Lịch sử cộng đồng Do Thái và nghĩa trang ở Sarajevo

Nhà văn đoạt giải Nobel văn học Ivo Andrić từng viết trong bài luận năm 1954 về nghĩa trang Do Thái ở Sarajevo rằng nghĩa trang cũng có thể chết, khi cộng đồng Do Thái một thời huy hoàng đã gần như biến mất hoàn toàn. Trước Thế chiến II, Sarajevo có khoảng 12.000 người Do Thái, chủ yếu là người Sephardic, hậu duệ những người bị đuổi khỏi Tây Ban Nha vào cuối thế kỷ 15 và tìm nơi trú ẩn ở Đế quốc Ottoman, trong đó có thành phố Sarajevo. Họ giữ ngôn ngữ Ladino (hay Judeo-Spanish) và duy trì một cộng đồng nhỏ nhưng khép kín lâu đời tại đây.

Tuy nhiên, trong giai đoạn 1941-1945, đa số người Do Thái Sarajevo đã chết trong các trại tập trung như Auschwitz, Bergen-Belsen hoặc trại Jasenovac do Croatia quản lý. Sự kiện này đã xóa bỏ phần lớn sự hiện diện của người Do Thái, khiến nghĩa trang trở thành ký ức vật chất duy nhất còn lại về họ. Từ năm 1966, nghĩa trang này không còn được dùng để chôn cất, và hiện đang xuống cấp với nhiều bia mộ bị rêu mốc, mọc cỏ dại và có nhiều lỗ đạn từ chiến tranh sau này.

Chiến tranh Bosnia và bao vây Sarajevo

Từ năm 1992 đến 1996, thành phố Sarajevo, nằm trong thung lũng, bị vây hãm trong 1.425 ngày bởi các lực lượng Serbia do tướng Ratko Mladić chỉ huy, người sau này bị Tòa án Hình sự Quốc tế xét xử và kết án tù chung thân. Trong thời gian này, pháo binh và các tay súng bắn tỉa Serbia thường bắn vào thành phố khiến dân thường thiệt mạng và phải sống trong điều kiện thiếu điện, thiếu nước.