EU nghiên cứu biện pháp mới sau mùa cháy rừng nghiêm trọng tại Nam Âu

Mùa hè 2026 chứng kiến các đám cháy rừng nghiêm trọng ở khu vực Nam Âu, đặc biệt tại Pháp và Tây Ban Nha, với mức độ được Ủy ban châu Âu (EC) gọi là "đặc biệt nghiêm trọng". Hơn 300.000 người trong hai quốc gia này đã phải sơ tán do ảnh hưởng từ các đám cháy, khiến các cơ quan chức năng phải khẩn trương triển khai nhiều biện pháp ứng phó.

Trong bối cảnh nhiệt độ được dự báo sẽ tăng trở lại vào giữa tuần, các nước đang chạy đua với thời gian để kiểm soát lửa, hạn chế thiệt hại và bảo vệ người dân.

Ủy ban châu Âu không có nhiều quyền hạn trong việc chữa cháy vì đây vẫn là trách nhiệm chính của các quốc gia thành viên. Tuy nhiên, EC có thể hỗ trợ khi các quốc gia yêu cầu giúp đỡ qua Cơ chế bảo vệ dân sự Liên minh châu Âu (Union Civil Protection Mechanism) và công cụ dự trữ chiến lược rescEU.

Hiện tại, rescEU đang chịu áp lực khi nhiều quốc gia đồng thời đề nghị cung cấp máy bay chữa cháy. Mùa hè năm nay, EU có 22 máy bay chữa cháy cùng 5 trực thăng được cung cấp bởi các thành viên, chủ yếu là máy bay thuê. EC đang xây dựng đội bay chữa cháy thường trực gồm 12 máy bay Canadair và 5 trực thăng nhưng sẽ phải tới năm 2030 mới hoàn tất do hạn chế sản xuất từ các nhà sản xuất.

Hadja Lahbib, Ủy viên Quản lý Khủng hoảng châu Âu, cho biết ưu tiên trước mắt là hỗ trợ cứu người và kiểm soát cháy. Khi giai đoạn khẩn cấp kết thúc, EC sẽ tổ chức đánh giá toàn diện về cách thức ứng phó để rút kinh nghiệm, từ đó cân nhắc các biện pháp bổ sung nếu cần thiết. Đây là quá trình phát triển chính sách liên tục dựa trên kinh nghiệm thực tế.

Hiện tại, kế hoạch cụ thể nhất để ứng phó với cháy rừng là các hướng dẫn không bắt buộc cho chính phủ các nước về quản lý rủi ro cháy rừng tích hợp, tập trung vào phòng ngừa, quản lý đất đai và phối hợp hành động, cùng với việc tăng cường dần nguồn lực của rescEU.

Gói ngân sách đa niên (MFF) mới của EU chưa được thông qua, có thể sẽ có điều chỉnh để tăng cường cơ chế bảo vệ dân sự. Síp, quốc gia đã đảm nhiệm Chủ tịch Hội đồng châu Âu sáu tháng đầu năm, dành gần 9,73 tỷ euro cho cơ chế này trong đề xuất ngân sách, trong khi Nghị viện châu Âu đề nghị nâng lên 12 tỷ euro nhằm tăng cường thiết bị chữa cháy và nhân lực, bao gồm cả việc thúc đẩy sự tham gia của người dân thông qua chỉ thị EU.

Mặc dù EU đang đầu tư khoảng 600 triệu euro cho đội bay thường trực, một quan chức EU nhấn mạnh chỉ máy bay chữa cháy thôi là chưa đủ giải quyết triệt để vấn đề vì không thể có đủ số lượng máy bay đối phó với các đám cháy ngày càng lớn và phức tạp.

Các đám cháy lớn cũng ảnh hưởng tới chính trị ở Tây Ban Nha, nơi đảng Nhân dân Trung hữu đối mặt sức ép do bị cáo buộc chuẩn bị không đầy đủ cho thảm họa này trước cuộc bầu cử năm sau.

Bên cạnh đó, các diễn biến đáng chú ý tại châu Âu trong ngày còn bao gồm vụ Ba Lan yêu cầu Mỹ dẫn độ cựu Bộ trưởng Tư pháp Zbigniew Ziobro , và chuyến thăm Washington của Tổng thống Ukraina Volodymyr Zelenskyy nhằm thúc đẩy quan hệ giữa ông với một số nhóm cánh hữu Mỹ vốn từng có quan điểm hoài nghi về Ukraina.