Nhóm giám sát cảnh báo bạo lực tranh cử gia tăng tại BARMM trước ngày bầu cử đầu tiên

Khu vực Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM) tại Philippines đang đối mặt với thách thức an ninh khi bạo lực liên quan đến các phe phái trong tổ chức Moro Islamic Liberation Front (MILF) gia tăng đáng kể trước cuộc bầu cử nghị viện dự kiến vào 14/9.

Cuộc bầu cử lần đầu tiên này là một cột mốc quan trọng trong quá trình thực thi Comprehensive Agreement on the Bangsamoro, bản thỏa thuận hòa bình ký kết năm 2014 giữa MILF và chính phủ sau 17 năm đàm phán có sự trung gian của Malaysia.

Theo Climate Conflict Action Asia (CCAA), từ đầu mùa tranh cử đến nay, tổ chức này đã ghi nhận 229 vụ việc bạo lực dẫn đến 85 người thiệt mạng, kể từ khi các hồ sơ ứng cử được nộp vào tháng 5. Tính từ đầu năm đến 28/7, hệ thống giám sát sự kiện quan trọng của CCAA (CEMS) đã ghi nhận tổng cộng 611 vụ bạo lực khiến 235 người tử vong trên toàn BARMM.

Liezl Bugtay, phó giám đốc điều hành CCAA, cho biết các vụ bạo lực nhiều nhất xảy ra trong quý đầu năm chủ yếu do xung đột giữa lực lượng chính phủ và các nhóm cực đoan. Tuy nhiên, từ tháng 5 đến tháng 7, các vụ bạo lực liên quan đến quan chức địa phương lại có xu hướng tăng theo mùa tranh cử.

Kể từ khi lệnh cấm sử dụng vũ khí trong bầu cử có hiệu lực ngày 16/7, đã có ít nhất 24 vụ việc liên quan đến súng ống và chất nổ được CEMS ghi nhận, tương đương khoảng 2 vụ mỗi ngày.

Mâu thuẫn giữa các lãnh đạo trong MILF được xem là nguyên nhân gia tăng bạo lực trong các cuộc đụng độ. Sự chia rẽ giữa hai đảng chính trị trong MILF là United Bangsamoro Justice Party (UBJP) và Bangsamoro Federalist Party (BFP) trở nên rõ nét từ tháng 6 sau khi ủy ban trung ương MILF đình chỉ chức vụ của Abdulraof Macacua, người đứng đầu lực lượng Bangsamoro Islamic Armed Forces (BIAF), theo thỏa thuận sẽ được giải giáp.

Trước đó, tháng 5, Macacua trong vai trò quyền thủ lĩnh BARMM cũng đã cách chức Mohagher Iqbal, phó chủ tịch MILF, khỏi chức bộ trưởng giáo dục khu vực. Quyết định đình chỉ Macacua được tiếp nối bằng việc thay thế 8 chỉ huy căn cứ BIAF trung thành với BFP.

Trong khi đó, Chủ tịch MILF Ahod "Al Haj Murad" Ebrahim khẳng định MILF chỉ thừa nhận UBJP là đảng chính trị duy nhất.

Khi cuộc bầu cử nghị viện và bầu cử cấp địa phương vào ngày 2/11 gần kề, nhóm CCAA cảnh báo bạo lực có thể leo thang nếu không có biện pháp an ninh chặt chẽ. Vùng này vốn có lịch sử bầu cử dễ phát sinh bạo lực.

CCAA ghi nhận sự gia tăng các vụ việc bạo lực giữa các quan chức địa phương và các nhóm MILF, nhiều trường hợp bắt nguồn từ mâu thuẫn từ cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2025. Những cuộc xung đột "rido" giữa các gia tộc cùng tranh chấp lãnh thổ cũng diễn ra ở một số khu vực thuộc Special Geographic Area (SGA), buộc nhiều dân thường phải sơ tán.

Nhóm giám sát cũng cảnh báo đến sự xuất hiện của các nhóm vũ trang mới và nguy cơ cực đoan ở tỉnh Maguindanao, điển hình là "Panenekelan Group" bị quân đội liên kết với Dawlah Islamiya và Bangsamoro Islamic Freedom Fighters (BIFF). Cả hai nhóm này bị đổ lỗi cho nhiều vụ tấn công và quấy rối nhằm vào lực lượng quân đội và cộng đồng dân cư.

Trước tình trạng nguy cơ an ninh gia tăng, CCAA đề nghị thực thi nghiêm ngặt lệnh cấm sử dụng vũ khí trong bầu cử, nhất là khi quá trình giải giáp vũ khí của MILF đang bị đình trệ và nhiều thành viên MILF vẫn giữ vũ khí trong tay khi tham gia chính trị.

Tổ chức này cũng kêu gọi Ủy ban Bầu cử Philippines chuẩn bị ứng phó với các tình huống gián đoạn và khẩn cấp có thể xảy ra trong mùa bầu cử.