Sự cố tuyến tàu và sự cố Sabesp trở thành điểm tranh cãi trong cuộc đua chính trị tại São Paulo

Tháng 7/2026, các sự cố liên tiếp tại các dịch vụ do tư nhân quản lý tại bang São Paulo đã trở thành vấn đề tranh luận sắc nét trong cuộc đua vào chức thống đốc. Rắc rối bắt đầu với việc tuyến tàu 12 (Safira), do Trivia Trens – công ty thuộc Tập đoàn Comporte vận hành, gặp sự cố khiến một toa tàu bắt lửa, buộc hành khách phải đi bộ trên đường ray. Sự kiện này diễn ra chưa đầy ba ngày sau khi Trivia tiếp nhận vận hành tuyến này, gây ra cảnh hỗn loạn tại vùng Đại São Paulo và tạo làn sóng chỉ trích mạnh mẽ trên mạng xã hội, từ đó được ứng viên Fernando Haddad cùng đồng minh tận dụng để tấn công hình ảnh chính phủ hiện tại.

Không chỉ tuyến tàu, các tai nạn xảy ra trong các dự án của Sabesp, công ty nước đã được tư nhân hóa dưới thời chính quyền Tarcísio, cũng làm dấy lên làn sóng phản đối. Một vụ nổ tại công trình Sabesp ở Jaguaré, Tây Nam thành phố São Paulo, khiến hai người thiệt mạng, nâng tổng số nạn nhân trong các sự cố liên quan đến công ty vài tháng qua lên bốn người. Các đối thủ chính trị của Tarcísio khai thác những sự kiện này nhằm phủ định hình ảnh “quản lý hiệu quả” mà ông xây dựng từ khi nhậm chức.

Trước làn sóng phản ứng, phe của ông Haddad đã nhanh chóng sử dụng các video ghi lại các sự cố trên các tuyến 11 (Coral), 12 (Safira) và 13 (Jade) để chỉ trích chính quyền đương nhiệm, trong đó có đại biểu quốc hội Paulo Teixeira gọi đây là sự “thiếu tôn trọng” với người dân và lên án chính sách “bán tháo” mà ông cho là do Tarcísio thúc đẩy.

Cũng trong các bình luận trên mạng xã hội, Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Tổng thống Guilherme Boulos nhận định chính sách của Tarcísio là “bán trước rồi giải thích sau”, nhấn mạnh rằng trong khi lợi nhuận thuộc về các doanh nghiệp tư nhân, thì người dân phải gánh chịu hậu quả. Bên cạnh đó, nữ nghị viên Luna Zarattini cũng kêu gọi phải chấm dứt các chính sách tư nhân hóa và khôi phục quyền điều hành về phía nhà nước tại các tuyến tàu bị ảnh hưởng.

Phía Haddad tránh đề cập đến việc tái quốc hữu hóa Sabesp hoặc hủy bỏ hợp đồng nhượng quyền, tuy nhiên, ông kêu gọi tiến hành xem xét kỹ lưỡng các điều khoản hợp đồng, nhấn mạnh những bất cập hiện có không những là vấn đề địa phương mà cả câu chuyện sai sót trong lãnh vực tàu hỏa từng xảy ra dưới thời ông Tarcísio đảm nhiệm Bộ Giao thông Vận tải dưới chính quyền Bolsonaro.

Đáp lại các sự chỉ trích, Tarcísio de Freitas khẳng định vai trò kiểm tra của các cơ quan quản lý nhà nước như Artesp và Arsesp, nhằm đảm bảo chất lượng dịch vụ trong các ngành giao thông, hạ tầng và cung cấp nước. Chính quyền đã quyết định nhanh chóng cho phép Công ty Đường sắt Đô thị São Paulo (CPTM) tạm thời tiếp quản vận hành các tuyến đường sắt trong 90 ngày với mục tiêu ổn định tình hình và giảm áp lực trong giai đoạn tranh cử.

Tarcísio không ngần ngại lên án công ty Trivia vì không chuẩn bị đầy đủ cho vai trò vận hành và cảnh báo về việc áp dụng các hình phạt nghiêm khắc hoặc chấm dứt hợp đồng nếu công ty không đáp ứng tiêu chuẩn đề ra.

Song song với đó, ứng viên Thượng viện trong liên danh của ông, Guilherme Derrite, đưa ra giả thiết về khả năng có hành vi sabotaj nhằm gây rối trên các tuyến tàu do tư nhân quản lý, dựa trên các vụ điều tra trước đây thời ông còn làm Giám đốc An ninh Công cộng. Ông yêu cầu tiến hành điều tra kỹ lưỡng để làm rõ nguyên nhân vụ cháy ở tuyến 12.

Hiện tại, đa phần các tuyến vận tải đường sắt của bang São Paulo được vận hành bởi ba nhóm tư nhân khác nhau: Tập đoàn Motiva (trước là CCR) quản lý các tuyến 4 (Vàng), 5 (Tím), 8 (Kim cương) và 9 (Lục bảo); nhóm Comporte qua các thương hiệu TIC Trens và Trivia Trens vận hành các tuyến 7 (Hồng ngọc), 11 (Coral), 12 (Safira) và 13 (Ngọc bích); tuyến 10 (Ngọc lam) vẫn do CPTM quản lý; tuyến 6 (Cam) đầu tư bởi Acciona. Ngoài ra, các tuyến 1 (Xanh dương), 2 (Xanh lá), 3 (Đỏ), 15 (Bạc) và 17 (Vàng kim) vẫn được vận hành bởi cơ quan nhà nước.

Kế hoạch nhượng quyền cho tư nhân bắt đầu từ thời kỳ thống đốc Geraldo Alckmin và được Tarcísio de Freitas đẩy mạnh với mục tiêu mở rộng tư nhân hóa toàn bộ các tuyến tàu điện ngầm. Tuy nhiên, thời gian gần đây, ông đã thay đổi quan điểm, quyết định giữ các tuyến do Công ty Metro São Paulo vận hành trong tay nhà nước, không chuyển giao tuyến 17 và các tuyến khác cho tư nhân như dự kiến, vì nhận thấy công ty nhà nước quản lý tốt hơn và thị trường thiếu cạnh tranh đủ mạnh.

Dù vậy, ông vẫn mở cửa cho các hợp tác tư nhân trong việc phát triển các tuyến mới trong tương lai, cho thấy sự điều chỉnh chính sách nhằm đảm bảo hiệu quả và ổn định dịch vụ công cộng.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.