Tư nhân hóa sân bay Nigeria là nhu cầu tất yếu để phát triển cơ sở hạ tầng hàng không

Tại Hội nghị Airport Business Summit and Expo năm 2026 tổ chức ở sân bay Murtala Muhammed, Lagos, Nigeria, Dr Richard Aisuebeogun - cựu Giám đốc điều hành Cơ quan Quản lý Sân bay Liên bang Nigeria (FAAN) - đã nhấn mạnh rằng việc tư nhân hóa và thương mại hóa sân bay đã trở thành một nhu cầu thiết yếu, không chỉ là sự lựa chọn nữa. Ông cho rằng đất nước cần đón nhận vốn đầu tư từ khu vực tư nhân để có thể hiện đại hóa hạ tầng sân bay, đồng thời khai thác được nguồn doanh thu khổng lồ của ngành hàng không.

Ông chỉ ra rằng trên thế giới, các chính phủ ngày càng phụ thuộc vào các nhà đầu tư tư nhân để nâng cấp cơ sở vật chất sân bay, nâng cao hiệu quả vận hành và giảm áp lực tài chính công có hạn chế.

Dr Aisuebeogun trình bày bài viết với chủ đề "Nhượng quyền sân bay: điều không tránh khỏi" trong khuôn khổ hội nghị với chủ đề lớn "Khai thác tiềm năng doanh thu sân bay: Chiến lược và hợp tác". Ông khẳng định Nigeria không thể chỉ dựa vào nguồn vốn công để phát triển các sân bay nữa.

Ông nói rõ: "Thương mại hóa sân bay rất cần thiết nếu chúng ta muốn thúc đẩy cạnh tranh trong quản lý sân bay và thu hút đầu tư cần thiết để hiện đại hóa cơ sở hạ tầng hàng không. Khi sân bay được thương mại hóa và nhượng quyền đúng cách, các nhà điều hành sẽ áp dụng tiêu chuẩn tầm cỡ quốc tế và nâng cao chất lượng dịch vụ."

Theo ông, sân bay đã trở thành một trong những tài sản hạ tầng thu hút nhất thế giới do khả năng thúc đẩy phát triển kinh tế, tạo việc làm, hỗ trợ thương mại và phát triển vùng. Mô hình nhượng quyền thành công tại châu Âu và Trung Đông đã chứng minh sân bay thương mại thường hiệu quả hơn, bền vững tài chính và tập trung vào khách hàng hơn sân bay do chính phủ quản lý hoàn toàn.

Ông dẫn chứng kinh nghiệm quốc tế, trích dẫn ý kiến từ Hội đồng Sân bay Quốc tế châu Âu, tổ chức này ủng hộ mạnh mẽ thương mại hóa sân bay, chính sách này đã giúp gần một nửa sân bay châu Âu cải thiện cạnh tranh, hiệu suất vận hành và thu hút đầu tư tư nhân lớn.

Dr Aisuebeogun chỉ ra nhà nhượng quyền sân bay chịu trách nhiệm tài chính và vận hành cơ sở, tạo động lực mở rộng nhà ga, nâng cao trải nghiệm hành khách và đầu tư phát triển dài hạn. Khác với sân bay công, nhà đầu tư tư nhân tích cực khai thác đường bay mới, tiếp cận các hãng hàng không, tiếp thị điểm đến và áp dụng chiến lược kinh doanh nhằm tăng lưu lượng hành khách.

Ông nhấn mạnh: "Lượng hành khách là yếu tố quyết định lợi nhuận sân bay; chỉ dựa vào hãng hàng không không đủ để duy trì sân bay. Số lượng hành khách vẫn là động lực chính tạo ra doanh thu."

Dr Aisuebeogun cảnh báo áp lực cắt giảm chi tiêu công đang tăng ở nhiều quốc gia, khiến việc tài trợ các dự án mở rộng sân bay lớn khó thực hiện nếu không có nguồn vốn tư nhân.

Dù vậy, ông cũng nhận định tư nhân hóa sân bay thường gặp phản ứng như sự chống đối từ công nhân, lo ngại quản lý vì lợi nhuận và nghi ngại nhà đầu tư trong các dự án lớn. Nhưng Nigeria đã có cơ chế quản lý thích hợp bảo vệ lợi ích chung.

Ông nói: "Khung pháp lý đã sẵn sàng. Vấn đề là giám sát chặt chẽ để đảm bảo nhà nhượng quyền hoàn thành cam kết đầu tư và duy trì chất lượng dịch vụ."

Mặc dù ủng hộ thương mại hóa, Dr Aisuebeogun bác bỏ ý tưởng chính phủ bỏ hoàn toàn quyền sở hữu sân bay. Do tính chất chiến lược về an ninh quốc gia, ổn định kinh tế và chủ quyền, chính phủ sẽ luôn giữ vai trò chủ đạo.

Ông khuyến nghị áp dụng mô hình hợp tác công - tư có cấu trúc tốt, vừa giữ quyền kiểm soát của nhà nước, vừa huy động vốn, đổi mới và chuyên môn vận hành từ phía tư nhân để cải tổ sân bay hiệu quả.

"Chính phủ khó có thể từ bỏ hoàn toàn sở hữu vì sự quan trọng chiến lược của sân bay. Giải pháp nằm ở hợp tác công - tư có thiết kế chu đáo, bảo đảm quyền giám sát của chính phủ đồng thời nhờ tư nhân cung cấp vốn, đổi mới và chuyên môn vận hành cần thiết cho cải tổ sân bay," ông nói.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.