Anh thiết lập lệnh cấm hỗ trợ Vệ binh Cách mạng Iran, nhà báo người Iran bày tỏ vui mừng

Tuần qua, quốc hội Anh đã phê duyệt việc chính thức cấm các hoạt động ủng hộ Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), nhóm lực lượng bán quân sự do chính quyền Tehran kiểm soát. Đây là một phần trong nỗ lực của chính phủ Anh nhằm ngăn chặn các mối đe dọa an ninh quốc gia do IRGC và các nhóm liên quan gây ra trên lãnh thổ quốc gia.

Quyết định được thúc đẩy nhanh chóng dưới thời chính quyền thủ tướng Keir Starmer và bao gồm việc xác định IRGC cùng hai nhóm khác là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia Anh. Việc hỗ trợ IRGC từ nay là hành vi phạm tội có thể đối mặt với án tù lên tới 14 năm, tương đương với mức xử phạt dành cho các tổ chức khủng bố được Anh công nhận.

Pouria Zeraati, nhà báo người Anh gốc Iran, đánh giá đây là “ngày vui nhất cuộc đời” kể từ khi ông bị đâm trọng thương hồi năm 2024. Ông từng là phóng viên cho kênh Iran International, vốn bị chính quyền Iran xem là chống đối và đã phải di chuyển hoạt động từ Anh sang Mỹ do lo ngại an ninh.

Ông Zeraati từng chịu nhiều đe dọa nghiêm trọng, bao gồm việc bị dán poster với dòng chữ “truy nã: sống hay chết” ở Iran. Vụ tấn công năm 2024 xảy ra khi ông đi từ nhà ra xe hơi tại Nam London, bị hai kẻ lạ mặt đâm ba nhát dao vào đùi rồi nhanh chóng chạy trốn khỏi hiện trường.

Dù chịu thương tích nặng, Zeraati đã trở lại làm việc chỉ sau một tuần. Ông nhấn mạnh rằng mục đích của những kẻ tấn công là muốn bịt miệng ông, song điều đó không thành công, và nay ông quyết tâm hơn trong công việc của mình. Hiện ông sống bên ngoài nước Anh và điều hành chương trình từ xa do còn quan ngại về an toàn.

Hai công dân Romania đã bị kết án 12 và 8 năm tù do liên quan vào vụ tấn công Zeraati. Các bằng chứng điều tra của cảnh sát Anh cho thấy ít nhất một nghi phạm đã theo dõi ông Zeraati suốt một năm trước. Các dữ liệu liên lạc và tài chính cũng chứng minh sự liên hệ với một bên thứ ba nghi là tổ chức đứng sau, có liên hệ chính quyền Iran.

Thẩm phán tuyên bố vụ tấn công là hành vi do nhà nước tài trợ, phản ánh tính chất nghiêm trọng và có yếu tố chính trị của sự việc. Bên cạnh đó, một nghi phạm khác hiện đang chịu truy tố tại Romania.

Theo MI5, trong một năm tới tháng 10/2025, có ít nhất 20 âm mưu liên quan Iran được phát hiện trên lãnh thổ Anh nhằm nhắm vào các cá nhân. Các âm mưu này cũng là yếu tố khiến chính phủ Anh quyết định đưa IRGC vào danh sách nhóm đe dọa an ninh.

IRGC được coi là thực thể trực thuộc lãnh đạo tối cao Iran, nằm trong hệ thống an ninh quốc gia và có lịch sử can thiệp chống đối người bất đồng chính kiến và mục tiêu khác ở nước ngoài, đặc biệt qua lực lượng Quds Force dàn xếp các hoạt động tác chiến ngoài lãnh thổ Iran.

Bên cạnh IRGC, Anh cũng đã cấm nhóm có tên Islamic Companions of the Right (IMCR), bị cáo buộc liên quan tới các vụ tấn công khu vực châu Âu nhằm vào cộng đồng Do Thái, trong đó có vụ phóng hỏa xe cứu thương ở London. Chính phủ Anh tin rằng nhóm này hoạt động dưới sự chỉ đạo từ Quds Force.

Trước Anh, Mỹ đã xếp IRGC là tổ chức khủng bố nước ngoài từ năm 2019, Canada theo sau vào năm 2024 và Liên minh châu Âu vào đầu năm 2026. Tuy nhiên, tại Anh, vấn đề này gây tranh luận do lo ngại ảnh hưởng tới quan hệ ngoại giao Anh-Iran, nhất là khả năng bị cắt đứt liên lạc ngoại giao nếu Đại sứ Anh tại Tehran bị trục xuất.

Neil Basu, cựu lãnh đạo Cảnh sát chống khủng bố Anh, đánh giá việc Anh công nhận IRGC là bước tiến quan trọng trong chính sách an ninh, giúp tăng cường khả năng xử lý các hình thức hoạt động thù địch có tổ chức của nhóm này, nhất là hình thức tuyển mộ tội phạm nhỏ lẻ làm tay sai.

Ông Basu cho rằng sự nghiêm khắc về hình phạt sẽ mang tính răn đe hiệu quả cho những đối tượng có ý định hưởng ứng IRGC, đồng thời cho thấy quyết tâm của Chính phủ Anh về ưu tiên an ninh quốc gia cũng như sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa cơ quan tình báo và lực lượng thực thi pháp luật.

Pouria Zeraati đánh giá mặc dù việc cấm này không chắc sẽ làm thay đổi hoạt động của IRGC, nó sẽ tạo áp lực lớn đối với các tay chân và nhóm proxy hoạt động thay mặt cho chính quyền Iran. Quyết định này sẽ khiến nhiều đối tượng phải cân nhắc kỹ trước khi hợp tác với chính quyền Tehran.

Về kế hoạch trở về Anh, Zeraati bày tỏ sự lạc quan có điều kiện. Ông cho rằng đây là bước đầu tiên hướng đến một môi trường an toàn hơn tại Anh đối với những người như ông bị đe dọa bởi các chính sách đàn áp xuyên biên giới của Iran. Khi cảm thấy đủ an toàn, Zeraati sẽ không do dự trở lại Anh sinh sống và làm việc.

"Đây là bước đầu tiên, tôi hy vọng sẽ dẫn đến một nước Anh an toàn hơn. Khi tôi nhận thấy môi trường ở đây đủ an toàn so với nguy cơ trấn áp xuyên quốc gia, tôi sẽ trở lại ngay," ông nói.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.