Mỹ công bố danh tính nhóm lãnh đạo mới của băng đảng Jalisco New Generation

Sau khi Nemesio Oseguera, biệt danh "El Mencho", qua đời, vị trí thủ lĩnh của băng đảng Jalisco New Generation (CJNG) đã được xác định rõ ràng thuộc về Juan Carlos Valencia González, gọi tắt là "R3". Quyết định này được củng cố bằng các biện pháp trừng phạt vừa được Bộ Tài chính Hoa Kỳ phối hợp với Bộ Tài chính Mexico công bố vào thứ Năm, nhắm tới 55 cá nhân và tổ chức có liên quan mật thiết tới CJNG.

Washington đã xác định nhóm nhân vật chủ chốt hỗ trợ Valencia trong việc điều hành băng đảng là những người có thâm niên lâu năm trong CJNG, từng giữ các vị trí chiến lược dưới thời El Mencho và hiện đã trung thành với R3. Nhóm này gồm năm lãnh đạo cấp cao đang hoạt động tại Mexico, ngoại trừ một người đã bị bắt giữ.

Juan Carlos Valencia González, còn được biết đến với biệt danh "El Pelón", xuất thân từ gia đình có truyền thống tội phạm sâu sắc. Mẹ và chú của ông, Rosalinda González Valencia và Abigael González Valencia, có liên quan tới mạng lưới tội phạm Los Cuinis tại bang Michoacán. Chính phủ Mỹ đang treo thưởng 5 triệu USD cho thông tin dẫn tới việc bắt giữ Valencia.

Trong vòng cận của R3 có Gonzalo Mendoza Gaytán, gọi là "El Sapo", là người đứng thứ hai và là trợ thủ đắc lực. Mặt khác, Audias Flores Silva với biệt danh "El Jardinero" đã bị bắt vào tháng 4 năm nay. Lãnh đạo này từng giữ vị trí trưởng chi nhánh CJNG tại Puerto Vallarta, nơi được xem là trung tâm du lịch biển nổi tiếng của bang Jalisco, đồng thời chỉ đạo các hoạt động ép buộc tuyển mộ thành viên mới trong khu vực.

Công tố viên bang Jalisco xác định "El Sapo" chịu trách nhiệm về trang trại Izaguirre ở Teuchitlán, nơi được cho là trại huấn luyện và tra tấn nạn nhân tại CJNG. Ông ta cũng bị cho là liên quan đến vụ mất tích của 5 thanh niên tại Lagos de Moreno năm 2023, vụ giết người tập thể dã man và vụ ám sát cựu thống đốc bang Jalisco Aristóteles Sandoval năm 2020, cùng vụ phục kích cảnh sát bang năm 2015 làm 15 người chết.

Danh sách lãnh đạo tiếp tục với Francisco Javier Gudiño Haro, biệt danh "La Gallina", 38 tuổi, cũng được nhận diện liên quan đến trại Izaguirre. Cùng với Carlos Andrés Rivera Varela, gọi là "La Firma" – một thành viên khác trong vòng cận của Valencia – họ bị cáo buộc chỉ huy một nhóm đàn áp của CJNG tại Puerto Vallarta chuyên thực hiện các vụ ám sát đối thủ và chính trị gia bằng vũ khí hạng nặng.

Theo chính quyền Mỹ thời Trump, "La Gallina" và "La Firma" đều từng tuân lệnh trực tiếp từ "El Sapo". Rivera Varela, quốc tịch Colombia, cũng bị nghi ngờ trong vụ ám sát cựu thống đốc Aristóteles Sandoval.

Đáng chú ý, cuộc điều tra của The Washington Post dựa trên hồ sơ từ công tố viên Mexico tiết lộ "La Firma" là kẻ chủ mưu vụ sát hại hụt Omar García Harfuch – khi đó là trưởng ban an ninh Mexico City và hiện là Bộ trưởng an ninh liên bang – thực hiện vào năm 2020. Ông ta cũng được xem là kiến trúc sư mở rộng địa bàn CJNG và bị cáo buộc rửa tiền để tài trợ hoạt động phạm pháp của tổ chức này.

Trong khi "La Firma" lên kế hoạch, người đứng đầu nhóm thực hiện vụ tấn công là Julio César Montero Pinzón, hay "El Tarjetas". Với tư cách chỉ huy nhóm tay súng vũ trang hạng nặng, hắn còn đóng vai trò chủ chốt tạo nguồn thu cho CJNG thông qua một vụ lừa đảo chia sẻ kỳ nghỉ ở Mỹ, lừa khoảng 6.000 công dân Mỹ, thu được 350 triệu USD từ năm 2019 đến 2024.

Cuối cùng, Julio Alberto Castillo Rodríguez, hay "El Chorro", được xác định là con rể của El Mencho. Hắn kiểm soát cảng Manzanillo ở bang Colima, nơi được dùng để nhập nguyên liệu hóa chất tiền chất sản xuất fentanyl và các loại ma túy khác tuồn vào Mỹ. Từ năm 2025, chính phủ Mỹ từng xem "El Chorro" là ứng viên kế nhiệm tiềm năng của El Mencho, nhưng lần lượt bị bắt giữ năm 2015 và 2016 và được tòa thả, cho tiếp tục hoạt động phạm pháp sau đó.

Vào tháng 2 năm 2025, chính quyền Trump liệt CJNG cùng một số tổ chức tội phạm Mexico khác vào danh sách Tổ chức Khủng bố Nước ngoài, nhằm tăng cường đẩy lùi buôn bán ma túy và các hoạt động phạm pháp dưới góc độ an ninh toàn cầu. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent khẳng định: "Tổng thống Trump đã rõ ràng rằng các băng đảng khủng bố sẽ bị triệt phá" và các biện pháp mới nhắm vào CJNG sẽ làm suy giảm nguồn lực tài chính, gây khó khăn cho việc buôn bán fentanyl, làm khuấy động cộng đồng và đe dọa sinh mạng người Mỹ.

Trong mối quan hệ an ninh phức tạp giữa Washington và Mexico City, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum những tháng gần đây đã lựa chọn hợp tác với phía Mỹ. Cùng ngày công bố trừng phạt, hai chính phủ cũng đồng thời tổ chức đàm phán thương mại với hy vọng thiết lập khung hợp tác song phương mới, trong bối cảnh tương lai hiệp định thương mại USMCA chưa rõ ràng khi tiếp tục bị ông Trump chỉ trích.

Đoạn tin từ EL PAÍS ghi nhận về sự phát triển mới trong việc chia sẻ thông tin an ninh và chính sách trừng phạt nhằm mục đích làm suy yếu CJNG và các mạng lưới tội phạm liên quan.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.