Khám phá ký ức và suy nghĩ qua ứng dụng ghi chú trên điện thoại

Khi được hỏi về ghi chú cũ nhất trên điện thoại, một số người ngay lập tức cảm nhận đó như một phần ký ức riêng tư. Ứng dụng ghi chú trở thành không gian chứa đựng tất cả từ những công việc cần làm đến những suy nghĩ vụn vặt, đôi khi hỗn độn nhưng rất đặc trưng cho người dùng. Những ghi chú có thể là lời nhắc ngày sinh nhật, một từ ngẫu nhiên như "possum", hay bản dự thảo thư từ, tạo thành một khung cảnh phức tạp thể hiện dòng chảy suy nghĩ và cảm xúc của chính họ.

Không đơn thuần là nơi để lấy lại mật khẩu hay kế hoạch nhanh chóng, các ghi chú còn là dấu ấn thời gian và con người trong quá khứ của từng cá nhân. Trước làn sóng tối ưu hóa và sắp xếp nội dung kỹ thuật số, việc giữ lại những ghi chú này trở thành một nét đặc trưng bền bỉ, phản ánh sự hỗn độn tự nhiên trong đời sống tinh thần.

Các phóng viên và nhà nghiên cứu tại Mỹ từng nhận xét ứng dụng ghi chú giống như "tờ giấy nháp" kỹ thuật số trên điện thoại, tiết lộ phần tiềm thức kỹ thuật số của người dùng. Một số người còn coi việc chia sẻ nội dung ghi chú như một cuộc thú nhận hoặc khoảnh khắc hé lộ sâu sắc về bản thân.

Theo Tiến sĩ Bart Wojdynski, chuyên gia báo chí tại Đại học Georgia và là giám đốc Phòng thí nghiệm Tập trung và Nhận thức Truyền thông Kỹ thuật số, nguyên nhân phổ biến khiến mọi người vẫn ưu tiên viết ghi chú là do sự tiện dụng và phong cách đơn giản của biểu tượng ứng dụng, gợi nhớ đến việc ghi chú trên giấy nhớ. Ông cũng cho rằng ứng dụng này ít khiến người dùng cảm thấy bị theo dõi quảng cáo hơn so với các nền tảng mạng xã hội.

Andy Carr, nghiên cứu sinh và giảng viên kiêm nhiệm tại New York, khi rà soát lại các ghi chú cũ, tìm thấy những ký ức gắn liền với giai đoạn chăm sóc cuối đời cho mẹ vào năm 2020. Những ghi chú ghi lại thông tin liên lạc với y tá chăm sóc hospice hay những câu tranh luận khó xử về quảng cáo trên TV đã trở thành lời nhắc về sự hiện diện, bận rộn và trân trọng từng khoảnh khắc trong lúc gia đình chăm sóc mẹ.

Sau khi mẹ qua đời, Carr từng cảm thấy mình đã không đủ năng lực, nhưng ghi chú giúp anh nhìn nhận lại mọi chi tiết mình đã tham gia và xử lý cẩn thận. Anh không bao giờ xóa ghi chú hay tin nhắn, hiếm khi xem lại, nhưng những mẩu như vậy khiến anh biết ơn khả năng lưu giữ ký ức này.

Tương tự, Nadia De Ala, huấn luyện viên lãnh đạo và đàm phán từng sống tại Bay Area và hiện sinh sống tại Mexico, vẫn giữ lại ghi chú đầu tiên từ năm 2016. Đó là một bài thơ cô viết khi căng thẳng trên đường đi làm. Với cô, ứng dụng là kho lưu trữ những phiên bản khác nhau của bản thân qua từng giai đoạn cuộc đời, đến cả sở thích mua sắm thực phẩm cũng được cô ghi lại chi tiết.

Julia Soares, trợ lý giáo sư tâm lý học tại Đại học Bang New Mexico, nhận định các thiết bị di động trở thành “đồng sự” giúp ghi nhớ những điều quan trọng. Nhiều người giữ lại những kỷ vật kỹ thuật số như thư thoại hay email dù không nghĩ chúng đặc biệt giá trị, bởi những mảnh vụn kỹ thuật số đó mang ý nghĩa tình cảm sâu sắc.

Những cuộc trò chuyện gần đây cũng cho thấy sự đa dạng cách dùng ứng dụng ghi chú: từ nhật ký mục tiêu, danh sách việc nhà, đến bộ sưu tập công thức nấu ăn có kèm video do chị em trong gia đình tạo ra. Các ghi chú là hành trình ánh xạ về con người và thời gian qua từng cá thể, phản ánh cả sự tiến bộ và những điều nhỏ bé từng ghi lại không theo trật tự rõ ràng.

Nhiều người khi xem lại ghi chú của mình đều cảm thấy vừa ngạc nhiên vừa trân trọng sự hỗn độn đó. Một cô gái đăng ký hơn 1.700 ghi chú với đủ loại ký ức, bản thảo và suy nghĩ chưa hoàn chỉnh, vẫn quyết không xóa vì đó chính là bằng chứng sống động về con người của cô qua nhiều năm.

Nhìn nhận lại các ghi chú giúp mỗi người hiểu rõ hơn về chính mình và có thêm công cụ để lưu giữ những điều quý giá theo cách riêng biệt, tạo nên ý nghĩa cá nhân không thể thay thế trong thế giới kỹ thuật số hiện đại.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.