Hiện tượng ‘China Squeeze’ và sự bền vững của ngành sản xuất Trung Quốc
Gần đây, Viện Peterson về Kinh tế Quốc tế đã công bố một báo cáo cảnh báo về hiện tượng “China Squeeze” – một thực trạng kinh tế toàn cầu cho thấy Trung Quốc vẫn giữ vị trí chi phối trong ngành sản xuất, bất chấp mức thu nhập trong nước đã tăng đáng kể và chi phí lao động không còn thấp. Trái với quy luật lịch sử khi ngành sản xuất thường được chuyển sang các quốc gia có chi phí lao động thấp hơn, Trung Quốc vẫn giữ chân các nhà máy sản xuất, gây khó khăn cho những nước đang phát triển có mức thu nhập thấp và trung bình trong việc thu hút các ngành sản xuất này.
Yếu tố chính khiến hiện tượng này trở nên khác biệt là việc Trung Quốc kiểm soát chặt chẽ chuỗi cung ứng toàn cầu. Đất nước này cung cấp nguyên liệu và linh kiện với giá thấp, tạo ra sức mạnh cạnh tranh khiến nhiều doanh nghiệp rất khó chuyển hoạt động ra khỏi Trung Quốc. Đồng thời, nước này còn là nhà sản xuất robot công nghiệp hàng đầu thế giới, vận hành robot trong nhiều nhà máy nhằm giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực của chi phí lao động tăng cao.
Tác động tới các nền kinh tế thu nhập thấp và trung bình
Sự phổ biến rộng rãi của robot trong nhiều lĩnh vực, từ ngành công nghiệp giá trị cao đến sản xuất thực phẩm và quần áo, đang đặt sức ép đáng kể lên các nước thu nhập thấp và trung bình phụ thuộc vào lao động giá rẻ. Điều này tương tự như “China Shock” cách đây vài năm khi Trung Quốc dùng lợi thế lao động giá rẻ để thu hút nhà máy từ các nền kinh tế phát triển, nhưng lần này, chính các nền kinh tế đang phát triển mới là nhóm chịu ảnh hưởng.
Với các công ty sản xuất đang hoạt động tại Trung Quốc, tình thế chuyển biến trở nên khó khăn hơn khi họ dần không thể rời khỏi quốc gia này.
Apple và câu chuyện ‘Apple Squeeze’ trong chuỗi cung ứng Trung Quốc
Đăng ký bản tin QMVN
Nhận tin tổng hợp mỗi sáng - chỉ những bài đáng đọc, không spam.
Điển hình cho hiện tượng trên chính là Apple. Kể từ khi quyết định giao sản xuất AirPods cho nhà máy Luxshare ở Trung Quốc năm 2017, Apple đã ngày càng mở rộng hoạt động sản xuất tại đây, bao gồm cả iPhone.
Ban đầu, các nhà sản xuất Trung Quốc chấp nhận làm việc với Apple dù lợi nhuận thấp, bù lại bằng quy mô sản xuất lớn. Apple tận dụng vị thế của mình để thúc ép các công ty cung ứng, kiểm soát chặt cả các nhà cung cấp linh kiện địa phương - hoạt động được gọi là “Apple Squeeze”. Trung Quốc thì vẫn cho phép điều này diễn ra và hỗ trợ đảm bảo đủ lao động cho các nhà thầu của Apple.
Thậm chí, Apple hiện đã thay đổi quan điểm về chất lượng chip bán dẫn Trung Quốc, bắt đầu thử nghiệm chip DRAM của hãng ChangXin Memory Technologies (CXMT) và vận động ở Washington để CXMT không bị đưa vào danh sách trừng phạt của Bộ Thương mại Mỹ.
Việc Apple ngày càng phụ thuộc vào Trung Quốc cho thấy hành trình thoát khỏi thị trường này sẽ rất khó khăn. Hiện tượng ‘Apple Squeeze’ trở thành ví dụ nghịch lý khi một công ty từng tận dụng triệt để lợi nhuận lại bị ràng buộc chặt chẽ với chuỗi cung ứng và sản xuất nội địa tại Trung Quốc, tạo nên những thách thức mà trước đây khó có thể lường trước.
Những điều rút ra từ bài viết
- Trung Quốc duy trì vị thế thống lĩnh ngành sản xuất toàn cầu nhờ kiểm soát chuỗi cung ứng và chi phí thấp.
- Việc ứng dụng robot công nghiệp giúp Trung Quốc giảm tác động của chi phí lao động tăng cao.
- Các nền kinh tế thu nhập thấp và trung bình đang chịu áp lực cạnh tranh từ chuỗi cung ứng Trung Quốc.
- Apple đã sâu sát trong chuỗi cung ứng Trung Quốc, mở rộng sản xuất và chấp nhận phụ thuộc chip bán dẫn trong nước.
- Thoát khỏi nhu cầu và chuỗi sản xuất Trung Quốc đối với các công ty lớn như Apple sẽ là thách thức kéo dài.
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.
