Phát hiện hành tinh mới quanh ngôi sao trẻ sau hơn một thập kỷ ẩn mình

Các nhà khoa học đã phát hiện một hành tinh mới mờ nhạt, khó quan sát trực tiếp, xoay quanh ngôi sao trẻ Beta Pictoris, nằm trong chòm sao nam Pictor, cách Trái Đất khoảng 63 năm ánh sáng. Quá trình tìm kiếm kéo dài hơn mười năm trước khi hai nhóm nghiên cứu độc lập từ Scotland - Đức và California (Mỹ) lần lượt phát hiện hành tinh này trong những tháng cuối năm trước.

Đội Scotland và Đức sử dụng Kính viễn vọng Rất Lớn (Very Large Telescope - VLT) của Viện Vật lý Thiên văn Châu Âu (ESO) tại Chile để lần đầu quan sát và xác định quỹ đạo của hành tinh, bằng cách rà soát lại dữ liệu lưu trữ trước đó. Hành tinh này trước đây bị ẩn trong các dữ liệu quan sát do bị lu mờ bởi ánh sáng mạnh hơn của ngôi sao chủ Beta Pictoris và hai hành tinh đồng hành nổi bật trong hệ thống.

Trong khi đó, nhóm nghiên cứu dẫn đầu bởi Đại học California tại San Diego sử dụng Kính viễn vọng Không gian Webb của NASA – thiết bị quan sát lớn và mạnh nhất từng được phóng vào không gian – để tái xác nhận phát hiện. Chỉ cần hai quan sát đơn giản với Webb đã đủ để kiểm chứng sự tồn tại của hành tinh này.

Cả hai nhóm đã công bố công trình của mình trên tạp chí Astrophysical Journal Letters ngày 15/7/2026, sau khi cùng nghiên cứu các hành tinh đã được xác định trước đó trong hệ Beta Pictoris, họ bất ngờ nhận ra một hành tinh nhỏ hơn với cường độ ánh sáng yếu hơn gấp 100 lần nằm ở vị trí xa hơn trong quỹ đạo. Việc giữ bí mật nghiên cứu của mỗi nhóm nhằm đảm bảo kết quả khách quan và không bị ảnh hưởng.

Hành tinh mới có kích thước lớn hơn một chút so với Sao Mộc của Hệ Mặt Trời và mất 91 năm để hoàn thành một vòng quay quanh ngôi sao chủ, tương đương với chu kỳ quỹ đạo của Sao Thiên Vương. Được sinh ra trong một hệ sao mới chỉ khoảng 20 triệu năm tuổi, hành tinh này có thể được ví như phiên bản trẻ hơn của Sao Mộc trong Hệ Mặt Trời.

Phát hiện này quan trọng bởi nó mở ra cơ hội nghiên cứu kỹ hơn về sự hình thành và phát triển của các hành tinh khí khổng lồ trong giai đoạn đầu của hệ sao. Các quan sát chi tiết hơn trong tương lai có thể giúp hiểu rõ hơn về quá trình tiến hóa của các hành tinh lớn và hệ sao của chúng.

Hình ảnh về vùng Beta Pictoris trước đó do Viện Vật lý Thiên văn Châu Âu công bố ngày 6/3/2014 cho thấy vị trí của hệ sao trong chòm Pictor.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.