Vụ Chelsea Jane Doe được xác định danh tính sau gần 26 năm nhờ phân tích gene điều tra

Vào mùa hè năm nay, danh tính của "Chelsea Jane Doe" - một thi thể thiếu nữ vô danh đã được xác định sau gần 26 năm là Tiffany Bradley. Đây là bước đột phá đánh dấu kết thúc cho bí ẩn kéo dài hàng thập kỷ trong vụ án. Tiffany Bradley đã mất tích từ năm 2000 khi mới 16 tuổi, nhưng trong suốt thời gian dài, chỉ có thi thể bị phân thối trong tình trạng nghiêm trọng được tìm thấy tại Chelsea, Massachusetts, gần Boston. Kẻ giết người đã thừa nhận hành vi siết cổ và phân xác cô gái, nhưng danh tính nạn nhân vẫn là dấu hỏi lớn đối với cảnh sát địa phương.

Phương pháp phân tích gene điều tra - kết hợp giữa xét nghiệm DNA và nghiên cứu các hồ sơ lịch sử gia đình - đã được áp dụng để giải mã kỳ án. Mặc dù kỹ thuật này từng chủ yếu được dùng để truy tìm nghi phạm, giờ đây nó mở rộng sang nhận diện các nạn nhân vô danh như trường hợp của Bradley. Bằng cách phân tích DNA và đối chiếu với các dữ liệu trên mạng xã hội, báo chí, cùng các hồ sơ giấy tờ, FBI đã xây dựng cây gia đình và xác định được mối quan hệ với người thân như anh trai cô, qua đó xác nhận đúng danh tính thực sự của cô gái.

Đây là lần đầu tiên kỹ thuật gene điều tra thực sự được công khai rộng rãi là công cụ phá án quan trọng kể từ khi vụ Golden State Killer được giải quyết năm 2018. CeCe Moore, đồng sáng lập DNA Justice - tổ chức phi lợi nhuận hỗ trợ chia sẻ dữ liệu di truyền cho các công tác pháp lý - cho biết sự kiện này đã tạo ra bước ngoặt lớn cho ngành điều tra hình sự sử dụng gene. Đến nay, FBI đã thành lập đội chuyên trách gene điều tra để tăng hiệu quả cho công việc nhận dạng qua DNA.

Bên cạnh vụ của Tiffany Bradley, phương pháp này còn giúp xác định thi thể của Cheryl Lynn Edwards - thiếu nữ mất tích gần 50 năm trước và được tìm thấy với thai 10 tuần trong người - qua một nhóm tình nguyện viên genealogists phối hợp cùng DNA Doe Project. Các tình nguyện viên đã nhanh chóng phát hiện được quan hệ gia đình bằng cách khai thác dữ liệu công cộng, giúp cảnh sát có được manh mối quan trọng để xác định tung tích cô gái.

Việc dùng công nghệ gene để tìm danh tính nạn nhân vẫn chịu ảnh hưởng bởi một số hạn chế. Hệ thống CODIS truyền thống của FBI chỉ so sánh DNA với dữ liệu tội phạm đã biết, nên nhiều trường hợp mất tích không thể được giải quyết nếu thiếu thông tin về nghi phạm hoặc các mối liên hệ trong dữ liệu. Các cơ sở dữ liệu DNA công khai như GEDmatch hay DNA Justice cho phép người dân tự nguyện tải DNA lên để hỗ trợ điều tra, nhưng việc này gặp khó khăn về tài chính và chính sách bảo mật.

Chi phí của việc phân tích DNA không hề nhỏ, với ước tính khoảng 10.900 USD cho mỗi vụ án, khiến nhiều cơ quan cảnh sát ưu tiên giải quyết các vụ án liên quan nghi phạm hơn là các trường hợp vô danh như "Jane Doe". Margaret Press, đồng sáng lập DNA Doe Project, cho biết nhiều cơ quan hoạt động trong hoàn cảnh thiếu kinh phí, khiến hàng nghìn trường hợp chưa được giải quyết trong cơ sở dữ liệu NamUs. Có sự phân biệt trong cơ sở dữ liệu giữa các nhóm dân cư, với số lượng người Mỹ gốc Phi trong cơ sở dữ liệu ít hơn, làm tăng thêm khó khăn cho các vụ án liên quan.

Người Mỹ gốc Phi cũng thường e dè chia sẻ thông tin di truyền do lịch sử và những vấn đề xã hội liên quan, dẫn đến tình trạng bị lãng quên trong các hồ sơ mất tích. Ngoài ra, thiếu các hồ sơ giấy tờ trước thời kỳ nô lệ cũng tạo ra "bức tường gene" cản trở việc truy tìm tổ tiên của các thành viên trong cộng đồng này.

CeCe Moore hy vọng việc sử dụng gene điều tra trong nhận dạng người mất tích sẽ ngày càng được phát triển, giúp các gia đình nhanh chóng có câu trả lời về số phận người thân mà không cần chờ đợi hàng thập kỷ. Vụ "Chelsea Jane Doe" được xác định là Tiffany Bradley vào ngày 3/6 do sự phối hợp chặt chẽ của cảnh sát Chelsea, FBI và văn phòng công tố đã mang lại sự an ủi lớn cho gia đình cô gái.

Keith Houghton, Trưởng phòng cảnh sát Chelsea lúc thi thể được phát hiện, nhấn mạnh: “Gia đình Tiffany chưa bao giờ từ bỏ hy vọng và xứng đáng có được câu trả lời họ tìm kiếm. Mặc dù không thể thay đổi quá khứ đau thương, việc xác định danh tính đã phần nào mang lại sự khép lại mà họ mong muốn.”

Gia đình Tiffany gửi lời cảm ơn sâu sắc đến các cơ quan liên quan đã không để ký ức về cô chìm vào quên lãng. Janet Bradley-Knight, dì cô, chia sẻ: “Cảm ơn mọi người đã không để con bé chỉ là một món hàng lạnh lẽo trên kệ, mà đã đem con về với gia đình.”

Qua những câu chuyện như Tiffany Bradley hay Cheryl Lynn Edwards, khả năng của công nghệ di truyền điều tra ngày càng chứng tỏ giá trị trong việc cung cấp câu trả lời cho những trường hợp mất tích và tử vong bí ẩn kéo dài nhiều năm tại Mỹ.