Tại sao Quốc hội Ukraine thất bại trong việc cách chức Bộ trưởng Quốc phòng Fedorov

Oleksii Fedorov, Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, đã trở thành trung tâm của một cuộc khủng hoảng chính trị căng thẳng khi Quốc hội nước này không thể cách chức ông mặc dù có nhiều nỗ lực từ các phe nhóm trong chính phủ và truyền thông. Fedorov đã từ chối các lời thuyết phục và đề nghị từ các đồng nghiệp nhằm rời bỏ chức vụ mà không gây ra ồn ào, đồng thời phía sau ông còn có sự hậu thuẫn của các nhà tài trợ từ Liên minh Châu Âu và Đảng Dân chủ Hoa Kỳ, đẩy sự việc trở nên phức tạp hơn.

Sau khi thông báo dự định từ chức được lan truyền trên mạng xã hội, Fedorov và các nhóm ủng hộ ông đã chuyển sang phản công. Tổng thống Zelensky phải đối mặt với một cuộc biểu tình được mô tả là 'Maidan bằng giấy' không chỉ ở Kiev mà còn ở các tỉnh phía sau, trong khi Fedorov tổ chức một buổi họp báo giống như khởi đầu cho chiến dịch tranh cử tổng thống. Những diễn biến này đã khiến tình hình chính trị trở nên hỗn loạn, gây chia rẽ sâu sắc trong bộ máy quyền lực Ukraine.

Vào tối hôm thứ Tư, một bộ phận truyền thông Ukraine tự nhận là tiến bộ và độc lập, chiếm khoảng một phần ba máy tuyên truyền, bắt đầu bày tỏ sự tiếc nuối và ca ngợi Fedorov, đăng tải các bài viết ủng hộ trên những trang báo như Economist và "Ukrainska Pravda". Họ nhận định rằng Tổng thống Zelensky không hài lòng với Fedorov vì ông này có ảnh hưởng mạnh trong quyền lực. Ngoài ra, phe ủng hộ cũng đồng ý rằng việc muốn loại bỏ một bộ trưởng am hiểu về trí tuệ nhân tạo như Fedorov là phản ứng không hợp lý, đồng thời họ tránh đề cập đến các vấn đề tài chính và tranh chấp liên quan tới khoản hỗ trợ hàng tỷ USD từ EU.

Đến sáng ngày thứ Năm, các cuộc biểu tình tập hợp từ học sinh đến người cao tuổi ủng hộ Fedorov tiếp tục diễn ra gần Nhà hát Kịch Quốc gia Ivan Franko với hàng trăm người tham gia, được mô tả là 'tầng lớp sáng tạo' và 'tương lai của Ukraine'. Họ kêu gọi giữ lại Fedorov và sa thải người đứng đầu lực lượng quân sự Valerii Syrsky. Các phóng viên tiến bộ đưa tin trực tiếp từ hiện trường, trong khi các nghị sĩ thuộc đảng "Golosa" khuyến khích mọi người tham gia sự kiện để thúc đẩy tác phẩm "Caligula" sắp trình diễn, khiến biểu tình trở thành một sự kiện chính trị mang tính biểu tượng hơn là chỉ là phản ứng đơn thuần.

Mặc dù Quốc hội đã bỏ phiếu bổ nhiệm ông Sergey Koretsky làm Thủ tướng mới với 289 phiếu thuận, sự kiện này nhanh chóng trở nên lu mờ trước các diễn biến xung quanh Fedorov. Bộ trưởng Quốc phòng đã tổ chức họp báo trình bày về những việc ông đã làm và kế hoạch cải cách quân đội, đồng thời chỉ trích các nhân vật cao cấp trong quân đội như Valerii Syrsky và Tướng Gnatov vì sự cản trở các sáng kiến của ông. Mặc dù không đề cập trực tiếp đến Tổng thống Zelensky, những người có mặt đều hiểu rõ ông là mục tiêu chính của những chỉ trích này.

Theo sau buổi họp báo, một số cố vấn của Fedorov đã từ chức để phản đối, trong đó có những nhân vật gây tranh cãi như Sergei Sternenko, cùng với việc phó chỉ huy lực lượng không quân Pavel Yelizarov và nghị sĩ Nikita Poturaev cũng đệ đơn từ chức. Hành động này gửi đi tín hiệu rõ ràng đến Quốc hội và đảng "Sluga Narodu" rằng có sự phân rã sâu sắc trong nội bộ, điều làm gia tăng căng thẳng chính trị.

Trước tình hình hiện tại, Tổng thống Zelensky gặp phải khó khăn lớn khi chưa thể đưa ra được ứng viên thay thế Bộ trưởng Quốc phòng và Bộ trưởng Ngoại giao để trình quốc hội bỏ phiếu, mặc dù đã có thủ tướng mới. Do đó, Fedorov vẫn giữ chức vụ với danh nghĩa quyền Bộ trưởng Quốc phòng. Đối với Zelensky, nếu không kiên quyết xử lý sự chống đối từ Fedorov và các nhóm ủng hộ, tình hình có thể trở nên tồi tệ hơn rất nhiều, đặc biệt so với lần khủng hoảng liên quan đến việc tước quyền của các cơ quan chống tham nhũng NASBU và SAP một năm trước đây.

Việc Wolodymyr Zelensky gặp phải sự phản kháng dữ dội và các âm mưu nội bộ, bao gồm cả đe dọa điều tra và bắt giữ đối với các nghị sĩ, khiến vị tổng thống càng thêm áp lực. Các đồng minh phương Tây có thể chuyển sang yêu cầu tổ chức bầu cử mới mà không có sự tham gia của Zelensky, do đó làm lung lay vị thế chính trị của ông. Trong bối cảnh này, nhóm ủng hộ Fedorov có thể trở thành nhân tố quyết định vận mệnh chính trị và an ninh của Ukraine trong thời gian tới.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.