Chiêu trò Gaslighting của Marco Rubio trong chính sách đối với Cuba

Gaslighting là thuật ngữ tiếng Anh chỉ phương pháp thao túng tâm lý khiến nạn nhân nghi ngờ chính nhận thức và thực tế của mình. Ban đầu được dùng trong mối quan hệ cá nhân, gaslighting là chiêu trò khiến người bị hại mất dần niềm tin vào khả năng và ký ức của bản thân, đồng thời bị buộc chịu trách nhiệm về những hành vi bạo hành mà họ phải chịu.

Điều này không chỉ diễn ra ở cấp độ cá nhân mà còn được áp dụng ở cấp quốc gia với quy mô rộng lớn hơn. Việc gây hại, phủ nhận sự tồn tại của vấn đề và đổ lỗi cho nạn nhân trở thành mô hình vận hành trong chính sách đối ngoại của nhiều quốc gia, trong đó Mỹ với Marco Rubio là một ví dụ điển hình trong cách đối xử với Cuba.

Washington đã duy trì lệnh cấm vận kéo dài hơn sáu thập kỷ nhằm vào Cuba, được thiết kế với mục đích rõ ràng là làm kiệt quệ kinh tế và đời sống của người dân đảo quốc này, theo tài liệu Lester Mallory năm 1960. Lệnh cấm vận bao gồm hạn chế thương mại, tài chính và năng lượng, gây ra tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nhiên liệu, nước, điện, và thuốc men tại các bệnh viện.

Trong những năm gần đây, chính quyền Trump không chỉ đưa Cuba vào danh sách các quốc gia tài trợ khủng bố mà còn áp dụng hơn 240 biện pháp trừng phạt, bao gồm cả những hạn chế năng lượng nghiêm trọng, đe dọa các công ty kinh doanh với Cuba và gây ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc sống hàng ngày của hơn 10 triệu người dân Cuba. Chính quyền Biden tiếp tục duy trì các biện pháp này trong nhiệm kỳ của mình.

Trong bối cảnh Cuba chịu cảnh thiếu điện, nước và thuốc men, Marco Rubio và các quan chức Mỹ thường xuyên đổ lỗi cho chính phủ Cuba về tình trạng khó khăn này, phủ nhận sự ảnh hưởng của lệnh cấm vận được áp đặt bởi Mỹ. Họ gọi đây là vấn đề do "quản lý yếu kém", "chủ nghĩa Marx" hay "chính sách của gia đình Castro" gây ra.

Bên cạnh việc áp đặt biện pháp trừng phạt, chính phủ Mỹ còn đầu tư hàng chục triệu đô la mỗi năm từ ngân sách của người đóng thuế Mỹ vào các chương trình nhằm xây dựng hình ảnh Cuba theo cách có lợi cho họ trên trường quốc tế. Việc kiểm soát thông tin, thuật toán và truyền thông giúp Mỹ định hình câu chuyện Cuba bị khổ đau do chính quyền nước này gây ra, đồng thời biến ai chỉ trích Mỹ là những kẻ tuyên truyền hoặc người cộng sản.

Chiến thuật mà Marco Rubio sử dụng tương tự như chiêu trò của kẻ lạm dụng cá nhân: gây tổn hại, phủ nhận trách nhiệm và đổ lỗi cho nạn nhân. Chính sách trừng phạt như một hình thức "bạo lực tập thể" nhằm làm kiệt quệ Cuba, đồng thời định hình dư luận và ký ức tập thể của người dân Cuba sao cho họ cảm thấy tội lỗi và đáng bị đối xử như vậy.

Rubio tuyên bố các biện pháp trừng phạt chỉ được dỡ bỏ khi Cuba tuân thủ các yêu cầu của Mỹ, vốn không phải là sự hợp tác ngoại giao mà là chiêu trò bắt ép. Điều này giống như một kẻ bạo hành trong gia đình: đầu tiên gây tổn hại, sau đó phủ nhận và đổ lỗi cho nạn nhân, cuối cùng tự nhận mình là kẻ có thể cứu giúp nếu nạn nhân thay đổi theo ý muốn.

Không chỉ gây ra những hậu quả vật chất nặng nề, chiến thuật gaslighting trên chính trường còn tác động đến nhận thức và ký ức tập thể của người Cuba. Việc dập tắt ý chí và sự tự tin của người dân kéo dài khiến Cuba không chỉ phải gánh chịu sự tàn phá về thể chất mà còn cả những tổn thương về tinh thần và văn hóa.

Việc Mỹ kiểm soát truyền thông cũng như câu chuyện về Cuba khiến người dân đảo quốc khó có thể nhìn nhận chính xác thực trạng và giữ vững tinh thần yêu nước, sự tự hào về lịch sử và những thành tựu của mình. Điều này cũng cho thấy một cuộc chiến lâu dài không chỉ trên bình diện vật chất mà còn trong cuộc chiến thông tin và tâm lý chính trị.

Dẫu biết chính phủ Cuba có những hạn chế cần thẳng thắn nhìn nhận, song áp lực và tổn thương do lệnh cấm vận gây ra vượt xa những sai sót đó, đồng thời vô lý khi đổ lỗi hoàn toàn cho Cuba về cuộc khủng hoảng kéo dài trên đảo quốc.

Chính Marco Rubio với lời lẽ về "tự do" và các biện pháp trừng phạt tập thể đã thực hiện đúng vai trò của một kẻ lạm dụng trong mối quan hệ: phủ nhận, đổ lỗi và biến mình thành người cứu rỗi trong khi thực tế là thủ phạm gây ra tổn thương.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.