Các đại diện đại học hàng đầu Nga bàn về xu hướng phát triển giáo dục tâm lý học

Cuộc tọa đàm bàn tròn diễn ra tại Nga được mở đầu bằng việc công bố bảng xếp hạng thường niên lần thứ tư các trường đại học đào tạo ngành Tâm lý học do nhóm nghiên cứu "Bảng xếp hạng đại học quốc gia Interfax" thực hiện. Nghiên cứu khảo sát 120 trường đại học hàng đầu trong nước, đánh giá dựa trên các tiêu chí như uy tín của trường trong lĩnh vực tâm lý học và các ngành liên quan, sự đa dạng và chiều sâu của chương trình giảng dạy, hoạt động công bố nghiên cứu của giảng viên, thành tựu và tỷ lệ có việc làm của sinh viên sau tốt nghiệp, cũng như phản hồi từ đội ngũ giảng viên và học viên.

Ba vị trí dẫn đầu bảng xếp hạng thuộc về Đại học Tổng hợp Quốc gia M.V. Lomonosov Moscow, Đại học Bang Saint Petersburg và Trường Kinh tế Cao cấp Quốc gia (HSE). Ngoài ra, trong nhóm năm trường đứng đầu còn có Học viện Phân tích Tâm lý Moscow (MIP), tăng lên vị trí thứ tư, và Học viện Kinh tế Quốc dân và Hành chính Nhà nước thuộc Tổng thống Nga.

Svetlana Kostromina, trưởng khoa Tâm lý học Đại học Bang Saint Petersburg nhấn mạnh bảng xếp hạng là công cụ phản hồi giá trị giúp các trường đại học hoạch định chiến lược và điều chỉnh phương pháp đào tạo theo các thực hành tốt nhất. Đồng thời, bảng xếp hạng còn hỗ trợ thí sinh trong việc lựa chọn chương trình học phù hợp trong bối cảnh đa dạng.

Đại diện từ Đại học M.V. Lomonosov, giáo sư danh dự và học giả RAN Alexander Asmolov, lưu ý việc các trường đại học tư nhân tham gia bảng xếp hạng khẳng định sự thành công của giáo dục tâm lý bên ngoài hệ thống nhà nước. Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của các đại học lớn ở các vùng như Đại học Nghiên cứu Quốc gia Tomsk và Đại học Liên bang Kazan.

Tại tọa đàm, các chuyên gia thống nhất về vị thế ngày càng quan trọng của tâm lý học trong hình thành lối sống và nhận thức của con người hiện đại. Alexander Asmolov nhận định tâm lý học không chỉ là khoa học thực nghiệm mà còn là khoa học hữu ích, ảnh hưởng sâu rộng đến cuộc sống cá nhân và xã hội.

Ông chú ý đến sự xuất hiện của nhiều nghề nhân học trong các tập đoàn, góp phần phát triển tiềm năng con người. Trong giáo dục, vai trò của các chuyên gia tâm lý học thực hành ở trường học được tăng cường, đồng thời trí tuệ nhân tạo (AI) cũng dần chiếm ưu thế trong lĩnh vực này.

Asmolov nhấn mạnh trí tuệ nhân tạo không thay thế con người mà trở thành công cụ hỗ trợ cho cá nhân bởi tâm lý học cho thấy con người là chủ thể độc lập, có khả năng quyết định. Sự phát triển AI càng giúp con người khám phá tính nhân văn, như sự đồng cảm, sáng tạo và nghệ thuật thương lượng.

Theo Timofey Nestik từ Viện Tâm lý học Viện Hàn lâm Khoa học Nga, chuyển đổi của các hệ sinh thái kinh doanh lớn theo hướng lấy con người làm trung tâm tạo nhu cầu lớn cho các chuyên gia có thể nhìn nhận con người một cách toàn diện. Các đại học Nga đã bắt đầu đào tạo thạc sĩ về kinh tế hành vi nhằm đáp ứng xu thế này.

Nhiều đại diện khác cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của liên ngành trong đào tạo tâm lý học. Alexander Demidov, phó hiệu trưởng Học viện Phân tích Tâm lý Moscow, cho rằng tâm lý học là phần quan trọng của văn hóa và lịch sử trí tuệ nhân loại, đồng thời đặt câu hỏi về vai trò của đại học như một định chế xã hội lịch sử trong bối cảnh hiện nay.

Đại học Phân tích Tâm lý Moscow đã mở các chương trình liên ngành như Khoa học về cuộc sống với chuyên ngành "Thần kinh học sức khỏe tâm thần", phòng nghiên cứu văn hóa, và các chương trình như "Địa lý và Tâm lý con người" hay "Nhân học kỹ thuật số và Tâm lý học mạng" trong năm nay.

Cuộc tọa đàm cũng nhấn mạnh các thay đổi lớn về chính trị, kinh tế, xã hội và sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật số, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, đang tạo ra các yêu cầu cao hơn về khả năng thích ứng tâm lý của con người và năng lực tương tác hiệu quả với môi trường.

Galina Soldatova, giám đốc Quỹ phát triển Internet và học giả RAN, khẳng định tâm lý học cần đào tạo chuyên gia sáng tạo, có khả năng phát triển phương pháp mới, tích hợp kiến thức liên ngành và xây dựng cầu nối giữa các lĩnh vực khoa học.

Alexander Savenkov, giám đốc Viện Sư phạm và Tâm lý Giáo dục Đại học Sư phạm Moscow, lưu ý xã hội chưa đánh giá đầy đủ rủi ro suy giảm chức năng nhận thức do tác động của AI, đồng thời khuyến nghị cần có nhà tâm lý học trong các trường để hỗ trợ phát triển nhận thức của học sinh.

Maria Kazaryan, phó giám đốc Viện Tâm lý Lâm sàng và Công tác Xã hội Đại học Y Pirogov, nhấn mạnh sự cần thiết cân bằng giữa kiến thức lâm sàng truyền thống và sử dụng công nghệ hiện đại trong đào tạo, vì sinh viên cùng phát triển với sự biến đổi của công nghệ.

Các đại biểu đồng thuận rằng tâm lý học ngày càng đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại Nga cũng như trên toàn thế giới. Trong bối cảnh cạnh tranh và thiếu niềm tin xã hội, khoa học tâm lý góp phần tăng cường sự hiểu biết và tính nhân văn xuyên suốt các mối quan hệ xã hội.

Alexander Asmolov kết luận: "Mỗi giây trôi qua, trên hành tinh này diễn ra cuộc đấu tranh giành lòng tin giữa con người với nhau, và chỉ thông qua việc hướng đến tính nhân văn, trong đó có tâm lý học, chúng ta mới có cơ hội chiến thắng trong cuộc đấu tranh đó".

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.