Campuchia đẩy mạnh kết nối khu vực, hướng tới giảm phụ thuộc kinh tế

Kết nối là ưu tiên chiến lược trong bối cảnh địa chính trị khu vực

Tại Đông Nam Á, khái niệm kết nối không chỉ đơn thuần liên quan đến thương mại và kinh tế mà còn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ các cuộc cạnh tranh quyền lực lớn. Campuchia được xem như một ví dụ điển hình, nơi việc đầu tư vào hạ tầng vận tải và logistics đã trở thành điểm nhấn chính trị và ngoại giao suốt hơn hai thập kỷ qua.

Sự kiện xung đột ngắn hạn nhưng căng thẳng với Thái Lan vào năm ngoái cùng với việc đóng cửa biên giới kéo dài tới tháng 5/2025 đã tạo ra cú sốc lớn cho nền kinh tế Campuchia. Trước đó, biên giới này là một trong những cửa ngõ xuất khẩu hàng hóa chủ chốt ra thế giới nhờ vào cơ sở hạ tầng cảng biển và mạng lưới vận tải biển do Thái Lan vận hành.

Tác động của xung đột biên giới đến chiến lược phát triển kinh tế và kết nối

Với việc phụ thuộc lớn vào các doanh nghiệp và cơ sở hạ tầng của Thái Lan trong nhiều lĩnh vực chiến lược như dầu khí và năng lượng, cùng với hệ thống giao thông trọng điểm đi qua cảng và đường bộ Thái Lan, Campuchia đứng trước nguy cơ suy giảm kinh tế ngắn hạn khi xung đột diễn ra. Tuy nhiên, thay vì bị suy yếu, đây lại trở thành cơ hội để quốc gia này tái định hình và tăng tốc các dự án phát triển kết nối.

Phnom Penh đã có kế hoạch thâm nhập sâu hơn vào mạng lưới thương mại toàn cầu thông qua cải thiện hạ tầng giao thông từ lâu, đồng thời tăng cường vị thế chính trị, ngoại giao trong khu vực Tiểu vùng Mekong mở rộng. Sự phát triển kinh tế kéo theo nhu cầu lớn về cơ sở hạ tầng cả phục vụ nội địa lẫn xuất khẩu.

Tác động của sáng kiến Vành đai và Con đường và phản ứng khu vực

Chính sách kết nối của Trung Quốc qua sáng kiến Vành đai và Con đường đã chuyển đổi cách tiếp cận từ địa chính trị sang địa kinh tế, thu hút sự quan tâm của các cường quốc khác như Nhật Bản và Liên minh châu Âu, thúc đẩy các chương trình đầu tư và xây dựng hạ tầng tại Đông Nam Á. Sự cạnh tranh nay được thể hiện qua việc phát triển cảng biển, kênh đào và đường cao tốc thay vì biên giới quân sự truyền thống.

Tăng tốc đầu tư hạ tầng sau xung đột với Thái Lan

Kể từ khi chấm dứt xung đột, Campuchia không chỉ giữ nguyên kế hoạch kết nối mà còn đẩy mạnh đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng giao thông. Mục tiêu không chỉ là trở thành trung tâm kết nối khu vực mà còn hướng tới tăng cường chủ quyền kinh tế bằng cách giảm bớt sự lệ thuộc chủ yếu vào Thái Lan và Việt Nam - hai quốc gia có ảnh hưởng đáng kể ở khu vực này.

Sihanoukville - Trung tâm logistics nổi bật của Campuchia

Bến cảng biển sâu duy nhất của Campuchia tại Sihanoukville là tâm điểm các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng từ thập niên trước. Cảng này do Pháp xây dựng vào những năm 1950 và hiện đang được mở rộng với nguồn tài trợ từ Nhật Bản. Dự kiến, tỷ lệ tàu thuyền khu vực cập cảng này sẽ tăng từ khoảng 30% lên đến 98% trong năm 2027.

Ở Sihanoukville, các nhà khai thác từ Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Thái Lan và các nước khác cùng hợp tác với doanh nghiệp trong nước. Tuyến đường cao tốc nối Sihanoukville và Phnom Penh cũng là một dự án thuộc sáng kiến Vành đai và Con đường. Ngoài ra, một cảng biển mới đang trong quá trình xây dựng, hứa hẹn đưa Sihanoukville thành một trong những cảng biển tấp nập nhất khu vực Mê Kông.

Dự án kênh đào Funan Techo và mục tiêu giảm phụ thuộc vào Việt Nam

Đáng chú ý nhất trong kế hoạch phát triển hạ tầng của Campuchia là kênh đào dài 180 km nối Phnom Penh với Sihanoukville, có tên Funan Techo, được hỗ trợ tài chính và kỹ thuật bởi Trung Quốc với tổng vốn đầu tư 1,7 tỷ USD. Dự án này không chỉ mở ra tuyến đường thủy kết nối lưu vực sông Mê Kông với biển mà còn giúp Campuchia giảm sự phụ thuộc vào hành lang giao thông đường thủy của Việt Nam.

Thủ tướng Hun Manet xem đây là dự án trọng điểm chiến lược trong hành trình phát triển quốc gia lên nhóm nước thu nhập trung bình cao. Tuy nhiên, dự án cũng gây ra một số nghi ngại từ phía Việt Nam, không chỉ vì lo ngại môi trường mà còn do các nguyên nhân kinh tế và chính trị liên quan đến ảnh hưởng khu vực.

Kết nối kinh tế gắn liền với địa chính trị đặc thù của Campuchia

Chiến lược phát triển kết nối của Campuchia là minh chứng rõ ràng cho sự hòa quyện giữa các lợi ích kinh tế và các yếu tố địa chính trị trong khu vực. Tại Sihanoukville, sự pha trộn giữa các đối tác quốc tế cùng với những dự án lớn mang tính bước ngoặt tạo nên sức hấp dẫn và cả những rủi ro không nhỏ.

Mặc dù biên giới với Thái Lan vẫn còn căng thẳng, Phnom Penh đã và đang quản lý tốt các thách thức này để phát triển thành trung tâm kết nối hàng đầu ở khu vực Mê Kông. Trong thời gian tới, đồng thời với việc xây dựng hạ tầng, việc tăng cường các mối quan hệ ngoại giao cũng sẽ đóng vai trò quan trọng để đảm bảo sự ổn định và thành công của các dự án.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.