Vì sao ICPC triệu tập nhưng Femi Gbajabiamila lại nhanh chóng trở lại công việc?

Ủy ban Chống tham nhũng Nigeria (ICPC) gần đây đã thông báo rằng Chánh văn phòng Tổng thống Nigeria, ông Femi Gbajabiamila, đã có mặt tại cơ quan này để phục vụ công tác điều tra về hoạt động của tổ chức giả mạo PFIPC. Điều đáng chú ý là sau buổi làm việc, thông cáo báo chí ghi nhận ông "đã trở lại vị trí công tác" một cách nhanh chóng, gợi ý quá trình thẩm vấn dường như không gây ra thiệt hại nào cho ông. Trong trường hợp một quan chức cấp cao như Gbajabiamila, lẽ ra việc điều tra nghiêm túc nên dẫn đến việc ông tạm thời rút lui khỏi nhiệm vụ để tránh ảnh hưởng đến kết quả cuộc điều tra. Thế nhưng thực tế cho thấy ông vẫn kiên định tại vị và quay lại ngay bàn làm việc như không có sự kiện gì nghiêm trọng xảy ra.

Việc triệu tập một nhân vật có vị thế chính trị cao như Gbajabiamila báo hiệu ICPC đã tiến hành những bước điều tra kỹ lưỡng và cần sự làm rõ hoặc xác minh những thông tin liên quan đến ông. Tuy nhiên, sự kiện ông nhanh chóng về lại vị trí công tác làm dấy lên câu hỏi về mức độ nghiêm túc và độc lập của cuộc thẩm vấn. Một trong những điểm quan trọng là liệu các nhân viên ICPC có đủ bản lĩnh và tự chủ để đối chất, chất vấn một nhân vật quyền lực gần gũi với Tổng thống hay không. Việc ông di chuyển đến ICPC dưới sự hộ tống đông đảo của lực lượng cảnh sát, quân đội cùng các nhân viên an ninh làm tăng thêm sự nghi ngờ về sức ép bảo hộ quyền lực ảnh hưởng tới tiến trình điều tra.

Chỉ cách đó chưa đầy hai tuần, Tổng thống Bola Tinubu đã công khai thể hiện sự tin tưởng tuyệt đối vào ông Gbajabiamila, người do ông bổ nhiệm làm Chánh văn phòng. Lời khẳng định chắc nịch của Tổng thống đặt ra ranh giới rõ ràng cho cuộc điều tra, làm dấy lên nghi vấn rằng ICPC có thể chỉ thực hiện một cuộc điều tra hình thức, vì kết quả đã được định đoạt trước đó. Trong khi cơ quan trên công bố các thông báo chính thức về việc bác bỏ các cáo buộc đối với Gbajabiamila và tập trung đổ lỗi cho người đứng đầu tổ chức PFIPC giả mạo, Adeniyi Adeyemi Matthew, người quan sát không khỏi nghi ngờ tính khách quan và hiệu quả của quá trình này.

Dù các chi tiết chính xác về sự liên quan của Gbajabiamila với các hoạt động gian lận PFIPC có thể chỉ rõ sau điều tra, thực tế cho thấy một kẻ lừa đảo vẫn có thể hoạt động ngang nhiên ngay dưới sự giám sát nhà nước. Điều này phản ánh sự thiếu phối hợp, tổ chức yếu kém và những tác động tiêu cực từ các nhóm lợi ích trong hệ thống chính quyền Nigeria. Sự kiện cũng gợi nhớ đến khái niệm "chính phủ ngầm" đang lan truyền trong các cuộc thảo luận về tham nhũng ở các nước khác, cho thấy sâu xa là sự thâm nhập của tham nhũng vào các cơ quan nhà nước dù không cần những bóng tối kín đáo để che chở.

Dù không phủ nhận sự hợp tác của ông Gbajabiamila với ICPC, nhiều ý kiến cho rằng các cáo buộc hối lộ khó có thể áp dụng cho một nhân vật có quyền lực và tầm ảnh hưởng lớn đến vậy, vì ông có khả năng truy cập vào nguồn lực lớn hơn nhiều. Thay vào đó, điều đáng quan tâm hơn là xã hội và môi trường đạo đức xung quanh ông, nơi cho phép các hành vi tham nhũng diễn ra dưới danh nghĩa ông. Sự việc này đặt ra câu hỏi cho tiếng nói và uy tín cá nhân của ông Gbajabiamila trong việc ngăn chặn và phản đối các hành vi phi pháp diễn ra trong phạm vi quyền lực mình có được.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.