Cuộc đối đầu giữa đảng Tự Do và One Nation phản ánh sự phủ nhận thế giới hiện đại tại Úc

Mối quan hệ giữa các đảng thuộc Liên minh gồm đảng Tự Do và đảng One Nation tại Úc đang được đánh giá là khó xác định rõ ràng. Liệu họ là đối thủ thù địch, đồng minh cùng theo đuổi lộ trình chính trị bảo thủ, hay chỉ là những kẻ vừa thân vừa xa trong cuộc chơi chính trị? Điều này vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng khi các quan điểm và chính sách của hai bên vừa có nhiều khác biệt nhưng cũng có những điểm tương đồng đáng chú ý.

Trong một bài phát biểu quan trọng tại Viện Sydney gần đây, lãnh đạo đối lập Angus Taylor đã mạnh mẽ chỉ trích đảng One Nation và lãnh đạo Pauline Hanson. Sau nhiều tháng ngập ngừng tránh lên tiếng tiêu cực về One Nation, ông Taylor cảnh báo rằng sự tham gia của đảng này vào quyền lực sẽ gây ra "đau khổ vĩnh viễn" cho quốc gia, mô tả One Nation như một "cột khói" sẽ làm tình hình thêm tồi tệ.

Tuy nhiên, lập luận của ông Taylor có vẻ như xuất phát từ cảm xúc hoặc sự cấp bách hơn là một quan điểm vững chắc. Trước đó, ông từng đồng thuận với những quan điểm của Hanson về vấn đề nhập cư và phủ nhận biến đổi khí hậu là vấn đề nghiêm trọng. Ông cũng ủng hộ việc cắt giảm phúc lợi và dịch vụ NDIS dành cho những người không phải cư dân Úc, và không phản đối việc đảng Tự Do trao đổi phiếu ủng hộ với One Nation, cũng như sự ủng hộ của các nhân vật chủ chốt trong đảng Tự Do như Tony Abbott và John Howard.

Sự nổi tiếng ngày càng tăng của One Nation đặt đảng Tự Do và ông Taylor trước nhiều thách thức, đặc biệt khi xét đến cuộc bầu cử tiểu bang Victoria sắp diễn ra trong bốn tháng tới. Kết quả khảo sát cho thấy One Nation đang có sức hút đáng kể, và nhà lãnh đạo đảng Tự Do tiểu bang Victoria, Jess Wilson, có thể phải tìm kiếm sự thỏa hiệp với One Nation để đảm bảo quyền lực. Tuy nhiên, việc này nếu xảy ra sẽ mâu thuẫn rõ ràng với sự phản đối mạnh mẽ mà ông Taylor vừa thể hiện đối với One Nation.

Điểm chung giữa đảng Tự Do và One Nation chính là sự phản đối quyết liệt chính phủ của Thủ tướng Albanese. Đây là điều dễ thấy ở các đảng đối lập, nhưng trong giai đoạn hiện nay, điều này càng thể hiện rõ do nhiều chính phủ tương tự trên thế giới cũng đang gặp khó khăn trong việc đối phó với tăng trưởng kinh tế thấp, lạm phát cao, cùng với cuộc cách mạng công nghiệp mới nhờ trí tuệ nhân tạo và biến đổi cơ cấu thương mại, an ninh do chính quyền Tổng thống Mỹ tác động.

Mặc dù ông Taylor đã trình bày các chính sách về thuế, di cư, quy định và năng lượng, ông lại không thừa nhận rằng các vấn đề mà nước Úc đang gặp phải có thể là hệ thống hoặc căn bản. Ông cũng không đề cập đến khả năng mô hình kinh tế hiện hành đã lỗi thời và không còn phù hợp với tình hình hiện tại, một điểm yếu lớn của đảng Tự Do khi đảng này đã tụt xuống vị trí thứ ba trong các cuộc thăm dò sau Labor và One Nation.

Đảng Tự Do và One Nation dường như bị ràng buộc với hình ảnh về một nước Úc của quá khứ. Tuy nhiên, thành công chính trị lâu dài đòi hỏi phải nhìn về tương lai và chấp nhận thực tế thế giới hiện đại. Chính phủ Albanese có vẻ đã bắt đầu nhận ra vấn đề này khi dần thay đổi tư tưởng về nền kinh tế quốc gia.

Mô hình Keynesian từng áp dụng sau Thế chiến II đã không còn phù hợp khi phải đối mặt với sự cạnh tranh và những biến đổi lớn trong thị trường lao động và vốn. Tại Úc, kinh tế chăm sóc là một ngành phát triển nhanh, chủ yếu do khu vực tư nhân, nhưng gặp nhiều khó khăn về chi phí và chất lượng. Lương cho lao động trong các lĩnh vực chăm sóc người già và trẻ em phụ thuộc vào sự trợ giá của nhà nước vì doanh nghiệp không thể hoặc không muốn chi trả đủ.

Thị trường nhà đất cũng bị biến dạng khi giá bất động sản tăng cao do chuyển đổi chức năng nhà ở từ sản phẩm xã hội với giá hợp lý sang tài sản đầu tư và tích trữ. Tương tự, giáo dục đang trở thành gánh nặng tài chính khi các trường không thuộc nhà nước mở rộng trong 30 năm qua với sự hỗ trợ tiền thuế, nhưng hiện nay mức học phí cao khiến nhiều gia đình phải nhờ đến sự giúp đỡ từ ông bà để chi trả chi phí học tập, một tình trạng không bền vững.

Về phần mình, ông Taylor đề xuất giảm mạnh việc nhập cư, chấm dứt mọi hành động chống biến đổi khí hậu, quay trở lại sử dụng nhiên liệu hóa thạch nhiều hơn, nới lỏng các quy định quản lý kinh tế, giảm các chương trình công nghiệp và hạ tầng, cắt giảm chi tiêu công và mở rộng cắt giảm thuế cho doanh nghiệp cùng người lao động.

Tổng hợp các đề xuất này được gọi là "Kế hoạch của chúng tôi" với mục tiêu được mang ra tranh luận tại các buổi họp báo và sự kiện cộng đồng trong những tháng tới. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng đây chỉ là những chính sách cũ được khoác lên lớp vỏ mới, tương tự chính sách trong nhiệm kỳ đầu của chính phủ Abbott cách đây hơn một thập kỷ, đã không tạo ra thay đổi căn bản mà chỉ duy trì trạng thái hiện tại.

Sự yếu kém này một phần giải thích cho việc đảng Tự Do dần mất vị trí số một tại Úc sau cuộc bầu cử năm 2022, khi bị đẩy xuống thứ ba sau Labor và One Nation. Với sự thay đổi chiến lược của ông Taylor, hiện đảng Tự Do đang trong cuộc chiến cam go với cả hai đảng đối thủ, và tương lai chính trị của ông có thể thành công hoặc sụp đổ theo xu thế này.

Shaun Carney là cây bút bình luận thường xuyên, tác giả sách và cựu trợ lý biên tập của The Age.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.