Chiến dịch tấn công kho hàng của Ukraine kéo xung đột gần hơn với người dân Nga

Tatyana Mikhailova đứng trước đống tro tàn của một kho hàng lớn ngoại ô Moscow, nơi toàn bộ số hàng gồm 4.000 áo lông mà bà đã đặt mua từ nhiều tháng trước cho mùa đông bị thiêu rụi. Cảm xúc của bà được ghi lại trong video đăng tải trên Instagram với lời than thở: “Đây không chỉ là một kho hàng cháy mà còn là thời gian đầu tư, sự căng thẳng vô cùng, tiền bạc và cả chút hy vọng cuối cùng. Tôi chỉ cảm thấy trống rỗng.” Nhiều doanh nhân nhỏ ở Nga như bà Mikhailova đang phải chịu tổn thất nặng nề khi các kho hàng của Wildberries liên tục bị tấn công bởi drone Ukraine.

Wildberries là tập đoàn thương mại điện tử lớn nhất Nga, được ví như câu trả lời của Nga với Amazon, với mạng lưới kho bãi trải dài hơn 200 địa điểm từ miền nam nước Nga đến vùng ngoại ô St Petersburg. Trong vòng bốn trong bảy ngày gần đây, ít nhất chín kho hàng của Wildberries đã bị các cuộc tấn công drone làm cháy rụi, gây thiệt hại nhân mạng và phá hủy hàng hóa trị giá hàng tỷ đô la Mỹ.

Đây được xem là giai đoạn mới trong chiến dịch tấn công tầm xa của Ukraine. Trước đó, Ukraine tập trung vào các cơ sở lọc dầu và hạ tầng nhiên liệu, góp phần gây ra tình trạng khan hiếm tại Nga. Hiện nay, Kyiv đổi hướng sang các mạng lưới logistics, nhằm bóp nghẹt cảm giác bình thường mà nhiều cư dân đô thị Nga vẫn duy trì trong thời chiến.

Vụ tấn công hôm thứ Sáu vừa qua vào một kho hàng tại Shushary, vùng ngoại ô St Petersburg, đã gây ra đám cháy lớn với khói dày đặc bay qua thành phố thứ hai của Nga. Trong tổng số các kho hàng bị tấn công, diện tích thiệt hại lên tới khoảng 552.000 m2, chiếm khoảng một phần mười tổng sức chứa kho của Wildberries theo tính toán của báo Kommersant.

Theo công ty nghiên cứu Data Insight tại Moscow, thiệt hại về hàng tồn kho của Wildberries ước tính lên tới 170 tỷ rúp (khoảng 2,2 tỷ USD). Phần lớn tổn thất thuộc về các thương nhân độc lập lưu trữ hàng hóa tại kho chứ không phải do Wildberries trực tiếp sở hữu.

Nhiều người bán hàng trên nền tảng Wildberries bày tỏ sự bức xúc khi toàn bộ hàng hóa bị thiêu rụi. Maria, một người làm thiệp thủ công, mất khoảng 8.000 USD hàng hóa khi kho hàng Wildberries ở Elektrostal, cách Moscow 58 km về phía đông, bị drone Ukraine tấn công. Ngày sau đó, kho hàng tại Krasnodar bị tác động cũng khiến cô mất hết số hàng còn lại. Maria cho biết trong cuộc phỏng vấn với The Guardian rằng việc kinh doanh trở nên bất khả thi khi toàn bộ tài sản bị thiêu rụi. Cô là mẹ đơn thân và giờ đây mất hết tài sản, khiến cuộc sống như bị đảo lộn hoàn toàn.

Wildberries được thành lập bởi nữ tỷ phú tự thân Tatyana Kim và là câu chuyện thành công lớn của Nga. Nền tảng này đặc biệt phổ biến với người dân thu nhập thấp sống tại các khu vực ngoài Moscow và St Petersburg, đối tượng cử tri quan trọng của Tổng thống Vladimir Putin. Hệ thống thu gom hàng của Wildberries lan rộng tới các thị trấn nhỏ và làng quê, trở thành phần không thể thiếu trong đời sống thường ngày.

Hệ thống kho vận hơn 200 địa điểm trên khắp Nga của Wildberries trở thành điểm yếu khó bảo vệ trước các đợt tấn công bằng drone giá rẻ của Ukraine. Giám đốc công ty trong tuần qua cho biết một số người bán hàng đã được bồi thường nhưng con số chi trả chỉ là phần rất nhỏ so với giá trị hàng hóa bị mất.

Anton Bryanski, nhà nhập khẩu quần áo từ Trung Quốc, cho biết mất hàng hóa trị giá 4,6 triệu rúp (59.000 USD) nhưng chỉ được đền bù 19.000 rúp (240 USD), tương đương chưa đến 1% giá trị thiệt hại. Thêm vào đó, Wildberries đã thay đổi điều khoản hợp đồng chỉ 11 ngày trước khi các cuộc tấn công bắt đầu, theo đó, công ty từ chối chịu trách nhiệm với hàng hóa bị hư hại do các sự kiện bất khả kháng, bao gồm cả tấn công drone.

Đối với nhiều doanh nhân nhỏ, các vụ tấn công này là đòn giáng thêm trong tình trạng kinh tế ngày càng khó khăn do chiến tranh, với lạm phát tăng cao, thuế phí tăng và chi phí vận hành đắt đỏ hơn trong bối cảnh chính phủ Nga tăng cường tài chính cho chiến dịch quân sự.

Phía Ukraine bảo vệ các cuộc tấn công này là hợp pháp theo luật chiến tranh. Trong bài phát biểu tối thứ Bảy, Tổng thống Volodymyr Zelensky không nêu rõ Wildberries nhưng xác nhận lực lượng Ukraine đã tấn công “các cơ sở logistics trọng yếu” liên quan tới vận chuyển linh kiện bị cấm cho sản xuất drone và thiết bị dẫn đường.

Mặc dù Wildberries không sản xuất hay bán vũ khí, các sản phẩm trên nền tảng này được binh sĩ và tình nguyện viên sử dụng để mua sắm thiết bị phục vụ chiến đấu. Đài The Guardian ghi nhận hàng nghìn mặt hàng phục vụ quân sự như áo giáp, bộ dụng cụ sơ cứu, thực phẩm vận động và linh kiện drone được rao bán trên Wildberries. Tuy nhiên, phần lớn sản phẩm vẫn là hàng tiêu dùng phổ biến như quần áo và đồ gia dụng.

Chiến dịch này không chỉ nhằm mục đích gián đoạn logistics quân sự mà còn nhằm phá vỡ hình ảnh cuộc sống bình thường tại Nga, tạo sức ép lên hậu phương. Chuyên gia kinh tế Sergei Guriev, trưởng khoa Trường Kinh doanh London, nhận định đây là cuộc tấn công ảnh hưởng sâu rộng đến người dân do sự phụ thuộc ngày càng lớn vào thương mại điện tử.

Ông Guriev nhấn mạnh Kremlin đã cố gắng duy trì ảo tưởng cuộc sống bình thường bất chấp chiến tranh trong nhiều năm nhưng khi khói lửa bốc lên ở các thành phố thì khó có thể giữ vững hình ảnh đó. Những vụ tấn công khóa vừa nhằm làm suy yếu lực lượng quân sự lẫn hình ảnh sự bình thường.

Chưa có phản ứng chính thức từ Tổng thống Vladimir Putin về các cuộc tấn công kho hàng Wildberries. Tuy nhiên, trong các tuần gần đây, ông vẫn thể hiện quan điểm không từ bỏ mục tiêu chiến tranh tối đa, khẳng định sự khó khăn hiện tại của Nga chỉ là tạm thời. Trong cuộc họp với các quan chức cấp cao hôm thứ Tư, ông Putin khẳng định nền kinh tế Nga vẫn ổn định bất chấp những ảnh hưởng từ bên ngoài, đặc biệt là đối với ngành nhiên liệu và năng lượng.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.