Hàm nhỏ ở Queensland hé lộ lịch sử thú có túi ăn thịt cách đây 23 triệu năm

Gần đây, các nhà khoa học đã công bố phát hiện hóa thạch nhỏ bé tại khu vực Di sản Thế giới Riversleigh ở tây bắc Queensland, Úc. Hóa thạch gồm sáu hàm dưới được xác định là của loài Miyumba chrisdickmani, một thú có túi ăn thịt nhỏ chỉ nặng khoảng 30 gram, tương đương với kích thước của chuột hiện đại. Phát hiện này được công bố trong tạp chí Australian Zoologist, trở thành thành viên cổ nhất được biết đến của họ dasyurid, nhóm động vật có túi ăn thịt bao gồm quỷ Tasmania, quoll, dunnart và antechinus.

Điều đặc biệt của phát hiện này là nó đã gia tăng lịch sử hóa thạch của nhóm dasyurid lên tới khoảng 23 triệu năm, tức là kéo dài hơn 5 triệu năm so với bằng chứng hóa thạch được xác nhận trước đây. Trước đó, phần lớn hóa thạch xác thực của họ dasyurid có niên đại dưới 5 triệu năm, tạo ra khoảng cách lớn với các ước tính dựa vào phân tử sinh học cho rằng nhóm này xuất hiện sớm hơn nhiều.

Miyumba chrisdickmani được nhận diện qua một đặc điểm răng hàm khá độc đáo: răng tiền hàm thứ ba nhỏ hơn răng tiền hàm thứ nhất và thứ hai, dấu hiệu đặc trưng của các loài dasyurid ngày nay nhưng không có ở các thú có túi nguyên thủy hơn.

Ý nghĩa của phát hiện không chỉ dừng ở đó, nghiên cứu còn cho thấy tổ tiên của nhóm dasyurid từng sinh sống trong môi trường rừng mưa nhiệt đới rậm rạp, chứ không phải các vùng khô hạn như đại đa số các loài hiện đại. Vào thời điểm cách đây 23 triệu năm, vùng Riversleigh được bao phủ bởi những khu rừng nhiệt đới đa dạng sinh học, nơi Miyumba có thể săn mồi các loài côn trùng và động vật nhỏ dưới tán rừng.

Nghiên cứu tiến hóa cũng chỉ ra loài này có họ hàng gần với các dasyurid hiện sống trong rừng mưa ở New Guinea, cho thấy tổ tiên ban đầu của nhóm này đã thích nghi với môi trường rừng ẩm ướt. Qua hàng triệu năm, khi khí hậu Úc dần trở nên khô cằn hơn, các loài trong họ này đã phân tán ra các vùng rừng mở, đồng cỏ và sa mạc trên khắp lục địa, trong khi một số dòng ngừng phát triển vẫn tồn tại ở rừng mưa New Guinea.

Phát hiện này cũng góp phần làm sáng tỏ sự biến đổi hệ sinh thái và lịch sử tiến hóa của động vật có túi ăn thịt tại Úc. Thời điểm của Miyumba chrisdickmani trùng khớp với sự suy giảm của nhóm keeunamorphians, một nhóm thú có túi ăn thịt cổ đại khác đã tuyệt chủng. Các nhà khoa học cho rằng khi nhóm cổ đại kia biến mất, các dasyurid đầu tiên đã khai thác các ngách sinh thái mới và phát triển đa dạng thành gần 80 loài hiện nay.

Mặc dù vẫn cần thêm nhiều phát hiện hóa thạch để hiểu rõ hơn về tiến trình chuyển giao này, sáu hàm dưới nhỏ bé tìm thấy tại Queensland đã cung cấp bằng chứng quan trọng nhất từ trước đến nay về nguồn gốc lâu đời của các động vật có túi ăn thịt hiện đại tại Úc. Những phát hiện này không chỉ kéo dài dòng lịch sử của họ dasyurid mà còn thay đổi cách nhìn nhận về sự phát triển ban đầu của các loài săn mồi trong hệ sinh thái rừng nhiệt đới cổ xưa.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.