Bí mật can thiệp chính trị gây tranh cãi trong dự án Big Build tại Australia

The Age vừa công bố các tuyên bố chi tiết từ những người trong cuộc liên quan đến dự án loại bỏ đường giao cắt đường sắt tại Gap Road, Sunbury vào năm 2022. Theo đó, chính quyền bang Labor Úc được cho đã bí mật hậu thuẫn Joe Myles, cựu lãnh đạo CFMEU, trong việc áp đặt quyền kiểm soát dự án cho công đoàn này.

Trong một bản ghi chú ngày 8/6/2022 do một cựu nhân viên cao cấp của đối tác thầu của chính phủ bang soạn thảo, có nêu rằng các cơ quan nhà nước đã vi phạm quy định khi chỉ đạo liên danh thầu gồm John Holland và CPB phải nhượng bộ các yêu cầu của CFMEU, nếu không sẽ mất cơ hội nhận được gói thầu xây tuyến đường sắt sân bay Melbourne sắp tới.

Ghi chú này cảnh báo hành động trên vi phạm Bộ quy tắc xây dựng 2016 và Luật Công bằng Lao động 2009 liên quan đến cưỡng chế và quyền tự do liên kết. Sự can thiệp của nhà nước được cho là thông qua các nhân viên Rail Victoria nhằm gây áp lực cho liên danh thầu này, khiến CFMEU có thể bố trí đại diện an toàn lao động và các nhà thầu phụ thân cận.

Joe Myles, người bị sa thải giữa năm 2024 do scandal Building Bad, được cho đã nhiều lần tuyên bố với các nhân chứng về chiến dịch vận động để Chính phủ Labor gây áp lực lên nhà thầu dự án Gap Road nhằm nhượng bộ các yêu cầu của CFMEU, nếu không sẽ không có dự án đường sắt sân bay Melbourne.

Quyền lực của CFMEU được mô tả như công cụ khống chế dự án nhằm quyết định nhà thầu phụ nào được ưu tiên, bất chấp việc các nhà thầu này có thỏa thuận lao động hiện hành hay không.

Người phát ngôn của Bộ trưởng Jacinta Allan liên tục phủ nhận mọi can thiệp từ văn phòng bà vào tranh chấp này. Allan nhấn mạnh không có bằng chứng nào cho thấy văn phòng bà đã thực hiện hành động can thiệp như cáo buộc.

Cuộc điều tra của The Age còn cho biết BK Labour, công ty nhân công được CFMEU hậu thuẫn, vừa nhận tội làm giả giấy tờ liên quan tới rút tiền mặt có thể dùng làm hối lộ trong quá trình điều tra vẫn đang diễn ra.

Nhà nghiên cứu David Hayward, người từng được chính quyền và công đoàn trích dẫn để bác bỏ cáo buộc tham nhũng trong dự án Big Build, nay thẳng thắn thừa nhận nhiều tiền công rơi vào tay sai phạm và chính quyền dường như làm ngơ trước vấn đề này.

Ông kêu gọi thành lập ủy ban điều tra kiểu Queensland với thẩm quyền giống ủy ban hoàng gia nhằm làm rõ việc chi tiêu và thực thi dự án đường bộ trị giá 109 tỷ đô la Úc.

Hayward cũng phản bác quan điểm cho rằng tư nhân hóa các dự án hạ tầng sẽ đem lại hiệu quả và tiết kiệm cho người đóng thuế, khi thực tế đang chứng kiến các khoản chi vượt ngân sách lớn, người quản lý có phần mờ ám, mức lương cao cùng lợi nhuận lớn.

Hai người trong ngành xây dựng đã cung cấp các bản khai viết, không tuyên thệ, chưa qua kiểm chứng, mô tả chi tiết các sự việc liên quan đến dự án Gap Road năm 2022. Cả hai đều không muốn được tiết lộ danh tính do lo ngại về an ninh, song họ bày tỏ mong muốn hỗ trợ cho cuộc điều tra độc lập nếu được thành lập.

Cuộc tranh luận về việc can thiệp chính trị và quản lý các dự án lớn trong chương trình Big Build tiếp tục thu hút sự quan tâm lớn. Vụ việc tại Gap Road được xem như bài học điển hình về các rủi ro quản lý cũng như nguy cơ tham nhũng có thể xảy ra với các dự án trị giá hàng tỷ đô la.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.