Triển lãm hội họa Argentina kết nối viễn tưởng tương lai và hình ảnh lịch sử trong nghệ thuật đương đại

Phòng tranh Ruth Benzacar tại Buenos Aires hiện đang diễn ra hai triển lãm hội họa độc đáo kết nối nghệ thuật hiện đại và lịch sử. Triển lãm "Futuro acontecer" tập trung vào tác phẩm của Raquel Forner (1902-1988), một trong những họa sĩ nền tảng của nghệ thuật Argentina. Trước khi khái niệm như trí tuệ nhân tạo, khủng hoảng sinh thái hay khoa học viễn tưởng nữ quyền trở thành chủ đề nóng, Forner đã tưởng tượng về các thực thể lai, phi hành gia và cảnh quan thiên hà trong các bức tranh của mình từ những năm 1971 đến 1987. Những tác phẩm này hiện thuộc bộ sưu tập của Quỹ Forner-Bigatti.

Tác phẩm của Forner phản ánh sự chuyển hướng từ các chủ đề xã hội, như chiến tranh dân sự Tây Ban Nha, sang những đề tài vũ trụ trong bối cảnh cuộc đua không gian toàn cầu. Sự kiện phóng vệ tinh Sputnik năm 1957 đánh dấu bước ngoặt lớn, cô bắt đầu hình thành một huyền thoại với các sinh vật đột biến và thế giới đầy màu sắc vũ trụ, tiếp cận một ngôn ngữ nghệ thuật mới để khám phá các khả năng tồn tại khác của con người. Tác phẩm "El regreso de los astronautas" (1969) của bà được Viện Mỹ NASA mua vào bộ sưu tập thường trực, hiện bày tại Bảo tàng Smithsonian National Air and Space Museum ở Washington DC.

Ngay những năm cuối đời, Forner từng chia sẻ rằng cô bị ấn tượng sâu sắc bởi khát vọng con người rời bỏ Trái Đất để tìm kiếm câu trả lời cho các câu hỏi tồn tại không lời đáp, thể hiện rõ qua chủ đề "Pregunta sin respuesta" (1986). Triển lãm không chỉ tôn vinh tầm nhìn tiên phong của Forner mà còn kết nối tác phẩm của bà với các tranh luận hiện đại về công nghệ, môi trường và giới hạn nhân loại trong tương lai.

Khác với tầm nhìn hướng về tương lai của Forner, nghệ sĩ đương đại Jazmín López lại tập trung vào quá khứ qua tác phẩm "El origen del mundo" (Nguồn gốc thế giới) của danh họa Gustave Courbet năm 1866. Triển lãm cùng tên do López thực hiện tại phòng tranh Ruth Benzacar gồm các tác phẩm xếp ghép tranh (collage) từ nhiều nguồn nghệ thuật kinh điển như Caravaggio, Rembrandt, Velazquez, Tiziano và Courbet, cùng các hình ảnh y học, lý thuyết phân tâm học và ảnh khiêu dâm. Màn hình video dài 10 phút ghi lại hình ảnh người mẫu tái hiện tư thế nữ chủ thể từ tranh Courbet, tạo nên trải nghiệm đặc biệt về thời gian, sự tồn tại và sự hiện diện của cơ thể sống.

Tác phẩm "El origen del mundo" có một lịch sử phức tạp khi từng bị che giấu trong nhiều thập kỷ dưới các lớp màn khác nhau, từ tấm màn che mờ đến bảng trượt tại bộ sưu tập riêng của nhà phân tâm học Jacques Lacan. Bức tranh từng biến mất sau Thế chiến II và chỉ được công khai trở lại khi gia nhập Bảo tàng Orsay vào năm 1995. Triển lãm của López khai thác các chế độ hiển thị hình ảnh, những lớp ẩn giấu lịch sử và quyền lực đằng sau việc định hình cái nhìn của công chúng đối với hình ảnh nữ giới trong nghệ thuật phương Tây.

Đường dẫn vào phòng trưng bày được bố trí khác thường, buộc khách tham quan phải qua các không gian làm việc trước khi bước vào phòng chính, gợi nhắc lại cách thức bức tranh từng bị giấu kín. Curator Sofía Dourron nhấn mạnh, qua tác phẩm và không gian này, López đặt ra câu hỏi về quyền lực và sự thao túng trong tiếp nhận hình ảnh, đồng thời khơi gợi suy ngẫm về việc các cơ thể nữ bị biến thành đối tượng bị nhìn và thao tác theo cách thức áp đặt từ lâu trong lịch sử nghệ thuật.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.