Xu hướng El Niño 2026 có thể mạnh nhất trong lịch sử ghi nhận

Một phân tích mới của nhà khoa học khí hậu Zeke Hausfather thuộc Berkeley Earth cho thấy El Niño năm 2026 có khả năng trở thành sự kiện mạnh nhất kể từ khi các hồ sơ đáng tin cậy được ghi nhận. El Niño đặc trưng bởi hiện tượng nước biển ở vùng đông nhiệt đới Thái Bình Dương ấm hơn bình thường, ảnh hưởng sâu rộng đến thời tiết toàn cầu. Các mô hình khí hậu liên tục dự báo rằng El Niño năm nay chưa từng thấy ở mức cường độ này.

Sử dụng dữ liệu từ 14 mô hình khí hậu cùng 667 giả lập so sánh với các sự kiện El Niño dữ dội nhất từ năm 1877 đến nay, nhóm nghiên cứu đã tách biệt được cường độ El Niño thực tế với ảnh hưởng từ sự nóng lên toàn cầu do nhiên liệu hóa thạch, giúp đánh giá chính xác hơn sự khác biệt giữa các cơn El Niño siêu cấp.

Chỉ số đo cường độ El Niño được xác định dựa trên nhiệt độ nước biển tại khu vực Niño 3.4 ở trung tâm và phía đông đại dương Thái Bình Dương. Trung bình các mô hình dự đoán nhiệt độ tại vùng này có thể đạt đến mức cao hơn 3,6 độ C so với bình thường, vượt qua kỷ lục 2,8 độ C do El Niño 2015-2016 thiết lập khoảng 0,8 độ C – một mức độ chênh lệch chưa từng có trong những 150 năm qua.

Hausfather nhấn mạnh khoảng cách giữa El Niño mạnh nhất và thứ năm mạnh nhất trong lịch sử chỉ khoảng 0,5 độ C, trong khi lần này mô hình dự báo vượt xa giới hạn đó, cho thấy sự kiện năm 2026 sẽ cực kỳ khác biệt.

El Niño không chỉ ảnh hưởng cục bộ tại khu vực Thái Bình Dương mà còn làm biến đổi cấu trúc khí quyển, thay đổi mẫu thời tiết trên toàn thế giới. Sức nóng kỷ lục kết hợp với ảnh hưởng của biến đổi khí hậu do con người gây ra có thể đẩy nhiệt độ trung bình toàn cầu lên tới 1,7 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp vào năm 2027, vượt ngưỡng an toàn 1,5 độ C được xác định trước đó.

Theo một nghiên cứu từ Carbon Brief, xác suất năm 2026 sẽ lập kỷ lục về nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng từ 19% trong tháng 4 lên 35% vào tháng 7, đồng thời nhiều khu vực trên thế giới sẽ trải qua các hiện tượng khí tượng cực đoan liên quan đến El Niño.

Những tác động tiêu cực cũng đã bắt đầu xuất hiện như việc sản lượng đánh bắt cá tại đông Thái Bình Dương giảm sút, dẫn đến chính phủ Peru phải ban hành lệnh cấm đánh bắt cá cơm vào mùa xuân này nhằm bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Phân tích của Hausfather còn cho thấy El Niño năm nay đang tiến triển nhanh hơn so với sự kiện siêu El Niño 1997-1998, và khác biệt với năm 2015 khi hiện tượng El Niño bắt đầu trên nền nhiệt nước đại dương đã có dấu hiệu tăng trước đó. Điều này đáng chú ý khi năm 2026 bắt đầu với hiện tượng La Niña, vốn làm mát nhiệt độ đại dương, khiến El Niño cần phải tăng cường mạnh mẽ hơn để vươn tới mức kỷ lục.

Tại buổi họp báo do Berkeley Earth tổ chức, các nhà khoa học cũng đề cập đến tổn thất kinh tế nghiêm trọng do El Niño gây ra. Một nghiên cứu của Justin Mankin từ Dartmouth College cho biết sự kiện El Niño 1997-1998 làm giảm tăng trưởng kinh tế toàn cầu khoảng 5,7 nghìn tỷ đô la trong những năm tiếp theo.

Đáng lo ngại, nếu dự báo hiện tại chính xác, sự kiện El Niño hiện tại có thể gây ra thiệt hại kinh tế tích lũy lên tới 10 nghìn tỷ đô la tính đến năm 2032.

Mặc dù các mô hình hiện nay dự báo El Niño 2026 sẽ phá kỷ lục về độ nóng, các nhà khoa học vẫn thận trọng bởi thiếu các trường hợp tương tự trong lịch sử để đối chiếu chính xác. Tuy nhiên, sự hội tụ cao trong các mô hình xung quanh con số 3,6 độ C tăng nhiệt làm giới nghiên cứu tự tin về khả năng xảy ra các tác động sâu rộng.

Dự báo về El Niño năm 2026 giúp các nhà hoạch định chính sách toàn cầu chuẩn bị sẵn sàng ứng phó với những bất ổn thời tiết và ảnh hưởng kinh tế lâu dài có thể xảy ra.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.