Cam kết tài trợ 5 tỷ USD cho Trí tuệ nhân tạo trong khoa học

Ngày 14/1/2026, Michael Kratsios, Cố vấn Khoa học và Công nghệ cấp cao của Nhà Trắng, trình bày với Ủy ban Khoa học, Không gian và Công nghệ của Hạ viện Mỹ về kế hoạch tài trợ cho trí tuệ nhân tạo (AI) trong nghiên cứu khoa học. Ông cho biết chính phủ sẽ chi 5 tỷ USD nhằm thúc đẩy phát triển AI tại các tổ chức nghiên cứu thuộc liên bang, trong đó bao gồm Quỹ Khoa học Quốc gia Mỹ (NSF), Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) và các cơ quan liên bang khác.

Mục tiêu của khoản kinh phí này là tạo dựng "hệ sinh thái AI hàng đầu thế giới cho khoa học", phục vụ công cuộc nghiên cứu chuyên sâu và tiên tiến. Số tiền được phân bổ cho các giải thưởng nghiên cứu, tài trợ dự án, phát triển dữ liệu khoa học chuyên biệt và cơ sở nghiên cứu khoa học.

Tổng kinh phí nghiên cứu khoa học có xu hướng giảm nhưng ưu tiên cho AI

Dù cam kết tăng cường AI, ông Kratsios cũng thừa nhận tổng ngân sách cấp cho nghiên cứu khoa học liên bang dự kiến sẽ giảm trong năm tài khóa 2027. Đây là một thách thức khi chính quyền cần tái cân bằng nguồn lực để vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo vừa đối mặt với giới hạn tài chính.

Chính quyền Mỹ thông qua dự án mang tên Genesis Mission nhằm khẳng định vị thế thống trị về AI toàn cầu, được công bố từ tháng 11 năm 2025, nay có ngân sách cụ thể hỗ trợ cho nghiên cứu AI trong các cơ quan chính phủ như NASA và Bộ Năng lượng Mỹ. Ngoài ra, một khoản đầu tư nhằm phát triển máy tính lượng tử có liên quan cũng được nhắc tới.

Tranh cãi xung quanh việc cấp vốn và thay đổi quy trình xét duyệt grant

Tại buổi điều trần, Michael Kratsios cũng đối mặt với nhiều câu hỏi từ các nghị sĩ về việc cắt giảm ngân sách cho quỹ NSF trong nhiệm kỳ trước và những khoản tiền gần 1 tỷ USD cho các dự án grant chưa được giải ngân. Ông cho biết không nắm chi tiết các khoản báo cáo và nhấn mạnh rằng NSF cần có cách tiếp cận thận trọng hơn trong việc lựa chọn dự án nghiên cứu nhận được tài trợ.

Một vấn đề gây tranh cãi đáng chú ý là đề xuất thay đổi cách cấp kinh phí nghiên cứu, trong đó các quan chức được bổ nhiệm chính trị sẽ có quyền quyết định thay vì các nhà đánh giá chuyên môn độc lập. Quy định này, nếu được áp dụng, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín và chất lượng khoa học vì nhiều nhà khoa học, bao gồm các người đoạt giải Nobel, đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ.

Ông Kratsios giải thích sự thay đổi là cần thiết do có sự giảm sút trong số các dự án đổi mới, đột phá. Ông khẳng định các khoản tài trợ của NSF vẫn sẽ dựa trên tiêu chí năng lực và giá trị xuất sắc.

Quảng cáo300 × 250

Quyết định đầu tư mạnh vào AI và điều chỉnh cách thức lựa chọn dự án tài trợ thể hiện chiến lược của chính quyền Mỹ nhằm duy trì vai trò lãnh đạo trong khoa học công nghệ dù đối mặt với thách thức ngân sách và tranh cãi nội bộ.

Những điều bổ ích từ bài viết

  • Chính phủ Mỹ cam kết chi 5 tỷ USD để phát triển trí tuệ nhân tạo trong nghiên cứu khoa học liên bang.
  • Ngân sách cho nghiên cứu khoa học liên bang dự kiến sẽ giảm trong năm 2027.
  • Việc phân bổ tiền tập trung vào các cơ quan như NSF, NASA và Bộ Năng lượng phục vụ thúc đẩy AI và máy tính lượng tử.
  • Quy trình xét duyệt các khoản tài trợ nghiên cứu có thể thay đổi, chuyển quyền quyết định từ các nhà chuyên môn sang quan chức chính trị, gây phản ứng tiêu cực từ cộng đồng khoa học.
  • Mục tiêu của chính quyền Mỹ là tạo dựng hệ sinh thái AI hàng đầu thế giới và khẳng định vị thế thống trị về công nghệ AI.

Đăng ký bản tin QMVN

Nhận tin tổng hợp mỗi sáng - chỉ những bài đáng đọc, không spam.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.