Eva Umlauf kể ký ức đau thương và cảnh báo về mối đe dọa chống dân chủ từ AfD

Tại hội trường Rathaus thành phố Gießen, bà Eva Umlauf, 83 tuổi, bước từng bước thận trọng lên sân khấu và ngồi xuống bên cạnh bục phát biểu, sẵn sàng chia sẻ những trang nhật ký cuộc đời mình qua cuốn sách mới xuất bản «Genau so fängt es an» (Cũng chính từ đây bắt đầu). Sinh ra trong trại lao động dành cho người Do Thái ở Slovakia năm 1942, bà cùng bố mẹ bị chuyển đến trại tập trung và diệt chủng Auschwitz từ cuối năm 1944.

Trên cánh tay trái của bà còn lưu giữ mã số tù cải tạo A-26959 được xăm khi bà mới hơn hai tuổi, trong giai đoạn khốc liệt của Holocaust. Bà từng nghĩ rằng ai cũng mang cùng con số đó, biểu tượng của sự tước đoạt nhân phẩm phi lý mà người Do Thái phải chịu đựng. Bởi vậy, bà gọi đó là "dấu ấn của sự phi nhân hóa" và đó cũng là phần không thể tách rời của bà.

Giữa bối cảnh gia tăng các hành vi và tư tưởng bài Do Thái, nhất là sau vụ tấn công của Hamas nhằm vào Israel, Eva Umlauf cảm thấy lo ngại sâu sắc về sự lan rộng của chủ nghĩa bài Do Thái ở châu Âu, đặc biệt đến từ sự thờ ơ và chính trị cực đoan nội địa. Bà lên tiếng phản đối việc liên minh chính trị giữa đảng Dân chủ Cơ đốc (CDU) với đảng AfD và FDP thông qua một nghị quyết hạn chế nhập cư tại Bundestag vào ngày 29/1/2025, ngày tưởng niệm nạn nhân Đức quốc xã.

Bà gọi đó là sự bình thường hóa các thế lực thù địch với nền dân chủ và bày tỏ sự thất vọng khi gửi thư đến lãnh đạo CDU Friedrich Merz nhưng không nhận được phản hồi. Tuy nhiên, bà vẫn giữ tinh thần lạc quan và khuyến khích giới trẻ phải tỉnh táo trong việc bầu cử để không lặp lại lịch sử đen tối.

Eva Umlauf nhấn mạnh mặc dù chủ nghĩa phát xít đã bị đánh bại, nhưng nạn bài Do Thái và tư tưởng cực đoan không hề biến mất mà vẫn tồn tại dưới nhiều hình thức, trở thành di sản nặng nề qua các thế hệ. Bà gọi đó là những “vết thương thế hệ” không chỉ của nạn nhân mà cả phía thủ phạm, ảnh hưởng cả xã hội rộng lớn.

Bà từng hy vọng không bao giờ phải chứng kiến sự thăng tiến của các đảng cực hữu như AfD, nhưng thực tế số lượng cử tri ủng hộ đảng này ngày càng tăng khiến bà buộc phải tiếp tục lên tiếng cảnh giác. "Không hành động cũng không phải là lựa chọn", bà tâm sự, kêu gọi mọi người, đặc biệt thế hệ trẻ hãy chủ động bảo vệ các giá trị dân chủ và nhân quyền.

Buổi đọc sách và đối thoại do các tổ chức, trong đó có Trung tâm Nghiên cứu Văn học Holocaust thuộc Đại học Justus Liebig đồng tổ chức, thu hút sự quan tâm lớn, là lời nhắc nhở sâu sắc về quá khứ và thách thức hiện tại cho xã hội Đức.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.