Scotland xóa bỏ rừng thương mại trên vùng than bùn cổ nhằm bảo vệ đa dạng sinh học và khí hậu

Vào những năm 1980, khu vực Flow Country ở bắc Scotland, trải dài trên 400.000 ha đầm lầy ẩm ướt thuộc Caithness và Sutherland, đã bị các công ty lâm nghiệp can thiệp mạnh mẽ. Thực hiện các chính sách thuế và trợ cấp từ chính phủ, các doanh nghiệp đã đào thoát nước, xây dựng hàng rào ngăn hươu, làm đường và trồng các dãy cây thương mại dài trên vùng đất than bùn có tuổi đời lên tới 9.000 năm. Tuy nhiên, hành động này đã làm hủy hoại môi trường sống vốn mong manh của khu vực đầm lầy này.

Hệ quả của việc chuyển đổi đất thành rừng thương mại là sự suy giảm nguồn nước ngầm, khiến than bùn khô cằn, dễ phân hủy. Điều này đe dọa nghiêm trọng đến các loài chim và sinh vật đặc hữu cần đất trống, không cây cối để làm tổ như Golden Plovers, Dunlins, Greenshanks, Hen Harriers cùng nhiều loài thực vật và chim đặc trưng khác. Trước khi những biện pháp can thiệp của chính phủ được triển khai, vùng đất đã mất khoảng 900 đôi Golden Plovers, gần 800 đôi Dunlins và 130 đôi Greenshanks.

Vào tháng 1 năm 1988, Bộ trưởng Scotland hồi đó là Malcolm Rifkind đã tuyên bố bảo vệ hơn 140.000 ha vùng than bùn làm Khu vực Quan trọng về Khoa học. Cùng năm, Nigel Lawson - Bộ trưởng Tài chính của Anh - dẹp bỏ các ưu đãi thuế và trợ cấp khiến việc trồng rừng thương mại trên than bùn trở nên sinh lợi.

Kể từ năm 1994, Quỹ Bảo tồn Chim Hoàng gia (RSPB) đã mua lại vùng Forsinard trong Flow Country và tiếp tục các chương trình phục hồi dựa trên nguồn tài trợ lớn từ Liên minh châu Âu. Hoạt động chính bao gồm chặt hạ cây thương mại, chặn các rãnh thoát nước và làm ướt lại đất than bùn nhằm tái tạo lại môi trường sống tự nhiên.

Vùng than bùn Flow Country chứa khoảng 400 triệu tấn carbon trong lớp đất, nhiều hơn tổng lượng carbon của tất cả các khu rừng ở Anh. Khi than bùn khô đi, lượng carbon chứa trong đó bị phát thải ra không khí dưới dạng khí gây hiệu ứng nhà kính, góp phần làm nóng trái đất. Vì vậy, việc phục hồi và bảo vệ than bùn là cần thiết để giảm tác động của biến đổi khí hậu.

Đất than bùn chiếm khoảng 25% diện tích đất ở Scotland và hơn 60% tổng diện tích than bùn trên toàn Vương quốc Anh. Chính phủ Scotland đã cam kết chi 250 triệu bảng Anh trong 10 năm cho Chương trình Peatland ACTION nhằm phục hồi 250.000 ha than bùn bị tổn hại trước năm 2030. Đến nay đã có hơn 75.000 ha được khôi phục, trong đó năm tài chính 2023-24 hoàn tất kỷ lục 10.360 ha.

Việc tu sửa và bảo vệ vùng land than bùn cũng đem lại cơ hội việc làm bền vững cho người dân địa phương, đồng thời thúc đẩy phát triển du lịch sinh thái. Khu bảo tồn Forsinard Flows giờ đây có tháp quan sát, trung tâm nghiên cứu hiện đại và nhà ở cho các nhà khoa học cùng tình nguyện viên, tạo không gian cho nghiên cứu và giáo dục về vai trò của môi trường than bùn trong việc giữ carbon và bảo vệ các loài chim quý hiếm.

Chính phủ Scotland coi đây là một phần trong chiến lược phát triển kinh tế xanh, tạo công ăn việc làm và phát triển du lịch bền vững cho các vùng quê phía bắc, góp phần bảo vệ môi trường trong tương lai.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.