César Aira khắc họa cuộc phiêu lưu của Julius Brenchley với góc nhìn nhạy cảm về sự bất công xã hội

Bối cảnh và nhân vật trong "Những chuyến đi của Julius Brenchley"

Tiểu thuyết "Những chuyến đi của Julius Brenchley" của nhà văn người Argentina César Aira lấy bối cảnh thế kỷ 19 tại vùng cực nam lục địa Nam Mỹ. Tác phẩm xoay quanh nhân vật Julius Brenchley, một nhà tự nhiên học và hiệp sĩ người Anh, khởi hành trên thuyền buồm Gloriana đến Valparaíso. Dù xuất hiện như nhân vật trung tâm, Brenchley được mô tả chủ yếu như biểu tượng của sức mạnh và đặc quyền gắn liền với quốc tịch Anh, vốn mở ra nhiều cơ hội trong thế giới thuộc địa. Oái ăm thay, những cuộc phiêu lưu trên đất liền chủ yếu thuộc về hai nhân vật phụ: Cruikshank, tùy tùng nhỏ bé nhưng đầy tự tin của Brenchley; cùng Mary, người hầu gái không được coi trọng của một nữ quý tộc học giả muốn trở thành nhà văn du lịch nổi tiếng.

Hành trình khám phá và sự tương tác với các cộng đồng bản địa

Tác phẩm chia thành hai phần với các tình tiết chính diễn ra dọc chân dãy Andes và tại một khu misionero ở Tierra del Fuego. Trong chuyến di chuyển trên hồ đóng băng, Gloriana bị mắc cạn khiến Cruikshank và Mary rơi vào tay các bộ tộc bản địa. Tùy tùng Cruikshank được những người Patagon, vốn cao lớn và hiền lành, cứu giúp. Quá trình này hé lộ mối quan hệ phức tạp và đầy thử thách giữa người châu Âu và cộng đồng bản địa. Cruikshank thậm chí trở thành trò chơi của trẻ em bộ tộc, phản ánh sự khác biệt về thể trạng và những mâu thuẫn văn hóa. Trong khi đó, Mary bị bắt cóc và di chuyển qua một chuyến thăm đảo với thanh niên Ona, một chi tiết mở ra cái nhìn sâu sắc về cuộc sống và tập quán của cư dân nguyên thủy.

Phản ánh quan điểm chống thực dân và sự nhạy cảm với xã hội của tác giả

Qua nhân vật Cruikshank, Aira không ngần ngại mô tả những thói quen thực dân như việc mua bán người bản địa để trưng bày trong các hội chợ Anh quốc. Tuy nhiên, người Patagon dường như xem hành động này với thái độ chịu đựng, đánh giá người Anh như những kẻ xâm lược không thể sửa đổi được. Tác giả cho biết tác phẩm là sự khẳng định quyền lợi cho các dân tộc châu Mỹ bị chinh phục, đồng thời lên tiếng bảo vệ những người yếu thế như trẻ em, người hầu và người có thân hình nhỏ bé. Ở tuổi cao và trải qua nhiều thăng trầm, Aira nhấn mạnh ông trở nên rất nhạy cảm trước sự tàn nhẫn mà các nhóm thiệt thòi phải chịu đựng.

Yếu tố văn hóa và nghệ thuật trong tác phẩm

Bên cạnh nội dung phê phán thực dân, tác phẩm còn chứa nhiều chi tiết đặc sắc như lời khen dành cho đất nước Chile và phê phán chế độ độc tài dân túy của Juan Manuel de Rosas. Ngoài ra, Aira cũng trào phúng mô tả xu hướng văn học phiêu lưu do phụ nữ thế kỷ 19 dẫn dắt, qua nhân vật nữ quý tộc mong muốn kết hợp phong cách James Cook và Charlotte Brontë. Tác phẩm đặt ra cuộc tranh luận giữa "Tường thuật" và "Miêu tả": quyền lực thống trị ưa chuộng mô tả như sự hoàn mỹ đã tồn tại, còn tường thuật là niềm hy vọng của những người bị áp bức. Dù nghiêng về tường thuật, tác giả vẫn khéo léo lồng ghép các mô tả phong cảnh chân thực và hư cấu của Patagonia, làm phong phú thêm trải nghiệm đọc.

Tác phẩm và đón nhận của giới chuyên môn

Được ký tên năm 2026, "Những chuyến đi của Julius Brenchley" ghi dấu sự trưởng thành về mặt biểu đạt trong văn xuôi của Aira. Nhà nghiên cứu Diego Cano nhận xét, các biến đổi về nghĩa trong tác phẩm giảm bớt nhằm làm nổi bật khả năng biểu đạt sắc nét và sâu sắc của tác giả. Với sự kết hợp hài hòa giữa châm biếm, phản biện xã hội và hình ảnh sinh động, tác phẩm hứa hẹn tiếp tục thu hút sự quan tâm của độc giả và giới phê bình trong và ngoài khu vực.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.