Nghi phạm đảo chính gọi Tổng thống Tinubu là người ‘sợ hãi’ sau hủy lễ diễu binh ngày Quốc khánh Nigeria

Bayawo Abdullahi, sĩ quan hải quân Nigeria cấp thiếu tá, 38 tuổi, đến từ bang Kogi, đang bị xét xử về cáo buộc liên quan đến âm mưu đảo chính. Ông thừa nhận đã gửi một tin nhắn qua ứng dụng WhatsApp cho thủ lĩnh cuộc đảo chính, đại tá Mohammed Ma’aji của Quân đội Nigeria, trong đó gọi Tổng thống Bola Tinubu là “sợ hãi” sau khi lễ diễu binh kỷ niệm ngày Quốc khánh 1/10 bị hủy bỏ.

Thông tin được cung cấp trong bản khai của ông Abdullahi cho thấy ông gửi tin nhắn ngay sau khi sự kiện được chính thức hủy. Tuy nhiên, không rõ ông Abdullahi có biết rằng ông Ma’aji đã bị bắt giữ vào đúng ngày lễ bị hủy hay không. Ông cho biết câu nhận xét của mình xuất phát từ lịch sử Tổng thống Tinubu không thường xuyên tham dự lễ diễu binh và rằng đó là quan điểm cá nhân thời điểm đó.

Theo báo Premium Times, âm mưu đảo chính bị phát hiện vào tháng 9 năm 2025, dẫn đến việc bắt giữ ban đầu 16 sĩ quan quân đội. Tổng cộng khoảng 40 người, kể cả các sĩ quan cấp cao trong lực lượng vũ trang, nhân viên cảnh sát và dân thường bị cáo buộc có liên quan đều đã bị bắt và đang bị truy tố. Sáu dân thường và các cựu sĩ quan quân đội bị đưa ra xét xử tại tòa án dân sự, trong khi các sĩ quan đang công tác chịu phiên tòa quân sự chung (General Court-Martial).

Song song với vụ bắt giữ, lễ diễu binh ngày Quốc khánh bị hủy cùng với sự thay đổi lớn trong hệ thống chỉ huy quân đội. Mặc dù nhiều phương tiện truyền thông liên hệ việc hủy lễ diễu binh với âm mưu đảo chính, Bộ Quốc phòng Nigeria giải thích rằng lý do huỷ bỏ là để Tổng thống tham dự một cuộc họp song phương chiến lược ở nước ngoài.

Bayawo Abdullahi cũng cho rằng ông và đại tá Ma’aji có những bức xúc chung về việc thăng chức không được giải quyết thỏa đáng. Ông cho biết từ năm 2018 đã gặp vấn đề về việc không được thăng chức cùng với các bạn đồng khóa, phần lớn xuất phát từ một sự cố diễn ra tại Apapa và các quyết định kỷ luật sau đó. Ông cũng từng bị rút khỏi khóa học cao cấp tại Jaji do cáo buộc gian lận thi cử.

Tuy nhiên, Abdullahi khẳng định ông nghi ngờ khả năng thực hiện đảo chính của Ma’aji do thiếu hậu cần và cho rằng đây là kế hoạch không khả thi. Ông thổ lộ chỉ gửi tin nhắn nhận xét trên vì thiếu hiểu biết và không biết ngày 1/10 là ngày dự kiến thực hiện đảo chính. Ông thậm chí không tham gia các cuộc họp hoạch định chi tiết hơn của Ma’aji.

Trong bản khai, Abdullahi đề xuất các giải pháp cho các vấn đề bên trong lực lượng vũ trang, bao gồm việc cải thiện kênh truyền tải các bức xúc của quân nhân tới chính phủ liên bang, đặc biệt về các hình phạt dành cho các lỗi không cố ý. Ông cũng cảnh báo về chi phí học tập đắt đỏ tại các trường phúc lợi quân đội, so sánh tương đương với các trường tư thục.

Thêm vào đó, ông kêu gọi chính phủ cần giải quyết các vấn đề khó khăn kinh tế và nạn đói đang ảnh hưởng tới người dân Nigeria, đồng thời tạo điều kiện để sĩ quan có cơ hội sở hữu nhà ở với chi phí hợp lý và cải thiện điều kiện phúc lợi, sinh hoạt chung của đội ngũ quân nhân.