Lý do các cuộc kiểm tra chống doping xe đạp diễn ra vào ban đêm tại Tour de France

Tại cuộc đua xe đạp lớn nhất hành tinh, Tour de France 2026, việc thực hiện các cuộc kiểm tra chống doping vào ban đêm đã làm dấy lên nhiều tranh luận. Hai tay đua hàng đầu, Tadej Pogacar của Slovenia và đối thủ cạnh tranh chính của anh, Jonas Vingegaard của Đan Mạch, đều được kiểm tra doping giữa đêm vào ngày thứ Bảy. Đáng chú ý, Vingegaard sau đó đã rút khỏi cuộc đua do tai nạn và có ý kiến cho rằng việc bị đánh thức giữa đêm có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ và phong độ của anh.

Trong suốt Tour de France 2026, có ít nhất năm đội đã có tay đua bị kiểm tra doping trong khung giờ từ 23 giờ đến 6 giờ sáng, vượt ra ngoài khung giờ truyền thống và khá hiếm gặp. BBC Sport cho biết, các cuộc kiểm tra này chỉ được tiến hành trong những trường hợp đặc biệt, khi thời gian là yếu tố then chốt và việc xét nghiệm kịp thời là cần thiết để đảm bảo tính hiệu quả.

Liên đoàn xe đạp quốc tế (UCI) khẳng định việc kiểm tra doping là ưu tiên hàng đầu của họ. UCI nhấn mạnh rằng mặc dù những cuộc kiểm tra ban đêm có thể gây gián đoạn đến giấc ngủ và sự phục hồi của tay đua, nhưng đây là biện pháp ngoại lệ chỉ được áp dụng trong những trường hợp giới hạn và có lý do chính đáng. Phía UCI cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì sự liêm chính trong thi đấu và ngăn chặn doping nhằm bảo vệ sự công bằng trong thể thao.

Jonathan Vaughters, người đứng đầu đội EF-Education Easypost và từng là đồng đội với Lance Armstrong, đã lên tiếng ủng hộ các cuộc kiểm tra ban đêm. Ông cho rằng đây là cách hiệu quả để ngăn chặn cách sử dụng các hormone peptide như EPO, HGH và testosterone với liều lượng rất nhỏ nhưng tinh vi, vốn khó phát hiện bằng các phương pháp kiểm tra thông thường.

Ngược lại, Hiệp hội tay đua chuyên nghiệp (CPA) bày tỏ sự lo ngại về việc bị đánh thức giữa đêm phục vụ kiểm tra doping có thể gây nguy hiểm và không cần thiết. Chủ tịch CPA, cựu tay đua Adam Hansen, chỉ ra rằng các tay đua hiện đang tự trả tiền để tài trợ cho thêm các cuộc kiểm tra doping và lưu trữ mẫu thử, điều này gây áp lực tài chính không nhỏ cho họ do di sản tiêu cực của quá khứ lĩnh vực xe đạp.

Hansen cho rằng việc tập trung vào số lượng kiểm tra không phải là giải pháp, mà ngân sách nên được tập trung nâng cấp công nghệ xét nghiệm tại phòng thí nghiệm để phát hiện các dấu vết nhỏ nhất của chất cấm, qua đó giảm bớt sự quấy rối liên tục đối với các tay đua sạch và nâng cao độ chính xác.

Đơn vị phụ trách thực hiện các kiểm tra doping cho UCI là Cơ quan Kiểm tra Quốc tế (ITA). Họ cho biết việc tiến hành kiểm tra trong khung giờ từ 23 giờ đến 6 giờ sáng tại Pháp là rất hiếm và phải được sự cho phép đặc biệt từ cơ quan công tố Paris. Đến nay, lý do cụ thể cho các cuộc kiểm tra ban đêm không được tiết lộ, cũng như chi tiết về địa điểm và phương thức tiến hành.

Trong ngày nghỉ thứ hai của giải, tất cả 166 tay đua còn lại đều được kiểm tra, tuy nhiên các cuộc kiểm tra này diễn ra từ 20 giờ đến 23 giờ.

Thông thường, ITA sẽ tiến hành khoảng 600 cuộc kiểm tra trong suốt ba tuần của giải Grand Tour, chủ yếu diễn ra sau mỗi chặng và yêu cầu tay đua cung cấp mẫu nước tiểu dưới sự quan sát nghiêm ngặt.

Kiểm tra vào ban đêm được cho là giúp phát hiện các trường hợp micro-dosing, tức việc sử dụng lượng rất nhỏ các chất doping nhằm mục đích cải thiện thành tích mà chỉ lưu lại trong cơ thể trong thời gian ngắn, tạo ra khoảng thời gian cửa sổ vài giờ không bị phát hiện. Nếu vận động viên biết về khoảng thời gian này, họ có thể lợi dụng để dùng doping mà không bị phát hiện bằng các kiểm tra thông thường.

Jonathan Vaughters giải thích nếu dùng các hormone peptide với liều rất thấp, thời gian đào thải có thể chỉ là 4 giờ. Ví dụ, dùng vào lúc 23 giờ thì đến 3 giờ sáng sẽ được thanh lọc khỏi cơ thể, điều này khiến việc kiểm tra ở khung giờ này có giá trị ngăn chặn đáng kể.

Ông thừa nhận công nghệ kiểm tra đang phát triển nhanh chóng, nhưng doping vẫn là nguy cơ khi các đội và tay đua tìm cách vượt qua giới hạn. Việc bị đánh thức ban đêm tuy khó chịu nhưng là biện pháp răn đe hiệu quả, chỉ áp dụng một vài lần mỗi năm để bảo vệ uy tín cho môn thể thao.

Ngày nay, các hình thức doping kiểu cũ như tăng giá trị máu qua EPO hay truyền máu đã giảm mạnh ở đỉnh cao môn thể thao này, nhờ sự phát triển của hồ sơ sinh học vận động viên (ABP) do WADA quản lý – công cụ kịp thời phát hiện bất thường trong cơ thể.

Mặc dù vẫn còn những trường hợp tay đua hạng thấp bị phát hiện sử dụng doping như EPO hay hormone tăng trưởng người, các tên tuổi lớn lại không xuất hiện nhiều trong các bê bối gần đây. Tuy nhiên, vấn đề doping vẫn chưa hoàn toàn được giải quyết, đặc biệt khi tốc độ trung bình của các cuộc đua lớn vẫn tăng dần.

Cơ quan ITA đang thử nghiệm sử dụng dữ liệu năng lượng của các tay đua như một phần trong chiến lược chống doping, hợp tác với năm đội trong dự án nhằm bổ trợ cho các phương pháp truyền thống. Tuy nhiên, trong giới chuyên môn còn nhiều hoài nghi về hiệu quả thực sự của cách tiếp cận mới này.

Hiện tại, việc duy trì hình ảnh sạch và ngăn chặn doping vẫn là ưu tiên hàng đầu để làm mới hình ảnh môn xe đạp vốn bị tổn hại bởi các bê bối trong quá khứ.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.