Khủng hoảng bầu cử Hiệp hội Luật sư Nigeria 2026 do lỗi kỹ thuật và nghi vấn gian lận

Cuộc bầu cử tổng thống Hiệp hội Luật sư Nigeria (NBA) năm 2026 kết thúc với chiến thắng thuộc về bà Oyinkansola Badejo-Okusanya, SAN, khi bà nhận được 12.317 phiếu bầu. Tuy nhiên, kết quả này đã bị lu mờ bởi những tranh cãi xoay quanh tính minh bạch và độ tin cậy của quá trình bầu cử, làm dấy lên các lời kêu gọi xem xét lại toàn bộ quy trình bầu cử từ những luật sư cấp cao, các ứng viên cũng như thành viên hiệp hội.

Những khó khăn ban đầu liên quan đến việc truy cập nền tảng bỏ phiếu điện tử nhanh chóng trở thành vấn đề lớn nhất trong lịch sử bầu cử của NBA, khiến nhiều người đặt câu hỏi về năng lực tổ chức và ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh nghề luật tại Nigeria.

Lateef Akangbe, một Senior Advocate of Nigeria (SAN) và ứng viên á quân trong cuộc bầu cử, miêu tả cuộc bầu cử là một “sự hỗn loạn”. Ông nhấn mạnh rằng sự kiện này đã làm tổn hại đến uy tín của giới luật sư Nigeria trên toàn quốc, khiến giới chính trị gia và các ngành chuyên môn khác cười nhạo vì không thể tổ chức một cuộc bầu cử đáng tin cậy cho chính mình.

Tại chương trình Arise TV ở Lagos, Akangbe còn hoài nghi về quyền đạo đức của NBA khi đưa ra chỉ trích đối với hệ thống bầu cử quốc gia, và kêu gọi hiệp hội phải tự mình cải cách để khôi phục lòng tin trước khi đề cập đến việc đòi hỏi các thể chế công cộng cải thiện chất lượng bầu cử.

Olumuyiwa Akinboro, SAN và cũng là một ứng viên trong cuộc bầu cử, đánh giá đây là lần bầu cử tồi tệ nhất trong lịch sử của NBA. Ông cho biết trang mạng bỏ phiếu đã sập chỉ sau 30 phút kể từ khi bắt đầu.

Ông Akinboro cũng trình bày tình trạng hồ sơ cá nhân của mình bị sửa đổi trên cổng bầu cử, với tên không chính xác và thiếu hình ảnh nhận dạng. Phía tổ chức bầu cử đã giải thích sự cố là do một cuộc "tấn công mạng" nhưng ông nghi ngờ nguyên nhân là do lỗi nhập liệu trước khi bầu cử bắt đầu.

Ông theo dõi diễn biến sự cố suốt đêm, thức đến gần 6 giờ sáng, cho thấy tầm quan trọng và nghiêm trọng của các trục trặc kỹ thuật đối với quá trình bỏ phiếu.

Luật sư Maduka Onwukeme từ Lagos, người cũng tham gia cuộc bầu cử, nói rằng mặc dù bản thân ông thành công trong việc nhận mã OTP (mật khẩu một lần) và bỏ phiếu, vợ ông lại không thể nhận mã này trong suốt cả ngày bầu cử.

Ông nhấn mạnh nền tảng bầu cử mở cửa lúc nửa đêm nhưng ngay lập tức bị sập và không hoạt động trở lại cho đến 7:35 sáng. Kể từ đó đến tận đêm hôm sau, nhiều luật sư như vợ ông vẫn không thể tiếp cận hệ thống để tham gia bầu cử.

Onwukeme nhận được hơn 30 cuộc gọi từ các luật sư khác gặp vấn đề tương tự và thậm chí còn trao đổi với một ứng viên lớn trong cuộc bầu cử, người cũng không thể bỏ phiếu dù đã nhận được nhiều liên kết hỗ trợ từ ban bầu cử và thậm chí là Chủ tịch NBA nhưng đều không thành công.

Ông cho rằng sự cố không hẳn là do “tấn công mạng” như ban tổ chức giải thích mà có thể do lượng truy cập cao quá tải cùng khả năng quản lý nền tảng yếu kém.

Jibrin Okutepa, SAN, một luật sư cấp cao khác lại cáo buộc rằng kết quả bầu cử đã bị một nhóm thế lực trong NBA thao túng nhằm tạo ra một kết quả có sẵn từ trước. Ông gọi đây là một “lễ đăng quang” chứ không phải là một cuộc tranh cử dân chủ.

Ông còn cáo buộc rằng quyền lực trong NBA đang bị kiểm soát bởi các phe nhóm, khiến cho tính dân chủ nội bộ bị suy giảm, tiếng nói phản biện bị đàn áp và quyền tự do tranh luận bị biến thành công cụ gây áp bức.

Okutepa nói rằng hiệp hội đã mất quyền đạo đức để lên tiếng về những thất bại trong hệ thống tư pháp quốc gia nếu không tự sửa chữa các vấn đề tham nhũng và thiếu minh bạch trong chính hàng ngũ của mình.

Ông cũng cho rằng nếu có trách nhiệm pháp lý thực sự, những người liên quan đến sai phạm trong cuộc bầu cử này đã phải bị các cơ quan an ninh và điều tra tội phạm mạng triệu tập để làm rõ.

Henry Ugwu, một luật sư khác, đã có những so sánh số liệu về tỷ lệ tham gia bầu cử trong các kỳ trước với năm 2026 và nhận thấy rõ ràng sự giảm sút đột ngột về tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu, đưa ra lập luận rằng NBA cần thừa nhận những thất bại trong tổ chức cuộc bầu cử gần đây.

Tỷ lệ cử tri tham gia trong lần bầu cử năm 2026 dưới 32% so với tỷ lệ cao hơn ở các lần trước khi áp dụng phổ thông đầu phiếu, làm nổi bật thực trạng nhiều thành viên hiệp hội chưa được quyền bầu hoặc bị mất quyền tham gia.

Qua các cảnh báo và cáo buộc đa chiều từ nhiều luật sư trong và ngoài cuộc, cuộc bầu cử NBA 2026 đang trở thành một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng đòi hỏi sự tái cấu trúc và minh bạch hơn để lấy lại niềm tin của cộng đồng luật sư Nigeria cũng như uy tín nghề nghiệp của họ trên toàn quốc.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.