Khám phá hệ thống hầm trú ẩn dưới lòng Helsinki đủ cho một triệu người khi có nguy cơ hạt nhân từ Nga

Ẩn sâu dưới các quán cà phê và phòng xông hơi nổi tiếng của thủ đô Helsinki là một mạng lưới hầm trú ẩn quy mô lớn có thể bảo vệ gần một triệu người trong trường hợp xảy ra thảm họa. Thành phố này chỉ có khoảng 675.000 dân, nhưng hệ thống hầm trú ẩn gồm hơn 5.500 đơn vị được xây khắc sâu vào đá nền, tạo thành một thành phố ngầm sẵn sàng sử dụng khi cần đến.

Phong trào xây dựng bunker bắt đầu từ năm 1939 khi Liên Xô xâm lược Phần Lan trong Chiến tranh mùa đông, tạo ra nhu cầu cấp thiết về nơi trú ẩn an toàn. Từ năm 1954, chính phủ Phần Lan đã quy định bắt buộc phải xây hầm trú ẩn dưới các công trình có diện tích trên 1.200 m2 nhằm đảm bảo an toàn dân sinh.

Trong số các hầm trú ẩn lớn ở Helsinki, Merihaka là một ví dụ điển hình với thể tích khoảng 71.000 m3, tương đương một tòa nhà văn phòng bảy tầng. Được hoàn thành năm 2003, Merihaka trang bị các sân thể thao, phòng gym và khu vui chơi trẻ em nằm sâu 25 mét dưới mặt đất, nơi người dân thường xuyên tập luyện để làm quen với không gian này.

Hầm có hai lớp cửa thép màu xanh lớn, lớp ngoài ngăn chặn sóng xung kích và lớp trong bảo vệ khỏi các loại vũ khí hóa học, sinh học và hạt nhân. Khi cần thiết, bên trong có thể chuyển đổi với giường tầng, bể chứa nước và nhà vệ sinh di động trong vòng 72 giờ để đón tiếp khoảng 6.000 người.

Tuy nhiên, theo Jukka-Pekka Schroderus từ Sở Cứu hộ Thành phố, việc đóng các cửa lớn mất nhiều thời gian khiến chính quyền phải cân nhắc đóng cửa sớm và số lượng người được vào trú ẩn. Ông cho biết: "Nếu tình hình khẩn cấp, chúng tôi có thể phải đóng cửa và để một số người bên ngoài."

Hệ thống tại Helsinki bao gồm 48 hầm lớn cùng hơn 5.500 hầm nhỏ lẻ trên toàn thành phố. Trên toàn quốc, hơn 50.500 bunker đã được xây dựng như một di sản từ thời Liên Xô cố gắng xâm lược trong Thế chiến II. Ngoài các tiện ích cơ bản, nhiều hầm còn có bể bơi đạt chuẩn Olympic với đường trượt nước, sân trượt ván, nhà thờ và nhiều khu thể thao khác phục vụ cả sinh hoạt văn hóa và giải trí.

Schroderus giải thích rằng lượng người trú ẩn được thiết kế để chỉ một phần ba số người ngủ một lúc, phần còn lại dùng thời gian để hoạt động hoặc làm nhiệm vụ vệ sinh như tàu ngầm.

Mỗi người trú ẩn được cấp 50 lít nước nhưng không có thực phẩm dự trữ bên trong. Người dân Phần Lan được yêu cầu chuẩn bị “balo sinh tồn” mang theo thực phẩm, thuốc men và thiết bị sạc dự phòng đủ dùng trong 72 giờ.

Công nghệ và kinh nghiệm xây dựng bunker của Phần Lan đang thu hút sự chú ý toàn cầu. Các chính trị gia, nhà quản lý và doanh nghiệp ở nhiều quốc gia, bao gồm tập đoàn dầu khí Saudi Aramco, đã quan tâm và thực hiện các chuyến thăm để học hỏi.

Resilience Center Finland cho biết xuất khẩu các sản phẩm liên quan tới an ninh và phòng thủ dân sự của quốc gia này đạt hàng chục tỷ euro mỗi năm, trong đó bán bunker chiếm hàng chục triệu euro với tiềm năng tăng trưởng lớn. Ilkka Kivisaari, CEO của Verona Shelters Group, nói rằng nhu cầu đang tăng mạnh tại Ba Lan, Đức và khu vực Trung Đông, dự báo trong 2 năm tới sản lượng sẽ vượt quá khả năng cung ứng.

Juha Simola, CEO của Temet Group, công ty chuyên về thiết bị bunker với kinh nghiệm 70 năm, cho biết đang xây dựng nhà máy tại UAE để đáp ứng nhu cầu xây dựng hàng trăm bunker, trong đó nhiều khách hàng đến từ các nước vùng Vịnh sau chiến tranh Iran.

Những năm gần đây, các nhà lãnh đạo như Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đều đã đến thăm Merihaka để học hỏi. Tại Ukraine, các chính sách bắt buộc phải có bunker trong một số công trình mới được ban hành, mặc dù điều này gây khó khăn cho các nhà đầu tư do chi phí gia tăng.

Tại Ba Lan, chính phủ đã dành 5,8 tỷ zloty (tương đương 1,59 tỷ USD) trong hai năm qua để xây dựng lại các công trình phòng thủ tập thể, do hạ tầng cũ đã xuống cấp và gần 30 năm không được nâng cấp.

Yuliya Chufistova, thành viên ban quản trị câu lạc bộ Thị trưởng Ukraine, cho biết chính sách bắt buộc bunker làm các nhà đầu tư tư nhân phải cân nhắc kỹ vì chi phí tăng cao. Do vậy việc cân bằng giữa an toàn và chi phí là điều cần thiết.

Hệ thống bunker dưới Helsinki không chỉ là biểu tượng cho sự chuẩn bị kỹ lưỡng của Phần Lan trước các nguy cơ hiện đại mà còn đang góp phần tạo ra những chuẩn mực mới về phòng thủ dân sự trên phạm vi rộng hơn trong khu vực và thế giới.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.