Cuộc hành trình 200 năm của quả nhãn trong lịch sử nước Úc qua tiểu thuyết mới

Cuốn sách "A Short History of Longans" của nữ nhà văn Mirandi Riwoe là một tác phẩm tiểu thuyết lịch sử độc đáo, tường thuật cuộc sống của một gia đình có nguồn gốc lai giữa người Ireland và Trung Quốc tại Úc trong khoảng thời gian hai trăm năm. Tác phẩm tập trung khai thác những chủ đề từng được Riwoe đề cập trước đó như bản sắc văn hóa đa dạng, các mối quan hệ đa chủng tộc, vấn đề di cư, phân biệt chủng tộc và lịch sử thuộc địa.

Tác phẩm mở đầu bằng lời giới thiệu về Ah Yang, một kẻ cướp bụi người Hoa trong lịch sử, sau đó được chia thành bốn phần theo bốn mùa, mỗi phần do một hậu duệ của Ah Yang dẫn dắt. Đặc biệt, câu chuyện được kể theo trình tự ngược — bắt đầu từ tương lai gần, mùa đông năm 2049, khi nhân vật Daniel đã cao tuổi chứng kiến cây nhãn quý của mình bị quật đổ bởi một cơn bão, tượng trưng cho cuộc đời ông với những bấp bênh và khó khăn cuối cùng.

Quả nhãn xuất hiện xuyên suốt như một biểu tượng liên kết trong tất cả các chương. Daniel sống một mình lâu nay, nhưng sự cô đơn của ông bị phá vỡ bởi người hàng xóm góa bụa Olivia Quong, người tò mò về một bàn thờ màu đỏ bóng cũ kỹ trong nhà ông. Đó là di sản của cha Daniel, gợi nhắc về tổ tiên gốc Á của ông, dù bản thân Daniel không mấy quan tâm đến dòng máu ấy. Từ nghề mộc trước đây, Daniel giờ đây sáng tác nghệ thuật bằng cách ghép các mảnh di vật gia đình thành tác phẩm mới, qua đó tìm thấy niềm vui và dần hình thành mối quan hệ bạn bè với Olivia. Cuộc sống yên bình của ông bị xáo trộn khi một người lạ xuất hiện, đề nghị Daniel đào sâu quá khứ mà ông muốn giấu kín.

Mạch truyện tiếp tục lùi về mùa thu năm 2000, tập trung vào Wendy, một người cao tuổi khác trong gia đình. Khác với Daniel, Wendy đang phải chống chọi với chứng mất trí nhớ sớm. Trong khi Daniel cắt ghép di sản gia đình thành nghệ thuật, Wendy, với tham vọng viết sách, cố gắng thâu tóm câu chuyện gia đình nhập cư Ireland, nhưng trí nhớ suy giảm khiến công việc nghiên cứu trở nên khó khăn. Riwoe mô tả tinh tế sự sụp đổ của thời gian trong tâm trí Wendy khi các phiên bản khác nhau của bản thân — một đứa trẻ, một người trưởng thành, và người mắc chứng mất trí — cùng tranh giành chỗ tồn tại.

Câu chuyện tiếp tục quay trở lại hơn 60 năm trước, rời bang Queensland để theo chân Ruby, một nữ diễn viên Trung Quốc - Úc đang mưu cầu giấc mơ Hollywood tại Los Angeles thời 1940. Phần này phản ánh sâu sắc các vấn đề về chủng tộc. Ruby đã nhiều lần bị từ chối vai diễn trong các tác phẩm Shakespeare vì màu da "quá đen", nhưng đồng thời cô biết cách tận dụng sự pha trộn dòng máu để gây ấn tượng với khán giả ưa thích hình tượng phương Đông, bằng cách lấy tên họ mẹ "Wong" và tổ chức các buổi thuyết trình về các câu chuyện Trung Hoa, dù cô chưa từng tới Trung Quốc.

Phần cuối cùng của tiểu thuyết trở về với thời khắc khởi đầu và điểm xuất phát của gia đình lai này, kể về Maria Barrett, cô gái trẻ Ireland đến Úc vào đầu thế kỷ 20. Nhân vật nổi bật giữa nhiều tiếng nói đa dạng thuộc đại gia đình, Maria đại diện cho sự khởi đầu, tương ứng với bối cảnh mùa xuân. Riwoe tỉ mỉ xây dựng bối cảnh xã hội, phong tục tập quán qua từng góc nhìn của các nhân vật trong các thời kỳ khác nhau.

Nhà văn mang trong mình dòng máu châu Á và Âu, sự pha trộn giữa người Trung - Indonesia và người Ireland - Anh, cho thấy sự hiểu biết sâu sắc về trải nghiệm sống giữa hai nền văn hóa. Điều này tạo nên tính chân thực, sinh động trong từng chi tiết câu chuyện của bà.

Quả nhãn, loại trái cây có nguồn gốc Đông Nam Á với lịch sử trồng trọt từ Trung Quốc, trở thành biểu tượng xuyên suốt tác phẩm, liên kết các mạch truyện và thế hệ khác nhau. Dù mối liên kết giữa các phần thỉnh thoảng có vẻ mỏng manh, mỗi chương có thể được coi như truyện ngắn hay mở đầu cho một tiểu thuyết nhỏ, nhưng tất cả kết hợp lại tạo nên tổng thể hấp dẫn, dày đặc chi tiết phản ánh vận mệnh, bí mật và hy vọng của gia tộc.

Cuối hành trình của Daniel, người đọc được chứng kiến hình ảnh những chồi non nhãn mọc lên từ khu vườn, biểu thị cho sự tiếp nối, hi vọng cho tương lai từ những thử thách và mất mát của quá khứ.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.