Mỹ thông báo Nvidia chỉ xuất khẩu số lượng nhỏ chip AI H200 sang Trung Quốc

Xuất khẩu chip Nvidia H200 sang Trung Quốc trong phạm vi hạn chế

Trong phiên điều trần trước Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ vào ngày thứ Ba, ông Jeffrey Kessler – Thứ trưởng Bộ Thương mại phụ trách Công nghiệp và An ninh – thông báo rằng Nvidia chỉ mới xuất khẩu một số lượng rất nhỏ chip trí tuệ nhân tạo H200 sang Trung Quốc đại lục và Hong Kong kể từ khi được cấp phép. Ông nói rằng các lô hàng này chỉ chiếm tỷ lệ rất khiêm tốn, không mang tính chất đáng kể.

Việc cấp phép xuất khẩu chip H200 được Tổng thống Mỹ Donald Trump phê chuẩn vào tháng 12 năm ngoái, cho phép một số doanh nghiệp Trung Quốc như Tencent và ByteDance mua chip AI này trong năm 2026. Tuy nhiên, chính quyền Mỹ vẫn duy trì lệnh cấm đối với dòng chip mới nhất mang kiến trúc Blackwell của Nvidia, được xem là có tính năng vượt trội hơn nhiều so với H200.

Ý nghĩa của việc kiểm soát xuất khẩu chip AI trong cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung

Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị và công nghệ ngày càng gay gắt, Mỹ từ lâu đã siết chặt việc Trung Quốc tiếp cận các công nghệ chip AI tiên tiến có thể phục vụ mục đích quân sự. Việc cho phép xuất khẩu dòng chip H200 cũ đánh dấu một bước ngoặt khi Washington thận trọng mở cửa giới hạn với các công ty Trung Quốc, đồng thời vẫn giữ quan điểm thận trọng nhằm không làm suy giảm lợi thế công nghệ của Mỹ.

Nhiều chuyên gia phân tích trước đây bày tỏ nghi ngờ về sự hấp dẫn của chip Mỹ đối với doanh nghiệp Trung Quốc do lo ngại về bảo mật và xu hướng phát triển công nghệ nội địa ở Trung Quốc nhằm đạt tự chủ chip. Người phát ngôn Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington nhấn mạnh lập trường nhất quán của Bắc Kinh trong việc thúc đẩy hợp tác công nghệ song phương thay vì chính trị hóa hoặc vũ khí hóa các vấn đề kinh tế - công nghệ.

Tranh luận tại Quốc hội Mỹ về kiểm soát xuất khẩu và danh sách đen công ty Trung Quốc

Phiên điều trần đồng thời bàn về ngân sách cho Cục Công nghiệp và An ninh (BIS), một đơn vị thuộc Bộ Thương mại Mỹ, với đề xuất kinh phí 450 triệu USD cho tài khóa 2027 nhằm tăng cường các hoạt động kiểm soát xuất khẩu trong bối cảnh căng thẳng cạnh tranh công nghệ với Trung Quốc.

Trong phiên họp, đại diện đảng Dân chủ Gregory Meeks chỉ trích Bộ Thương mại vì không bổ sung thêm công ty Trung Quốc nào vào danh sách kiểm soát xuất khẩu kể từ tháng 10/2025 – khoảng thời gian dài nhất trong hơn một thập kỷ. Ông mô tả việc trì hoãn này là do chính quyền biến vấn đề kiểm soát thành đòn thương lượng với Trung Quốc.

Trái lại, ông Kessler nhấn mạnh việc duy trì và thực thi nghiêm ngặt các quy định hiện hành trên các công ty đang nằm trong danh sách đen cũng rất quan trọng. Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Brian Mast thuộc đảng Cộng hòa cũng kêu gọi chính quyền mở rộng danh sách đen, bao gồm thêm tất cả công ty được xác định có liên hệ với quân đội Trung Quốc.

Các công ty như ChangXin Memory Technologies, Yangtze Memory Technologies, Tencent và Alibaba đều bị giám sát bởi Bộ Quốc phòng Mỹ, trong khi Yangtze Memory là công ty duy nhất đang bị BIS quản lý trong danh sách đen. Alibaba chính là đơn vị chủ quản của báo South China Morning Post – nguồn tin gốc của bài viết này.

Chiến lược AI toàn cầu và cạnh tranh Mỹ - Trung trên thị trường chip

Cuộc cạnh tranh AI toàn cầu ngày càng nóng bỏng, đặc biệt là giữa Mỹ và Trung Quốc – hai nền kinh tế lớn nhất thế giới với những cách tiếp cận khác nhau. Mỹ tập trung vào phát triển mô hình AI hàng đầu với sự đầu tư lớn của khu vực tư nhân, trong khi Trung Quốc ưu tiên phát triển các mô hình mã nguồn mở, tập trung vào ứng dụng công nghiệp rộng lớn với sự hỗ trợ tài chính mạnh mẽ từ chính phủ.

Sự ra đời của ChatGPT từ OpenAI giúp Mỹ giữ lợi thế ban đầu, nhưng các bước tiến của các công ty Trung Quốc như DeepSeek cùng với kế hoạch trở thành trung tâm AI toàn cầu vào năm 2030 của Bắc Kinh đã thu hẹp khoảng cách. Dù vậy, các sản phẩm AI tiên tiến của Mỹ như Mythos do công ty Anthropic phát triển vẫn được coi là thành tựu đáng kể nhưng cũng gắn liền với lo ngại an ninh quốc gia.

Hồi tháng 6, chính quyền Trump đã đánh dấu sự chuyển hướng chính sách AI khi ký ban hành một sắc lệnh hành pháp yêu cầu các công ty chia sẻ mô hình AI tiên tiến trước khi phát hành, nhằm kiểm soát các rủi ro và thúc đẩy tranh đua thông minh với Trung Quốc. Trước đó, ông Trump từng trì hoãn ký sắc lệnh tương tự vì lo ngại làm suy giảm ưu thế cạnh tranh của Mỹ với Trung Quốc trong lĩnh vực này.

Cuộc đối thoại giữa Trung Quốc và Mỹ cũng được đẩy mạnh sau hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh vào tháng 5, với kế hoạch tổ chức các cuộc thảo luận chính thức về quản trị AI nhằm tìm kiếm sự thống nhất về những quy chuẩn và quy định trong lĩnh vực này.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.