Hành trình phát triển định dạng chiếu phim IMAX từ đỉnh cao đến những biến tướng 'LieMax'

Định dạng IMAX được phát triển bởi người Canada năm 1970, tiêu chuẩn hóa một màn hình chiếu lớn vượt trội so với rạp chiếu thông thường, nhằm tăng cường trải nghiệm xem phim với chất lượng hình ảnh và âm thanh đỉnh cao, đồng thời cho phép các nhà rạp áp dụng mức giá vé cao hơn. Đặc điểm nổi bật của IMAX là một màn hình khổng lồ cùng hệ thống âm thanh và hình ảnh được tối ưu kỹ thuật tạo nên cảm giác hòa nhập sâu sắc cho người xem.

Ra đời đúng vào dịp triển lãm thế giới ở Osaka, Nhật Bản, IMAX bắt đầu với phòng chiếu đầu tiên năm 1971 tại Toronto vẫn còn hoạt động đến nay. Màn chiếu IMAX ban đầu sử dụng phim 70 mm có kích thước gần vuông với tỷ lệ khung hình 1.43:1, kết hợp hệ thống âm thanh hiện đại tạo nên trải nghiệm điện ảnh độc đáo. Tuy nhiên, thiết bị chiếu phim phức tạp và cồng kềnh khiến số lượng rạp IMAX ban đầu khá hạn chế.

Bước ngoặt lớn đến năm 2007 khi IMAX giới thiệu định dạng số IMAX Digital hình chữ nhật với tỷ lệ màn hình 1.90:1, phù hợp với tiêu chuẩn máy chiếu kỹ thuật số. Mô hình mới này giúp các rạp phim dễ dàng trang bị và vận hành hơn, mở rộng nhanh chóng số lượng phòng chiếu. Tính đến nay, Pháp sở hữu khoảng 37 rạp IMAX và trên toàn cầu đã có khoảng 1.800 rạp tại 89 quốc gia.

Đạo diễn Christopher Nolan nhận định IMAX là "tham chiếu tuyệt đối" trong điện ảnh, vượt qua cả công nghệ 3D từng được ca ngợi là tương lai của ngành. Với IMAX, hình ảnh sắc nét cùng âm thanh sống động tạo nên trải nghiệm điện ảnh đỉnh cao rất đáng để khán giả chi trả mức giá cao hơn cho vé xem phim.

Trước đây, IMAX đặt ra tiêu chuẩn nghiêm ngặt cho các rạp muốn mang nhãn hiệu IMAX. Nhưng theo thời gian, việc tăng doanh thu đã khiến hãng này nới lỏng các yêu cầu, dẫn đến sự xuất hiện các phòng chiếu với chất lượng kém hơn gọi vui là "LieMax" (ý chỉ "nói dối tối đa") dù giá vé không chênh lệch.

So sánh, màn hình IMAX 70 mm truyền thống có chiều rộng 22 mét và chiều cao hơn 15 mét vượt trội so với màn hình cine 35 mm chỉ cao khoảng 9 mét. Trong khi đó, những phòng chiếu mới áp dụng kỹ thuật số có kích thước màn hình nhỏ hơn, khoảng 14 mét chiều dài và 8 mét chiều cao, chạy bằng máy chiếu đôi để tăng sáng nhưng không còn mang lại độ hoành tráng như ban đầu.

Các nhà quản lý rạp phim giữ kín thông tin về sự khác biệt này để tránh làm khách hàng nghi ngờ. Các tín đồ điện ảnh tinh tế ví von "LieMax" như một cách chơi chữ hài hước cho sự khác biệt khẩu hiệu quảng cáo và thực tế tại các phòng chiếu này. Tuy nhiên, khán giả thường không quá chú ý đến điều đó miễn sao phim đem lại trải nghiệm cảm xúc hấp dẫn trên màn hình lớn.

Nhiều đạo diễn sử dụng kỹ thuật quay phim trực tiếp bằng camera IMAX 70 mm để tận dụng độ phân giải tối đa. Christopher Nolan là ví dụ điển hình, ông đã sử dụng loại máy này cho bộ phim "L’Odyssée" nhằm tái hiện chất lượng hình ảnh sắc nét vượt trội. Tương tự, Denis Villeneuve đã áp dụng cho một số cảnh trong "Dune". Các đạo diễn như Jordan Peele, Brad Bird và J.J. Abrams cũng từng dùng IMAX cho các tác phẩm của mình.

James Cameron còn tạo ra hệ thống camera IMAX 3D riêng cho bộ phim "Avatar". Ngoài ra, phim chưa quay theo định dạng IMAX vẫn có thể được số hóa, xử lý lại từng khung hình để tăng cường màu sắc và sáng tối, đồng thời điều chỉnh âm thanh tương thích với hệ thống âm thanh lớn của rạp IMAX, giúp phim phù hợp hơn với màn hình khổng lồ này.

Tại Pháp, bộ phim "L’Odyssée" của Christopher Nolan được trình chiếu rộng rãi ở các rạp IMAX kỹ thuật số trên toàn quốc. Tuy nhiên, phiên bản dùng phim 70 mm theo đúng ý định của đạo diễn chỉ hiếm hoi có mặt tại Montpellier. Trên toàn châu Âu, chỉ còn ba rạp khác được trang bị hệ thống IMAX 70 mm ở Bruxelles, London và Manchester.

Đây là một định dạng đặc biệt dành cho những khán giả yêu thích sự hoàn hảo tối đa về chất lượng hình ảnh và âm thanh khi xem phim, thể hiện sự khác biệt rõ ràng giữa màn hình kỹ thuật số và phiên bản phim analog cổ điển.

Qua hành trình phát triển, IMAX đã trở thành biểu tượng của công nghệ trình chiếu hiện đại giúp nâng tầm trải nghiệm điện ảnh, dù cũng xuất hiện những biến tướng thương mại như "LieMax". Quyết định lựa chọn loại hình trình chiếu nào vẫn phụ thuộc vào sở thích cá nhân và mức độ đầu tư của nhà phát hành phim cũng như rạp chiếu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.