Energy Regulator (AER), FERM là một trong những lý do khiến giá mặc định tham chiếu (default market offer - DMO) tại Nam Úc tăng 1,4% trong năm tài chính 2026-27 so với năm trước đó. Cụ thể, chi phí mạng lưới tăng 8,6%, trong đó bao gồm cả chi phí từ FERM, từ gần 897 USD lên trên 974 USD.

Khoản chi phí tăng này ảnh hưởng trực tiếp khoảng 66.000 người dùng điện tại Nam Úc đang áp dụng mức giá mặc định. Giá mặc định đóng vai trò làm mức trần, giúp ngăn các nhà bán lẻ áp mức phí quá cao với khách hàng.

Sự tăng giá này cũng được ghi nhận trong đề xuất báo giá hàng năm của SA Power Networks, với nguyên nhân chính gồm chi phí truyền tải tăng (có tính đến FERM), lạm phát thực tế và các quy định về doanh thu.

Sự tăng giá ở Nam Úc trái ngược với xu hướng tại New South Wales và Đông Nam Queensland, nơi AER dự báo giá điện sẽ giảm từ 3,4% đến 7,2%. Trong khi đó, Nam Úc tiếp tục chứng kiến giá điện tăng nhẹ.

Khu vực Xu hướng giá điện Mức thay đổi New South Wales Giảm 3,4% đến 5% Đông Nam Queensland Giảm 7,2% Nam Úc Tăng 1,4%

Chính phủ dự kiến sử dụng gần 44 triệu USD thu được từ FERM trong năm 2026-27 để cung cấp điện bổ sung theo hai hướng. Khoảng 20 triệu USD sẽ được dùng để khuyến khích sáu dự án pin lưu trữ trị giá 2,2 tỷ USD, dự kiến vận hành vào năm 2028 và 2029, với khả năng lưu trữ điện tám giờ.

Số tiền còn lại, khoảng 24 triệu USD, được dành để hỗ trợ AGL duy trì hoạt động nhà máy điện đốt khí hiện đã có tuổi đời tại Torrens Island trong 12 tháng tới.

Bộ trưởng Koutsantonis cho biết chi phí từ các dự án pin năng lượng chỉ làm tăng hóa đơn trung bình 10 USD mỗi hộ năm 2026-27, trong khi chi phí duy trì nhà máy điện Torrens Island là khoảng 13 USD mỗi hộ trong cùng kỳ.

South Australian Council of Social Service (SACOSS) bày tỏ lo ngại về cách thức thu hồi chi phí chương trình qua người dùng điện, cho rằng đây là hình thức thu tiền ngược lại, gây ảnh hưởng không công bằng, đặc biệt với các hộ thu nhập thấp và người thuê nhà có mức tiêu thụ điện cao. SACOSS nhấn mạnh chi phí FERM không được hiển thị rõ ràng trên các tài liệu báo giá.

David Beattie, người quản lý nhiều tòa nhà dân cư tại Adelaide CBD, chia sẻ ông không biết về FERM và coi đây như một khoản phí giấu kín trên hóa đơn, kèm với mức tăng giá điện lên đến 43% khiến chi phí vận hành cổng và đèn chiếu sáng tăng mạnh.

Trước đây, Bộ trưởng Koutsantonis cho biết chương trình FERM không gây tiêu tốn tiền thuế của người dân và không làm người dùng điện bị thiệt hại tài chính, tuy nhiên giờ đây chính phủ cũng thừa nhận chương trình có tăng chi phí cho người tiêu dùng, nhưng khẳng định nếu không có nó, thị trường điện sẽ càng bất ổn và chi phí có thể tăng cao hơn.

Ông cũng nhấn mạnh FERM góp phần giảm biến động giá bằng cách cung cấp thêm nguồn điện và pin lưu trữ, qua đó giúp ổn định thị trường và giảm thiểu rủi ro tăng giá đột biến.

Catherine Earl, giám đốc SACOSS, cảnh báo những người dùng nhiều điện mà không sở hữu pin mặt trời hoặc thiết bị lưu trữ có thể chịu phí FERM cao hơn, đồng thời người thu nhập thấp và người thuê nhà đang gánh chịu chi phí điện tăng trong bối cảnh khó khăn tài chính. Bà kêu gọi cần có phương án đảm bảo việc cung cấp điện với giá cả phải chăng.

SACOSS cũng cho rằng chương trình FERM chủ yếu mang lại lợi ích cho các doanh nghiệp lớn và chính phủ bang trong khi người tiêu dùng cá nhân chịu phần lớn chi phí, đồng thời đánh giá rằng chương trình không cần thiết đối với nhu cầu điện lưới dân cư vốn đang giảm dần tại Nam Úc.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.