New Zealand công bố tên phà mới mang tên Captain Cook gây tranh cãi trong bối cảnh cải cách lịch sử

New Zealand gần đây công bố tên của hai chiếc phà sẽ vận chuyển hành khách và hàng hóa qua Eo biển Cook, kết nối hai đảo Bắc và Nam. Một trong hai chiếc phà được đặt tên theo Captain Cook, sĩ quan Hải quân Hoàng gia Anh và nhà thám hiểm nổi tiếng từng dẫn đầu các chuyến đi thám hiểm đến Thái Bình Dương, trong đó có New Zealand. Quyết định này đã gặp phản ứng trái chiều, đặc biệt từ những nhóm cho rằng Captain Cook đại diện cho sự đô hộ và bạo lực đối với người Māori bản địa.

Captain Cook đến New Zealand vào tháng 10 năm 1769 cùng đoàn thám hiểm, và vào lần đặt chân đầu tiên, có ít nhất chín người bản địa bị giết hoặc bị thương. Dù ông không trực tiếp gây ra các vụ tử vong, hình ảnh ông vẫn bị liên kết với sự bắt đầu của thời kỳ thuộc địa đầy đau thương và tàn phá đối với người Māori.

Trước sự chỉ trích, Bộ trưởng Ngoại giao New Zealand Winston Peters đã lên tiếng bảo vệ quyết định đặt tên này tại quốc hội ở Wellington. Ông cho rằng một quốc gia trưởng thành không nên chạy trốn lịch sử hay xóa bỏ những ký ức chỉ để chiều theo những trào lưu chính trị hiện nay. Peters cũng nhấn mạnh rằng những ai xem Captain Cook như biểu tượng của sự đô hộ cần có cái nhìn đầy đủ hơn về lịch sử đất nước.

Sự kiện này xảy ra trong bối cảnh New Zealand đang tích cực đối diện và điều chỉnh lại quan hệ với lịch sử thuộc địa, bao gồm việc đổi tên nhiều tòa nhà từ thời kỳ thuộc địa sang các tên bản địa. Đặc biệt, việc đặt tên một chiếc phà theo Captain Cook cũng phá vỡ truyền thống lâu nay của New Zealand khi các tàu thường có tiền tố Māori “Ara”, nghĩa là “con đường”, bắt đầu từ năm 1962.

Chiếc phà còn lại sẽ được đặt tên Kupe, theo tên một thủy thủ Polynesia quan trọng trong truyền thuyết Māori, người được cho là người đầu tiên khám phá ra New Zealand. Việc lựa chọn tên này cho thấy sự cân bằng trong việc thể hiện cả lịch sử thuộc địa và văn hóa bản địa.

New Zealand có một lịch sử phức tạp với thuộc địa Anh, bắt đầu từ năm 1840 với Hiệp ước Waitangi. Cuộc xung đột giữa người Anh và người Māori trong quá trình đô hộ đã khiến khoảng 2.200 người bản địa thiệt mạng. Các phong trào người bản địa vẫn liên tục lên tiếng phản đối các biểu tượng gắn liền với thời kỳ thuộc địa, dẫn đến việc nhiều tượng đài của Captain Cook bị phá hoại trong nước.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.