Những điểm chính
- Chuông báo động ở Huntington, Indiana, được kích hoạt do sóng radio từ Iowa cách 300 dặm truyền sai tín hiệu.
- Hiện tượng tropospheric ducting làm sóng radio, truyền hình và các thiết bị khác bị nhiễu trong các đợt áp cao nhiệt độ.
- Biến đổi khí hậu khiến heat dome xuất hiện thường xuyên hơn, làm tăng nguy cơ gián đoạn các hệ thống liên lạc.
- Năm 2021, đợt áp cao nhiệt độ ở vùng Tây Bắc Thái Bình Dương gây khoảng 1.200 ca tử vong.
- Dịch vụ cứu hỏa Hoa Kỳ ít bị ảnh hưởng nhờ hệ thống liên lạc đa dạng, nhưng sự chủ quan từ cảnh báo sai là lo ngại lớn.
Hiện tượng áp cao nóng làm phát sinh nhiễu sóng giao tiếp
Hiện tượng này cho phép các sóng radio, truyền hình và sóng vi sóng đi xa hàng trăm dặm, gây nên tình trạng gián đoạn hoặc phát sóng chồng lấn không mong muốn. Tại Ohio, người nghe radio ô tô đã ghi nhận tình trạng chuyển đột ngột sang các kênh sóng từ các vùng rất xa hoặc mất sóng trong lúc nghe các bản tin địa phương.
Nguyên nhân và tác động của nhiệt dư tầng đối lưu trong thời tiết cực đoan
Tropospheric ducting hình thành khi khí áp, nhiệt độ và độ ẩm ở tầng đối lưu tạo các kênh truyền dẫn sóng vô tuyến trong khí quyển. Theo ông Kyle Spillane, thành viên Câu lạc bộ Radio nghiệp dư Mid-MO, hiện tượng này giống như những "đường hầm trên trời" cho sóng radio đi qua mà không bị suy hao nhiều, gây ra sự xáo trộn về tần số tín hiệu. Không chỉ ảnh hưởng với sóng radio mà các kênh truyền hình phát sóng qua không trung cũng bị chồng lấn tín hiệu giữa các thị trường khác nhau.
Việc áp cao nhiệt độ và độ ẩm cao tạo điều kiện thuận lợi cho hiện tượng này kéo dài từ vài phút đến hàng giờ, thậm chí lâu hơn tùy vào điều kiện khí quyển tại vị trí đó. Tác động của nó có thể ảnh hưởng đến các thiết bị quan trọng như radar, máy tạo nhịp tim, bộ định tuyến internet, vệ tinh và điện thoại di động, nhất là các thiết bị sử dụng băng tần cao như 5G.
Thách thức giao tiếp trong bối cảnh biến đổi khí hậu và tác động với cộng đồng
Sự gia tăng các đợt áp cao nhiệt độ như heat dome tại Bắc Mỹ, châu Âu và nhiều vùng khác được các nhà khoa học cho rằng có liên quan chặt chẽ đến biến đổi khí hậu. Một nghiên cứu năm 2023 cho thấy khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương có thể sẽ phải đối mặt với hiện tượng áp cao nóng ngày càng xuất hiện dày đặc hơn, làm tăng nguy cơ gián đoạn giao tiếp và khó khăn cho các lực lượng ứng phó khẩn cấp như lực lượng cứu hỏa và cứu hộ rừng.
Vào năm 2021, một đợt áp cao nhiệt độ lịch sử tại Washington, Oregon và British Columbia đã gây ra khoảng 1.200 ca tử vong. Nhờ sự đa dạng trong các thiết bị liên lạc, các dịch vụ cứu hộ thường ít bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi hiện tượng tropospheric ducting. Tuy nhiên, hiện tượng cảnh báo sai vẫn là mối lo, có thể gây ra sự chủ quan trong cộng đồng nếu xảy ra thường xuyên. Tại một số khu vực như bang Washington, chuỗi cảnh báo sai đã khiến cư dân phản ứng tiêu cực và buộc phải tắt hệ thống báo động.
Ông Fuller cho biết khi còi báo động ngoài trời vang lên, người dân được khuyến cáo cần tìm nơi an toàn và theo dõi thông tin chính thức, vì còi chỉ là tín hiệu cảnh báo chứ không cung cấp chi tiết tình huống. Việc kiểm soát còi báo động còn có thể thực hiện bằng hai cách thủ công để tránh gây hoang mang dư luận khi hệ thống báo động bị kích hoạt nhầm do hiện tượng sóng vô tuyến ngoại lai.
Đăng ký bản tin QMVN
Nhận tin tổng hợp mỗi sáng - chỉ những bài đáng đọc, không spam.
Những góc nhìn chuyên gia và giải pháp trong thời kỳ giao tiếp gặp gián đoạn
Đối với các tín đồ radio nghiệp dư như ông Spillane, hiện tượng tropospheric ducting cũng mang đến cơ hội giao tiếp với những người ở khoảng cách hàng trăm dặm chỉ bằng thiết bị radio giá rẻ. Tuy vậy ông cũng nhấn mạnh rằng giữa tất cả những biến đổi do khí hậu gây nên, ảnh hưởng đến tin liên lạc chỉ là một trong số nhiều khía cạnh cần quan tâm.
Phía dịch vụ Rừng Hoa Kỳ (US Forest Service) cho biết các đội cứu hỏa hoạt động trong rừng ít chịu tác động từ các đợt nhiệt cao đối với sóng radio nhờ hệ thống thiết bị và thiết kế mạng lưới liên lạc hiện đại. Tuy nhiên, những thách thức liên quan đến việc duy trì liên lạc tin cậy trong điều kiện khí hậu cực đoan vẫn đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và đa dạng phương thức truyền tin.
Câu hỏi thường gặp
Hiện tượng tropospheric ducting là gì?
Đó là hiện tượng không khí tạo thành các kênh truyền dẫn sóng vô tuyến giúp sóng đi xa hàng trăm dặm, gây ra nhiễu tín hiệu.
Tại sao có cảnh báo giả báo động ngoài trời ở Huntington, Indiana?
Chuông báo động được kích hoạt do các tín hiệu radio từ Iowa truyền tới và trùng với mã kích hoạt hệ thống tại Huntington.
Biến đổi khí hậu ảnh hưởng thế nào đến hiện tượng này?
Biến đổi khí hậu làm tăng tần suất và cường độ các đợt áp cao nhiệt độ như heat dome, thúc đẩy hiện tượng tropospheric ducting xảy ra nhiều hơn.
Liệu sóng điện thoại 5G có bị ảnh hưởng bởi hiện tượng này không?
Có, sóng 5G sử dụng tần số cao nên dễ bị ảnh hưởng bởi tropospheric ducting.
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.
