Mức căng thẳng kiến tạo tại California đạt kỷ lục theo mô hình động đất mới

Người dân California từ lâu đã chuẩn bị cho khả năng xảy ra một trận động đất lớn, thường gọi là Big One, có thể phá hủy quy mô thậm chí lớn hơn trận động đất năm 1906 tại San Francisco. Mới đây, một nghiên cứu đăng trên Journal of Geophysical Research đã làm dấy lên báo động khi cho thấy mức độ tích tụ căng thẳng kiến tạo tại phía nam California đã đạt ngưỡng cao kỷ lục trong hơn 1.000 năm qua.

Theo Fox Weather, khu vực được cảnh báo nằm ở ngã ba của đứt gãy San Andrés và San Jacinto, với mức độ căng thẳng kiến tạo tương đương hoặc vượt qua những giá trị cao nhất đã từng được ghi nhận trong lịch sử một thiên niên kỷ. Điểm giao nhau quan trọng này nằm tại ngã ba Cajón, cách trung tâm Los Angeles khoảng 80 km, nơi mà các đoạn đứt gãy Mojave Nam và San Bernardino Bắc của San Andrés cùng với đoạn San Jacinto Bernardino của đứt gãy San Jacinto hội tụ.

Để phân tích sâu hơn về hiện tượng này, nhóm nghiên cứu đã sử dụng các mô phỏng máy tính nhằm tái tạo lịch sử hoạt động động đất trong 1.000 năm. Mô hình này giúp ước tính cách thức căng thẳng kiến tạo tích tụ dần trên các đoạn đứt gãy và khả năng ảnh hưởng tới các khu vực lân cận theo thời gian.

Kết quả cho thấy nhiều phân đoạn đứt gãy gần ngã ba Cajón đang có những mức độ căng thẳng thuộc hàng cao nhất trong một thiên niên kỷ vừa qua. Đáng chú ý, đoạn đứt gãy San Jacinto Bernardino ghi nhận mức căng thẳng cao nhất trong cụm hệ thống đứt gãy phức tạp này.

Nghiên cứu còn nhấn mạnh rằng Cajón đóng vai trò như một "cửa động đất", điểm then chốt có thể ảnh hưởng đến cách mà các vết nứt địa chất lan truyền. Trong một số trường hợp, ngã ba này có thể ngăn chặn sự lan rộng của một trận động đất, nhưng trong những tình huống khác, nó lại tạo điều kiện để đứt gãy lan từ một hệ thống sang hệ thống khác.

Tính khả thi của việc lan truyền đứt gãy từ San Andrés sang San Jacinto hay ngược lại là điều khiến các nhà khoa học đặc biệt lo ngại. Nếu sự đứt gãy này lan rộng, trận động đất sẽ ảnh hưởng đến nhiều phân đoạn địa chất hơn, kéo dài thời gian và có thể đạt cường độ lớn hơn mức hiện tại.

The Guardian trích dẫn lời Liliane Burkhard - tác giả chính của nghiên cứu, cho biết rằng hiện trạng các đứt gãy này đang ở “trạng thái tải trọng tới hạn”, với mức độ căng thẳng tương đương hoặc vượt qua những mức cao nhất từng ghi nhận trong 1.000 năm qua.

Nhóm nghiên cứu nhắc lại rằng từ sau trận động đất năm 1857 với cường độ 7,9 độ Richter tại khu vực Los Angeles, căng thẳng kiến tạo đã tích tụ liên tục trong thời gian dài, dù không có hoạt động địa chấn lớn xảy ra trong thời gian đó.

Từ đó, hiện trạng căng thẳng hiện nay có thể tăng khả năng xảy ra một sự kiện địa chấn phức hợp, trong đó nhiều hệ thống đứt gãy cùng tham gia. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng cảnh báo không thể dự đoán chính xác khi nào trận động đất lớn tiếp theo sẽ xảy ra.

Theo Fox Weather, đứt gãy San Andrés và San Jacinto đã ghi nhận ít nhất 36 trận động đất có cường độ từ 6,4 trở lên trong 1.000 năm qua. Hai đứt gãy này cũng chịu trách nhiệm cho khoảng 90% chuyển động tương đối giữa mảng Thái Bình Dương và Bắc Mỹ tại phía nam California.

Dù nghiên cứu không đưa ra dự đoán cụ thể về thời điểm sẽ xảy ra trận động đất lớn tiếp theo, sự tích tụ căng thẳng địa chất tại một trong những khu vực phức tạp và quan trọng nhất Bắc Mỹ là lời cảnh báo nghiêm túc cho nhiều triệu người sinh sống quanh Los Angeles và các vùng phụ cận.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.