Số lượng khiếu nại chương trình truyền hình tại Đức tăng gấp năm lần trong năm 2024

Năm 2024 chứng kiến một sự tăng mạnh về số lượng phản ánh liên quan đến các chương trình phát sóng của ba đài truyền hình công cộng lớn của Đức là ARD, ZDF cùng Đài Phát thanh Deutschlandradio. Theo thông tin từ tạp chí truyền thông "Mediasres" của Deutschlandfunk, số lượng khiếu nại đã tăng lên gần 5000 lượt, so với khoảng 1100 lượt vào năm trước đó, tương đương mức tăng gần 5 lần. Dữ liệu này được tổng hợp từ các cuộc khảo sát trực tiếp tại các đài truyền hình và hội đồng quản lý phát thanh truyền hình của Đức.

Các đài truyền hình công cộng của Đức phải tuân thủ các nguyên tắc chương trình được quy định chặt chẽ trong các hiệp định nhà nước, luật truyền thông cũng như hướng dẫn chương trình. Những quy định này bao gồm việc tôn trọng tiêu chuẩn báo chí và nhân phẩm con người. Bất cứ công dân nào nếu nhận thấy chương trình có vi phạm các quy định này đều có quyền gửi phản ánh đến các đài để được xem xét. Tuy nhiên, cách xử lý các phản ánh này tùy thuộc vào quy định nội bộ của từng đài và hội đồng quản lý truyền hình, có nơi giám đốc đài trực tiếp giải quyết, có nơi do hội đồng đảm nhận.

Tại ba đài MDR, RBB và WDR, số lượng khiếu nại đã tăng gấp 6 lần trong năm qua, giám đốc các đài này trực tiếp phản hồi về những thiếu sót được phản ánh. Các hội đồng quản lý các đài truyền hình được giao nhiệm vụ xem xét, đánh giá và trả lời các khiếu nại từ người đóng phí truyền hình, tuy nhiên theo báo cáo của "Mediasres", chỉ có 184 trong tổng số 5000 khiếu nại được chuyển đến các hội đồng này.

Báo chí Đức cũng gặp khó khăn trong việc tiếp cận chi tiết nội dung các khiếu nại vì các đài không cung cấp thông tin công khai. Đài ZDF là đơn vị duy nhất liệt kê chi tiết từng phản ánh. Một số nội dung khiếu nại được chú ý nhiều nhất gồm việc sử dụng hình ảnh do trí tuệ nhân tạo tạo ra trong chương trình "heute" của ZDF và nội dung chương trình "ZDF-Magazin" do Jan Böhmermann dẫn dắt.

Báo "Mediasres" nhận định rằng các quyết định xử lý khiếu nại thường thuận lợi cho các đài truyền hình, ngay cả trong trường hợp có vi phạm quy định. Chẳng hạn, ZDF bác bỏ một phản ánh liên quan đến chương trình "heute" mặc dù thừa nhận đài đã có sai sót, bởi vậy hội đồng truyền hình không công nhận vi phạm này vì đài đã tự nhận lỗi trước đó. Kết quả cho thấy chỉ có 1 trong số 5000 khiếu nại được đánh giá là có căn cứ, giảm so với 5 trường hợp năm trước.

Đài "Mediasres" lí giải sự gia tăng lượng phản ánh là do sự chú ý nhiều hơn tới các vi phạm cụ thể các quy định chương trình cũng như sự hỗ trợ từ trang mạng "Rundfunkalarm" giúp người dân dễ dàng soạn thảo khiếu nại, dù cũng có nguy cơ bị lợi dụng cho các nhận xét không mang tính xây dựng.

Các luật truyền thông hiện không quy định hình phạt đối với các vi phạm, và không có nghĩa vụ công khai đính chính như trong lĩnh vực báo chí truyền thông khi bị Hội đồng Báo chí phạt. Để đối phó với tình trạng này, một số đài đã thay đổi cách tiếp nhận và xử lý phản ánh, ví dụ như WDR cho phép hội đồng truyền hình đánh giá khiếu nại chi tiết hơn, từ đó có thể đưa ra cảnh cáo thay vì chỉ chấp nhận hoặc từ chối như trước. Đồng thời, thời hạn trả lời khiếu nại cũng được rút ngắn từ hai tháng xuống còn một tháng. ZDF cũng đã điều chỉnh các tiêu chí để từ chối những khiếu nại không đủ điều kiện dễ dàng hơn trong tương lai.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.